Als het aan Morgan Tsvangirai ligt, zijn buitenlandse verslaggevers in Zimbabwe weer welkom. Donderdag liet de premier van dat land weten dat er een nieuwe Media Commissie komt, die de werkvrijheid van binnen- en buitenlandse journalisten moet garanderen. Tot die tijd, zo voegde hij eraan toe, hoeven mediavertegenwoordigers die het land bezoeken zich niet eens te accrediteren. Mooie woorden wel, van de Zimbabwaanse eerste-minister. Maar zou president Robert Mugabe er net zo over denken?

Dat laatste lijkt onwaarschijnlijk. In de eerste maanden waarin in Zimbabwe de zo moeizaam tot stand gekomen coalitieregering tussen Mugabes Zanu-PF en de twee facties van de oppositiepartij MDC heeft geopereerd, is al te vaak gebleken dat Tsvangirai naar democratische openingen zoekt en Mugabe, op voorspraak van de mensen om hem heen, er alles aan doet om de deur der hervormingen keihard dicht te slaan. De laatste tijd is ook weer een aantal Zimbabwaanse journalisten opgepakt. 

Vorig jaar, het jaar onder meer van de twee rondes in de verkiezingen, was het voor buitenlandse verslaggevers vrijwel niet anders mogelijk dan illegaal hun werk te doen. Kijkers en luisteraars van de NOS zullen zich dit uit de Zimbabwe-reportages van Bram Vermeulen nog herinneren. Een enkele collega, zoals Jonathan Clayton van het Britse dagblad The Times, liep tegen de lamp en hield daar een korte gevangenisstraf en de nodige blauwe plekken aan over.

De restricties die onder het Zanu-bewind voor journalisten golden, en die officieel nog helemaal niet zijn opgeheven, leidden er ook toe dat sommige media, zoals het grote en toch zo machtige CNN, niet verder gingen dan de plaats Beitbridge, aan de grens tussen Zuid-Afrika en Zimbabwe, waarvandaan zij, professioneel gezien, redelijk wanhopige reportages maakten over Zimbabwaanse sinaasappelverkopers die net aan de Zuid-Afrikaanse kant van de grens stonden. Andere media, zoals de Britse BBC, gingen all out en deden in Zimbabwe wel hun werk voor radio en tv, zij het met hulp en deels onder begeleiding van uiterst ervaren Britse intelligence officers.

‘Er is geen reden waarom deze persbureaus en groepen niet in het land zouden zijn’, zo zegt premier Tsvangirai nu. Hij betreurt de arrestatie van Zimbabwaanse journalisten en mensenrechtenadvocaten, en riep volgens het Amerikaanse persbureau AP op tot een ‘nieuwe cultuur van respect’. Daaraan heeft het de afgelopen jaren in Zimbabwe inderdaad behoorlijk ontbroken, zo weet Tsvangirai ook uit persoonlijke, fysieke ervaring maar al te goed.

Maar nu wordt alles anders? Dat valt te bezien. Liefst met eigen ogen.