Kameeldrift is zo’n verhaal waarbij ieder stapje onderzoek eerder meer verwarring brengt dan meer verduidelijkt. Het lijkt wel alsof in het dorpje bij Pretoria iedereen op zijn eigen manier krankzinnig geworden is. En dat tegelijk in iedereen in de kleine gemeenschap een diepe wijsheid schuilt. Aan de bezoekende correspondent om er chocola van te maken.

Het gegeven staat als een huis: in 2008 werden onder de 30-duizend inwoners van Kameeldrift 12 moorden/verkrachtingen/bloedige overvallen per maand gepleegd. Zelfs voor Zuid-Afrikaanse begrippen een ongekende misdaadgolf, die landelijk nieuws werd. In 2010 is het misdaadcijfer verwaarloosbaar. Vaak is de meest simpele vraag een goede basis voor een TV-reportage. In dit geval: wat is er veranderd tussen 2008 en 2010, waardoor die misdaad verdwenen is?

Veronica
De zoektocht begint bij de 50-jarige Veronica, die tijdens een donkere nacht in oktober 2008 in een wurggreep werd gehouden, terwijl haar man naast haar door zijn hoofd werd geschoten. De daders: drie zwarte mannen. De buit: twee mobiele telefoons. Meer weet ze niet.

Veronica vertelt me met droge ogen dat zwarten door hun religieuze beleving ‘de achterdeur openzetten voor satan’. Zwarten zijn meer vatbaar voor het kwaad dan christenen. Even denk ik dat Veronica krankzinnig is geworden. Maar als we doorpraten, blijkt dat Veronica in vrede leeft met de gebeurtenissen uit 2008. Ze koestert geen enkele haat tegen de daders of tegen zwarten in haar gemeenschap. Veronica is één brok vergeving, ze is rationeel, en ze vindt rust in haar geloof: wijsheid.

Plot 175
De volgende plek waar wijsheid en krankzinnigheid samengaan is Plot 175, een van de informal settlements in Kameeldrift. In Plot 175 is meer dan 50% werkloos en op zaterdagochtend om half twaalf 100% dronken. Een vergeten gemeenschap zonder trots. De gezonnebrilde Action danst in een wit gewaad door de zanderige straten van Plot 175. ‘Everywhere I go, there is action, hence my name. I’m a thief, a robber, a villain. And I’m proud of it.’ Action is krankzinnig geworden.

Maar sommige buurtgenoten van Action zijn de misdaad verschrikkelijk zat. Al tijden. Ze hebben tegen de wil van de grote bekken in de gemeenschap gevochten voor aandacht van de politie. 24 uur per dag gaat een groepje mannen en vrouwen uit Plot 175 in toerbeurt door de township, op zoek naar verdachte gebeurtenissen. Deze street patrolers staan in verbinding met de politie, en de politie kómt ook bij onraad. Een immense vooruitgang, voor elkaar gebokst door een paar wijzen die de krankzinnigheid van Plot 175 proberen te overwinnen.

Patrolers
Het systeem van street patrolers is gekopieerd uit de blanke middenklasse-wijk in Kameeldrift, met wie de wijzen uit Plot 175 contact zochten. Ook in de rijke wijk is altijd een groepje inwoners op straat. Middelpunt van dit initiatief is de familie Kruger, en die zijn zo gek nog niet. ‘We zijn jarenlang weggedoken achter onze hagen van beveiliging. Maar je moet je angst overwinnen en contact zoeken met elkaar, dat is de enige oplossing,’ vertelt een wijs geworden Maurits Kruger.

Toch hebben die bange jaren van wegduiken Maurits ook een klein beetje krankzinnig gemaakt. Hij is bezeten door beveiligingssystemen en kan niet ophouden er over te praten, ook als ik duidelijk laat blijken dat mijn interesse afneemt. ‘Deze 3e generatie nachtkijker kost 3 duizend euro, daarmee zie ik de zwarten door de tuin lopen, terwijl ze mij niet zien.’ Bewegingssensoren, geavanceerde radiosystemen, tazers, automatische wapens, elektrische hekken, noem het en Maurits heeft het.

‘Een lifestyle’, noemt hij zijn beveiligings-fetisj. ‘Doorgeslagen militarisme’, noem ik het. Maurits lacht; ‘iets te drinken?’ Na deze eerste draaidag in Kameeldrift kan ik wel een borrel gebruiken. Wat een wereld. Woensdag gaan we terug. Daarna meer over wat er veranderd is, in het leven van Veronica, in Plot 175, bij de familie Kruger, en hoe de misdaad verdreven werd uit Kameeldrift.

volg @NOSWaagmeester op Twitter