Niet vreemd dat juist hij het zei. Raila Odinga, premier in de coalitieregering met president Mwai Kibaki in Kenia, riep onlangs de Afrikaanse Unie op haar ‘tanden’ te laten zien in de politieke crisis die Ivoorkust treft. Laurent Gbagbo, de man die daar de verkiezingen verloor maar niet van wijken wil weten, moet volgens Odinga van het toneel af. Goedschiks dan wel kwaadschiks.

De Keniaan spreekt uiteraard uit persoonlijke ervaring. Hij was het immers die, eind 2007, de verkiezingen in Kenia leek te hebben gewonnen, zoals Alassane Ouattara nu in Ivoorkust. Maar niet Odinga, maar Kibaki werd tot president uitgeroepen. Met alle, zeker ook gewelddadige gevolgen van dien. Odinga weet zich bestolen. Toentertijd schaarde de Afrikaanse Unie (AU) zich niet openlijk achter hem, zoals zij dat nu in het geval van Ouattara wel heeft gedaan.

Dat laatste kan een cruciaal verschil maken. In de afgelopen jaren heeft de AU in het continent enkele staatsgrepen voorbij zien komen. In alle gevallen was daarbij de ondersteunende rol, minstens dat, van de krijgsmacht onmisbaar. En steeds zei de AU: ‘Dat pikken we niet meer’, om vervolgens de zaken in de betreffende landen grotendeels op hun beloop te laten.

Dit keer is het anders. Wat Gbagbo in Ivoorkust heeft gedaan, laat zich het best omschrijven als een constitutionele staatsgreep. Met twee legalistische manoeuvres heeft hij de macht bij zich gehouden. Daarbij heeft hij, en dat is niet minder belangrijk, vooralsnog de steun van de belangrijkste militairen in het West-Afrikaanse land.

De Afrikaanse Unie heeft, met de rest van de internationale gemeenschap in haar kielzog, de ‘overwinning’ van Gbagbo van het begin af aan niet erkend. Enkele dagen geleden nog is dat door AU-voorzitter Jean Ping in Ivoorkust zelf nog eens duidelijk gemaakt. Maar waar zitten haar tanden?

Militair ingrijpen, zoals in de regio eerder gebeurde in bijvoorbeeld Sierra Leone, is zo goed als uitgesloten. Politieke en economische sancties werken vooral in landen waar een leider begaan is met het lot van zijn bevolking, en dus niet in landen als Zimbabwe en Ivoorkust.

Heel Afrika weet, en de Afrikaanse Unie geeft aan dat besef helder uiting, dat Gbagbo dient op te stappen. Maar wie weet hoe dat te laten gebeuren?