De abortusboot: een geregisseerd toneelstuk
Het bezoek van de Nederlandse NGO Women on Waves aan Marokko was een grote farce. Recapitulatie van een bizar theaterstuk.
Een week geleden maakte Women on Waves bekend dat hun abortusboot Marokko aan zou doen. Woensdag werd bekend gemaakt dat het schip de volgende dag in de noordelijke haven Marina Smir aan zou leggen. Woensdagavond maakte de Marokkaanse minister van Binnenlandse Zaken bekend dat de boot niet welkom was in Marokko. Toen ik Betty Lachgar, de woordvoerster van de uitnodigende Marokkaanse organisatie MALI, om een reactie vroeg, reageerde zij opmerkelijk luchtig. O, had de minister dat gezegd? Dat had ze nog niet gehoord. Een plan B? Nee, dat was er niet. En een groot ontvangstcomité zou er ook niet zijn, want ‘van de Marokkaanse vrouwenbeweging kun je niets verwachten’.
Ik had een raar gevoel over het gesprek. Wat moest ik me voorstellen bij dat bezoek van Women on Waves? Ik had geen signalen dat er een grote tegendemonstratie zou komen en hoewel – afgezien van Lachgar – vrijwel iedereen negatief reageerde op de komst van de abortusboot, spraken de Marokkaanse media er niet extreem veel over, en op een heel rustige toon. Ik zag mezelf al op de kade staan met een verzameling buitenlandse en binnenlandse correspondenten, met iets verderop een bataljon politieagenten en veiligheidsmensen, allemaal in verveelde afwachting van de abortusboot. Ik zou een verrekijker van iemand moeten lenen om te zien wat de kustwacht uitvoerde en uit kunnen vinden op welk terrasje GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren verpoosde tot haar zeevarende bondgenoten in de internationale vrouwensolidariteit Marokko bereikten. Met een beetje geluk zouden we bezoek krijgen van een clubje demonstranten met hoofddoeken, jurken en baarden, die emotionele slogans schreeuwden.
Tja, moest ik daarover helemaal naar die haven reizen? Speelde dit verhaal zich niet vooral af op het Marokkaanse platteland en in arme volkswijken waar meisjes worden overvallen door hun eigen seksualiteit, op de eerste hulp van ziekenhuizen waar jonge vrouwen doodbloeden na een clandestien uitgevoerde abortus en in de straten van Casablanca, waar zwerfkinderen die niet weten wie hun vaders zijn bedelend de kost verdienen? Ik besloot thuis te blijven.
Donderdagavond prees ik mijzelf gelukkig om die beslissing. Women on Waves had de autoriteiten en de pers voor de gek gehouden: de boot waarvan ze ‘s ochtends hadden gemeld dat hij door een oorlogsschip werd tegengehouden, bleek al die tijd in de haven van Marina Smir te hebben gelegen. De activisten waren woensdag met het vliegtuig in Marokko aangekomen en hadden op een strategisch moment een met spandoeken behangen zeilboot uit een hoekje van de haven tevoorschijn laten komen. Pas na vragen van een achterdochtige Reuters-correspondent gaf Women on Waves toe hoe de vork in de steel zat. Omdat ze bang waren door de Marokkaanse autoriteiten te worden tegengehouden, hadden ze dagen tevoren een zeilboot de haven in gevaren. Die niet eens medische voorzieningen aan boord had om een abortus uit te voeren. Maar door de overweldigende publiciteit was de actie een groot succes, vonden ze.
Ik kon wel door de grond zakken van plaatsvervangende schaamte voor deze opportunistische activistes, die nota bene door een serieuze Marokkaanse lobby-organisatie voor legalisatie van abortus al waren gewaarschuwd dat hun provocerende aanpak niet aansluit bij de Marokkaanse manier van doen en denken, maar koste wat kost hun plan uit hadden willen voeren. En ik voelde me beetgenomen, als journalist. Hoe zat dat dan met Kamerlid Van Tongeren?, vroeg ik me af. Voelde zij zich net zo in het ootje genomen als ik, of zat zij ook in het complot?
Zij was van meet af aan op de hoogte van de Trojaanse strategie van Women on Waves, vertelde ze me aan de telefoon. Het doel rechtvaardigde de middelen. De verwachting was immers dat de Marokkaanse autoriteiten de boot niet toe zouden laten. En dat daarom niet alleen de autoriteiten, maar ook alle journalisten waren voorgelogen, dat was collateral damage. Van Tongeren was zo ver meegegaan in het spel dat zij donderdagmiddag minister Rosenthal had opgeroepen zijn Marokkaanse collega te verzoeken het schip binnen te laten, terwijl zij wist dat er allang een zeilbootje in de haven lag en er helemaal geen schip werd tegengehouden. Wat vindt minister Rosenthal daar eigenlijk van, of zat hij ook in het complot? En als Women on Waves en haar kompanen er geen been in zien om tegen de autoriteiten en de pers te liegen, hoe serieus nemen zij dan eigenlijk de Marokkaanse vrouwen die graag zouden zien dat abortus wordt gelegaliseerd?
Een beetje vreemd allemaal. Maar waarom eigenlijk niet? Het toont tenslotte de werkelijkheid van de lokale situatie en dat is het wel waard, vind ik.
Maar wat is dit nou werkelijk? Ik zou zeggen dat dit een konfrontatie is tussen een kultuur waar een groep wordt onderdukt (en sommigen van hen ook door die onderdrukking overlijden) en een kultuur waarin de groep niet dusdanig onderdrukt wordt en die andere kultuur hierover aan de tand wil voelen.
En op zich vind ik dat een mooi uitgangspunt. Laat maar zien wie de onderdrukkers zijn en dat mensen hier aan overlijden. Bovendien heb ik ook begrepen dat er een wetenschappelijk verband bestaat tussen kriminaliteit en het verbieden van abortus (maar kan me hierin vergissen, het zou gaan over Roemenië en de kriminaliteit die er uitermate groter zou zijn).
Women on Waves: een beetje vreemd allemaal, maar een groot kompliment om deze onderdrukking verder aan het licht te brengen.
Alhoewel ik het als een grote vooruitgang zou zien dat vrouwen in andere landen, net als in Nederland, de keuze hebben om voor abortus te kiezen als ze ongewenst zwanger zijn, is Women on Waves precies het voorbeeld van hoe het niet moet.
Allereerst zijn landen vrij om hun eigen wetten te maken (uiteraard binnen grenzen van mensenrechten en allerlei verdragen waar ze bij zijn aangesloten). Daar heeft een Nederlandse burger niets over te zeggen. Dat je wetten elders wilt vermenselijken? Heel goed. Daar zijn kanalen voor, dat heet lobbyen en overtuigen.
Maar hun methode is het bewust overtreden van wetten en het shockeren van de lokale gebruiken
ik vind Women on Waves daarom een slecht doel:- het tegenover gestelde van een goed doel.
Helaas heeft Ellen van Bovenkamp de boot zelf niet bezocht en baseert zij zich op een onbekend aantal bronnen.
Uit navraag nav dit stuk bij Liesbeth van Tongeren blijkt dat er wel degelijk medische voorzieningen aanwezig zijn aan boord vh zeilschip. Ellen zegt hierboven van niet, terwijl Ellen als Nos journalist de boot niet eens heeft bezocht.
Van Tongeren verklaart ook pas in een later stadium op de hoogte te zijn geweest dat deze zeilboot reeds in de haven lag. Vandaar kennelijk ook haar vragen aan Rosenthal.
Povere luie journalistiek van Ellen vol verdachtmakingen die gepresenteerd worden als feiten, terwijl Ellen totaal geen eigen onderzoek/observaties ter plaatse deed.
Treurig wanneer een bloggende journalist media misbruikt om het publiek zo om de tuin te leiden.
afz: @zusjewilders
“echo-apparaat aan boord, om zwangerschapsduur exact vast te stellen, 2 abortus artsen en de medicijnen.”
View conversation:
12mLiesbeth v Tongeren@GroenLiesbeth
” ik wist dit eerst niet, toen hoorde ik dat er een verrassing was, later hoorde ik dat de boot al binnen was.”
Heel Goed, dat er nog landen zijn die het vermoorden van ongeboren baby’s tegen gaan.
Wat een diepe treurigheid voor een NOS journaliste die niet ter plaatste was en zich beetgenomen voelt, zonder zich ook maar enigszins te verdiepen in achtergronden.
Voor een medicamenteuze overtijdbehandeling, die Women on Waves mag doen, is alleen een echo-apparaat nodig alsmede een dokter en de abortuspil Mifepriston. Hervoor is geen grote boot nodig, een zeiljacht is ruim voldoende. Women on Waves maakte hiervan eerder gebruik. Als de journaliste even de website van Women on Waves had nagelezen, had zij gezien dat Women on Waves met hetzelfde jacht in Spanje daadwerkelijke overtijdbehandelingen heeft uitgevoerd. Sterker nog, ook in Spanje lag het jacht voorgaand aan de actie al in de haven. Na twee oorlogsschepen in Portugal die het schip van Women on Waves beletten binnen te varen, moet Women on Waves steeds een nieuwe strategie bedenken. Kennelijk heeft de journaliste ook geen enkel idee van actievoeren. Een luie journaliste, die in Rabat blijft en alleen maar droomt over zelf op de kade staan, roept bij Women on Waves schaamrood op de kaken op ten aanzien van de Nederlandse journalistiek. Dat terwijl nu overal in Marokko dankzij de actie van Women on Waves gesproken wordt over abortus, en vrouwen ondanks een verbod hierop, toegang hebben tot informatie hoe zij zelf veilige abortus kunnen uitvoeren met het medicament Misoprostol.
Gunilla Kleiverda, gynaecoloog van Women on Waves
Hartelijk dank voor je heldere weerwoord/uitleg.Het is nu eenmaal voor sommigen een onbegrijpelijke wereld…had wat mij betreft direct gemogen! Veel succes, Irma Peelen, abortus verpleegkundige
Mevrouw Kleiverda
U gaat in op de techniek en zo, maar niet op de ethiek.
Mag ik u uitnodigen te reageren op mijn eerdere reactie? Over de ethiek van actievoeren?
Beste Bas,
Je noemt je reactie ethisch. Het ethische aspect is vooral gelegen in de vraag of wij vanuit Nederland het recht hebben ons te bemoeien met wetgeving in andere landen. Daar kun je verschillend over denken. Ik vind dat we dat recht hebben en dat we als wereldburgers zelfs de plicht hebben dat te doen. Amnesty International stelt bijvoorbeeld al decennia lang schendingen van mensenrechten, die dikwijls door lokale wetgeving wordt gelegitimeerd, aan de orde. Daar hoor ik meestal alleen obscure regimes tegen protesteren die dat slecht uitkomt.
In Marokko is sprake van schending van een fundamenteel recht: vrouwen mogen niet beschikken over hun eigen lichaam en beslissen om een onbedoelde zwangerschap al dan niet te laten afbreken. Vrouwen die daar het geld voor hebben kunnen kiezen voor dure priveklinieken, waar abortus wordt gedoogd (op gedogen heeft Nederland bepaald niet het monopolie) of naar Frankrijk of Spanje te reizen. Vouwen die deze middelen niet hebben, moeten hun toevlucht nemen tot illegale en onveilige praktijken van artsen die daar grof geld aan verdienen. Met als gevolg dat naar schatting jaarlijks 75 vrouwen het leven laten en een veelvoud van hen gezondheidsschade oplopen.
In jouw reactie zit echter ook een strategische vraag: is een actie als deze effectief? Het is te vroeg om daar nu een oordeel over te kunnen geven. Vergelijkbare acties in Ierland, Polen en Spanje hebben vrouwengroepen aldaar een flinke steun in de rug gegeven. In Portugal heeft een actie van Women on Waves de laatste zet gegeven aan verandering van wetgeving, waardoor abortus daar nu is toegestaan. De actievorm die Women on Waves kiest is een vorm van lobbyen. Waarom zou deze vorm niet kunnen? Er worden geen gewelddadige middelen gebruikt. Met de actie wordt geshokkeerd, zeker, maar het is onmogelijk om met acties het recht op zelfbeschikking van vrouwen te bepleiten zonder dat de mensen die overtuigd zijn dat abortus slecht is daardoor emotioneel diep worden geraakt
Bert van Herk
directeur CASA klinieken voor seksuele gezondheid
Wat is het hoog tijd dat er een organisatie als Siriz komt in Marokko, die vrouwen helpt in een schijnbaar uitzichtloze situatie. Een goede opvang van “ongewenste” kinderen en hun moeders kan veel moorden op ongeboren kinderen voorkomen. Hoe is het mogelijk dat de “beschaving” zo vreselijk onmenselijk is geworden?! Kyrie eleison.
Bert, bedankt voor je reactie.
Ik ben het echter niet geheel met je eens.
De mensnerechten zijn opgesteld door een aantal witte mannen van middelbare leeftijd, en als witte man van middelbare leeftijd kan ik mij er prima in vinden.
Maar was een vertegenwoordiger van een natuurvolk geraadleegd, dan had er ook een paragraaf over rechten van overleden voorouders ingestaan. Ik noem dit om aan te geven dat niewt iedereen op dit gebied gelijk denkt en de hoge plaats in de wereld van de rechten van de mens heeft in grote mate met cultureel imperialisme van het westen te maken.
Dat culturele imperialisme vind ik persoonlijk niet verdedigbaar, en de abortusboot zie ik ook als cultureel imperialisme
Het lastige is, ik ben het volledig met hun doelstellingen eens – maar ik kom natuurlijk uit dezelfde cultuur.
Ik vraag mij acht af waar wij, Westerlingen het recht vandaan halen om tegen anderen, die anders met elkaar omgaan te zeggen dat ze verschrikkelijk bezig zijn, en ze dan met bommen te bestoken.
En daarom kan ik women on waves niet goedpraten. Dat hun manier wellicht niet de beste manier is, dat staat er geheel los van
Vind niemand het vreemd dat abortussen nooit in medische programma’s getoond worden. Zou toch wel moeten als het om een normale medische handeling gaat. Iedereen die voor abortus pleit is waarschijnlijk stiekum toch blij dat abortus nooit op hen is gepleegd. Redenen dat de moeder waarschijnlijk toch nooit goed voor het kind kon zorgen vind ik een zwakke reden. Iedereen wil graag een kans hebben om te leven. Waarom dan het leven van anderen vernietigen nog voor de geboorte.
En waarom moet een kind dood bij verkrachting en mag de verkrachter gewoon doorleven. Let wel, van mij hoeft de verkrachter niet dood, maar het kind mijns insziens al helemaal niet.
‘Profeet’ Mohammed liet duizenden mensen afslachten tijdens zijn rooftochten. Nog steeds worden er mensen afgeslacht in zijn naam. En ie wordt gevolgd door een miljard moslims. Nu maken dezelfde moslims zich druk om het feit dat ongewenste zwangerschappen van moslima’s door Women on Waves worden afgebroken…
@ Jack Terrible:
Dezelfde moslims? Ik denk dat heel veel moslims die zich druk maken om Women on Waves niets te maken hebben met het afslachten van anderen uit naam van Mohammed.
@Bas: Volledig met je eens.
De illusie dat wij als westerlingen het altijd bij het rechte eind zouden hebben, wordt bevestigd door de geschiedenis, waarin talloze keren het tegendeel werd aangetoond. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat het nu anders zou zijn.
In het specifieke geval van abortus is de stellingname dat abortus moord zou zijn, volledig verdedigbaar op basis van logische argumenten. Dit staat of valt met onze definitie van ‘leven’, of het moment dat het leven begint.
BTW. Ik ben overigens atheist, en 100% anti-religieus.
Bert van Herk, over je uitspraak “In Portugal heeft een actie van Women on Waves de laatste zet gegeven aan verandering van wetgeving, waardoor abortus daar nu is toegestaan”
Op het punt van effectiviteit: het bezoek van WoW aan Portugal in 2004 (of liever: niet-bezoek, aangezien ze de haven niet binnenkwamen) is bij het abortusreferendum in 2007 beduidend vaker door tegenstanders van abortus dan door voorstanders gebruikt. Daarbij werd vooral de indruk werd gewekt dat deze wetgeving werd ingevoerd om Noord-Europese landen te paaien – een gevoelig punt in Portugal, waar het enthousiasme over de EU nogal wordt getemperd door vrees over het voortbestaan van de eigen ‘way of life’.
Dat vind ik een stevige ondersteuning van Bas’ argument.
Kunnen ze niet beter een abortus bus beginnen om hier in Nederland langs de “Bijbel Belt ” Nederlandse vrouwen van hun incest kids te ontdoen ??.
Of de onderdrukking van Nederlandse vrouwen die hun gevoelsgenot op offeren voor het visueel genot van de man ?? Is men in dit land al klaar voordat men anderen gaat provoceren ??.
Deze daad plaatst de opkomende vrouwen beweging in Marokko weer een aantal stappen terug.
En alweer bedankt voor het alom bekende “Hollandse vingertje”.
We kunnen heel ingewikkelde discussies voeren over de betrekkelijkheid van mensenrechten.
Maar de bottomline is toch gewoon dat er in Marokko elke dag 600 tot 800 vrouwen zijn die ongewenst zwanger raken en die – tenzij ze veel geld hebben – geen andere keuze hebben dan die zwangerschap in een achterafstraatje onder onveilige en onhygienische omstandigheden te laten uitvoeren. Omdat er wetten en religieuze geboden zijn die veilige en legale abortus verhinderen. Die wetten en geboden wordt vooral bepaald door mannen die het in politiek en religie voor het zeggen hebben en die niet aan eigen lijf en in eigen leven last hebben van de gevolgen van ongewenste zwangerschap zoals dat voor vrouwen is. Dus kom me nou in een voorbeeld als dit niet aan met verwijten van cultureel imperialisme. Het enige dat Women on Waves doet is bepleiten dat vrouwen, ook in Marokko, hun eigen keuzes kunnen maken. Dat is voor mij een universele waarde waar een relativistische discussie over mensenrechten ophoudt.
Bert
Ik weet dat er in Marokko – en veel andere landen op de wereld – een grote behoefte is aan abortus. De situatie daar lijkt wel op die in NL een eeuw geleden, denk ik.
In NL kwam er toen een reactie – emancipatie geheten – die veel goeds heeft gedaan.
Wil je in een ander land, een andere cultuur iets bereiken, dan zul je dat moeten doen in die cultuur, en wel zo dat de mensen daar het zelf doen.
Wat WoW deed is – in mijn ogen – respectloos naar andere culturen, en daarom kan ik het op geen enkele mogelijkheid goedpraten, hoezeer ik ook met WoW eens ben dat ook in Marokko vrouwen voor abortus moeten kunnen kiezen – net als in Ierland, Polen en zo verder.
De WoW boot is alleen goed voor de PR. Van WoW.
Daarom zie ik WoW als een slecht doel: het omgekeerde van een goed doel.
Ik denk dat alle vrouwen in alle landen eigen vrijheid moeten hebben om zelf te kiezen. Alhoewel ik wel denk moet dit nou op een kostbare boot. Kan het niet anders….? De belastingcenten komen zo wel op.
Waar een klein land zich weer eens totaal belachelijk weet te maken. Wij hebben er geen ruk mee te maken wat ze daar doen! Dát is multicultuur. Wat deze ‘dames’ doen is hun eigen waarden opdringen aan anderen. En ook nog op een totaal foute manier.
Boeeeeee, boooeeeee
Stelletje domme koeien zijn het. Niets meer.
Je hebt mazzel dat je niet de verkeerde bent tegen gekomen. Want dit grap had jou makkelijk 5 jaar gevangenisstraf kunnen kosten. Deze grappen staan geregistreerd.