Andere Tijden Sport

 

TarzanIn 1980 ontwikkelde de Amsterdamse bewegingswetenschapper Gerrit-Jan van Ingen Schenau het eerste prototype van de klapschaats. Een patent op de uitvinding kreeg hij niet, omdat het idee van de klapschaats al in 1894 bleek te zijn bedacht én gepatenteerd.

De klapschaats uit 1894In 1985 worden er op de Jaap Eden-baan voor het eerst serieuze experimenten met de klapschaats gedaan. Sprinter Ron Ket (zijn zoon Rhian werd afgelopen seizoen Nederlands kampioen op de 1500 meter!) reed op 10 februari 1985 de eerste geregistreerde 500 meter op “klappers”. De eindtijd van 40,65 leek veelbelovend (Ket reed zelden onder de 40 seconden op de Jaap Eden-baan). Ook bondscoach Henk Gemser raakte enthousiast over de nieuwe uitvinding. Op 3 februari 1986 verklaart hij tegenover het ANP te willen oefenen met de nieuwe schaats: “Bondscoach Henk Gemser wil in de periode tussen de wereldtitelstrijd sprint (over drie weken) en de reis naar Alma Ata (half maart) zijn ploeg laten experimenteren met de klapschaats die waarschijnlijk het komende seizoen in productie zal worden genomen: “Zo kunnen we een voorsprong van een half seizoen op de concurrentie nemen. Dat is ook psychologisch van belang.”

Vier dagen later maakt AVRO’s Sportpanorama een reportage over de klapschaats – nou ja, reportage…. Het hele item duurt twee minuten en 29 seconden. Aan het woord komen uitvinder Gerrit-Jan van Ingen Schenau en coach Egbert van ’t Oever. Enthousiaste schaatsers heeft Jos Kuijer blijkbaar niet kunnen vinden.

Een columnist van de Leeuwarder Courant ziet er de lol wel van in en schrijft op 10 februari 1986 “Klap”: het eerste stukje over klapschaats. “En dan is er weer een slimmerik die de klapschaats bedenkt. Een schaats waar je absoluut niet moe van wordt waar je geen spierpijn van krijgt waar je sneller en gemakkelijker op gaat dan op de fiets. Een raar scharnier tussen schoen en ijzer waardoor het suizend staal tegen het ijs gedrukt blijft ook als je de voet oplicht voor de volgende Haal. Wat is nou schaatsen zonder vermoeidheid waar blijft de lol na een middag ijsbaan als je niet strompelend en kreunend op huis aan kunt? Ik stel voor de klapschoen (schoen blijft aan stoep kleven ook in scherpe bochten), de klaprolschaats (wieltjes drukken zelfs bij salto tegen het asfalt, de klapstoel (zetel blijft aan achterwerk hangen ook bij opstaan), de klapzoen (mond blijft aan mond kleven, zelfs in scherpe bochten) en de klapklap (hand blijft aan kind vastzitten, ook als kind wegloopt). Van zulke uitvinders word ik mataklap.

Tja, het was duidelijk dat nog niet iedereen overtuigd was van het nut van de klapschaats!

Journalist Bert Wagendorp van –dan nog- de Leeuwarder Courant is de eerste verslaggever die een serieus stuk schrijft over de klapschaats. Drie dagen na de flauwe column van zijn collega steekt hij zijn licht op bij “schaatsgoeroe” Johannes de Vries uit Grouw. De man die alles van schaatsen weet en het vertrouwen geniet van vrijwel alle topschaatsers is vol enthousiasme over de nieuwe schaats.

Henk GemserOok Henk Gemser blijft erin geloven. Voor de reis van de kernploeg naar Alma Ata, alwaar de Nederlanders aan recordwedstrijden mee mogen doen, wil hij de hele ploeg op de klapschaats laten oefenen. Maar zover komt het niet.
De GPD meldt: “Klapschaats niet getest”: “Alle kernploegleden hadden de nieuwe schaatsen in hun bagage maar niemand heeft er in Alma Ata mee op het ijs gestaan. (…) Hein Vergeer heeft ze bijvoorbeeld helemaal nog niet aan de voeten gehad. Niemand wil zich in de aanloop naar het volgend seizoen aan experimenten wagen omdat de klapschaats een geheel andere techniek vereist. Het risico wordt te groot geacht om na negatieve ervaringen vlak voor het wedstriidseizoen weer terug te moeten vallen op het huidige model. De klapschaats dreigt daarom bii de kernploegen in de ijskast terecht te komen.

En zo gebeurt inderdaad. Bij het begin van het seizoen 1986/87 zijn er alleen enkele marathonrijders die de nieuwe schaats wel willen uitproberen. Zij krijgen echter een verbod opgelegd omdat de klapschaats –niet geheel ten onrechte- als een gevaar wordt gezien bij valpartijen. Vervolgens duurt het zes jaar voordat de klapschaats in 1995 via de jeugdselectie van het gewest Zuid Holland weer uit de ijskast komt….

Na Zuid-Holland stapten ook de Friese junioren over op klapschaatsen. Uiteindelijk zorgde Sijtje van der Lende er voor dat de dames van de kernploeg de overstap maakten, met als resultaat dat Tonny de Jong in 1997 Europees kampioen werd en Gunda Niemann klop gaf. Pas na het succes bij Nederlandse rijdsters, durfden ook de mannen voorzichtig over te stappen.

Tags: ,


3 reacties op “De klapschaats: voorgeschiedenis van een schaatsrevolutie”

  1. Social comments and analytics for this post…

    This post was mentioned on Twitter by AndereTijdenS: Klapschaats is drie keer uitgevonden http://bit.ly/bMiqcC...

  2. Michel zegt: 14-02-10 om 18:52

    Het zou heel mooi zijn als de gehele race ergens terug is te bekijken van de 1000m in Salt Lake. Zelf vind ik dit één van de allermooiste sportmomenten namelijk..

  3. Marnix Koolhaas zegt: 15-02-10 om 11:34

    Onder VIDEO kunt u op deze website de gehele 1000 meter van Van Velde bekijken

geef een reactie