Andere Tijden Sport

“Ik was het gewoon helemaal zat dat de KNSB de schaatsers niet serieus nam. Ik dacht: wat zij kunnen, kan ik ook en misschien wel beter.” Aankomende zondag blikt Rintje Ritsma terug op het begin van zijn commerciële schaatsploeg in het programma Andere Tijden Sport (2 januari, 22:04, Nederland 1).  

Op een ondergelopen weiland ergens in Friesland, waar maagdelijk ijs voor een prachtige setting zorgt, volgt Andere Tijden Sport Rintje Ritsma tijdens zijn eerste meters op natuurijs deze winter.

Ritsma is één van de succesrijkste Nederlandse schaatsers ooit. Hij wordt vier keer wereld- en zesmaal Europees kampioen allround. Hij doet mee aan vijf Olympische Winterspelen en wint twee keer zilver en vier keer brons. Er ontbreekt slechts Olympisch goud op zijn palmares.

Zijn grootste verdienste voor de schaatssport is echter het opzetten van een commerciële schaatsploeg. Lang waren schaatsen en commercie een onmogelijke combinatie. Na de Winterspelen van 1972 gaan Ard Schenk en Kees Verkerk op de commerciële tour. Ze doen mee aan het profcircuit dat vanuit Amerika wordt gefinancierd. Het avontuur mislukt jammerlijk. Vele rechtszaken later krijgt Schenk pas in de jaren negentig zijn geld, terwijl Verkerk er helemaal niets aan overhoudt.

Eind jaren tachtig proberen ijskoningin Yvonne van Gennip en Leo Visser het met Mastum. Maar als het seizoen begint en de schaatsers zich weer bij de kernploeg voegen, is de sponsor buiten beeld.

Regerend Europees- en wereldkampioen Rintje Ritsma en zijn kompaan Falko Zandstra keren zich in 1995 tegen de KNSB. Ze willen een betere vergoeding van de bond en dreigen een eigen team te beginnen. Ritsma: “Bij de KNSB kon helemaal niets. Ze wilden het liefst nog dat we voor een rollade en een worst zouden schaatsen. Maar die tijd lag echt achter ons.” Na lang onderhandelen bindt Zandstra in en accepteert het hogere bod van de KNSB. Ritsma houdt koppig vol.

Als de directeur van Sanex, Carel van Bemmelen, lucht krijgt van het conflict, besluit hij de schaatser te sponsoren. Ritsma stapt uit de kernploeg van de KNSB, maar is hiermee nog niet verlost van de bond. Die bepaalt namelijk wie er op de grote toernooien uitkomen en die schaatsers moeten verplicht in het pak van hoofdsponsor Aegon rijden. Ritsma wil daarvoor een vergoeding hebben.

Op 18 september 1995 onderhandelt Ritsma daarover op het bondsbureau in Amersfoort. De schaatser, in gezelschap van zijn zaakwaarnemer Patrick Wouters van den Oudenweijer en de ervaren onderhandelaar Jos Vaessen, vindt het hele KNSB-bestuur tegenover zich. De oude bondsbestuurder Jan Charisius doet in het Fries nog een emotioneel beroep op de schaatser, maar het mag niet baten. Het overleg loopt op niets uit.

Wouters en Vaessen zorgen ervoor dat Ritsma een uur later live in het NOS Sportjournaal zijn verhaal kan doen. Ritsma noemt in die uitzending de geboden vergoeding om in het Aegonpak te rijden ”een zakcentje”. Aegon schrikt wakker. De sponsor wil voorkomen dat het schaatsen wordt gedomineerd door conflicten en eist van de KNSB dat met Ritsma zo snel mogelijk een akkoord wordt gesloten.

Met de bond en diens hoofdsponsor Aegon wordt afgesproken dat Ritsma op het NK in het blauwe Sanex-pak mag schaatsen, maar dat hij op het EK en het WK het Aegonpak aantrekt, natuurlijk wel tegen een vergoeding. Enkele dagen later, op 21 september 1995, presenteert hij de Sanex-schaatsploeg. Nu moet Ritsma ook op het ijs laten zien dat hij het geld van Sanex waard is. Dat lukt. Ritsma wordt Nederlands kampioen en prolongeert zijn Europese en wereldtitel met verve.

Tijdens het EK in Heerenveen wordt de kracht van commercie duidelijk. Sanex deelt tijdens het toernooi duizenden blauwe sjaaltjes uit en op het moment dat Ritsma kampioen wordt, verandert Thialf in een grote blauwe Sanex-zee. Op dat moment weet heel het land dat Ritsma ‘de gezondste man van Nederland’ is, dankzij Sanex. De naamsbekendheid van zijn sponsor is in een maand vertienvoudigd.

Door het pionierswerk van Ritsma verdienen nu tientallen schaatsers een goed belegde boterham met langebaanschaatsen. De kernploegen van de KNSB bestaan inmiddels niet meer…

Tags: Andere Tijden Sport, Rintje Ritsma, Rintjes Revolutie, Sanex, schaatsen