Dagelijkse bureaucratie
Er zat een kaartje in de brievenbus. De postbode was langs geweest, maar had mij niet thuis getroffen. Of ik een aangetekend schrijven wilde ophalen bij het postkantoor. Ik was de hele dag thuis geweest, dat weet ik zeker. De postbode had kennelijk geen zin gehad om het risico te lopen dat hij helemaal naar de tweede verdieping moest klauteren. Maar het postkantoor is vlakbij en het was mooi weer, dus ik heb het hem vergeven.
Ik naar het postkantoor om het aangetekende schrijven op te halen. Het bleek een briefje van de douane te zijn. Ik moest me vervoegen bij het douanekantoor op het Savski Trg. Daar lag iets op me te wachten. Ik had die dag geen tijd om erheen te gaan. De volgende dag weer een briefje van de postbode (en weer was ik de hele dag thuis geweest). Ik weer naar het postkantoor om een kopie van hetzelfde briefje op te halen. Ze hadden haast bij de douane.
Vanochtend ben ik bij de douane geweest. Het linoleum was opgekruld, gebarsten en smerig. De vulling van een bankje om op te wachten lag er volledig uit. Het stonk er naar zure melk. Mededelingen van gefrustreerd wachtende klanten waren overal op de muur geschreven of in het houtwerk gekerfd. Het was me zwaar te moede.
Achter loket 2 zat een norse vrouw van middelbare leeftijd. Zij: “Stempel van het bedrijf”. Ik: ”Welk bedrijf?” Zij: “Het bedrijf waar het poststuk voor bestemd is”. Ik: “Dat is niet voor een bedrijf, dat is voor mij”. Zij: “Maar er staat hier DJ voor Godfroid. Dat betekent dat het een bedrijf is”. Ik: “DJ betekent David Jan. Het zijn mijn voorletters”. Zij: “Hoe moeten wij dat nou weten? Weten ze daar in Holland niet dat wij namen hier voluit schrijven op poststukken?” Ik: “Ik denk het niet”. Zij: “(hele diepe zucht) Naar loket 4″.
Loket 4 was anderhalve meter verderop. Onder het toeziend oog van een douanebeambte maakte een man in een overall het poststuk open. De douanebeambte stond naar de inhoud te kijken: “Wat zit erin en hoeveel is het waard?” Ik: “Ik heb geen flauw idee”. De douanebeambte: “Waarom is het naar het adres van een bedrijf gestuurd en niet naar uw privéadres?” Ik: “(nauwelijks hoorbaar zuchtje) Het ís naar mijn privéadres verstuurd”. De douanebeambte: “Er staat hier DJ voor de naam.” De lokettiste van loket 2 gilde: “Dat is z’n voornaam. In Holland weten ze niet dat wij hier namen voluit schrijven op poststukken”. De douanebeambte: “Naar loket 5″.
De douanebeambte was zelf ook naar loket 5 (een meter verderop) gekomen. Ze zette twee stempels op het papier dat ik op het postkantoor had gekregen. De douanebeambte: “Terug naar loket 2.”
De norse vrouw van loket 2 zei niets. Ze wees op het papiertje en gebaarde dat ik daar mijn naam en adres moest invullen en m’n handtekening moest zetten. Daarna voerde ze alle gegevens die op het papiertje stonden in in een stokoude computer en schreef ze ook nog eens in een oud boek met beduimelde bladzijden. Het papiertje kreeg ik terug. Zij: “Dat is 253 dinar”. Uit haar hoofdbeweging naar links begreep ik dat ik naar loket 1 moest.
De man in de overall had het poststuk weer dichtgeplakt en naar loket 1 gebracht. “Alstublieft”, zei hij met een glimlach. Er zaten drie tijdschriften in.
“Dit was een van mijn meest surrealistische ervaringen in dit land tot nu toe,” had een andere buitenlander in het sinds enige tijd verplichte klantenboek gesschreven.
Vandaag was EU commissaris voor uitbreiding van de EU, Stefan File, in Belgrado. In luxe Hayat hotel heeft hij persconferentie gehouden en gezegd dat de deur van de EU voor Servië wijd open staat. Welkom communistische bureaucratie! In luxe hotel Hayat zie je geen oude gescheurde linoleum en ruik je geen zure melk. Daar blinkt alles. Maar de EU ambtenaren weten kennelijk niet dat niet alles wat blinkt goud is. Iemand zou ze dat moeten vertellen. De EU zal nog achter komen voor wie en wat zij de deur wijd open hebben gemaakt.
Getipt over dit verhaal moet ik toegeven dat ik de laatste tijd niet zo lekker heb gelachen als dit lezend. Mijn dank voor de ontspanning en stimulering van mijn lachspieren. Heerlijk zo’n land met zulke bureaucratie. Bij ons in Drenthe hebben ze dat niet.
Och heden, ik besef me ineens dat ik overmorgen een jaar geleden met het weblog Belgrado ben begonnen. 54 posts (zeg maar gemiddeld één per week) en 1.193 reacties (gemiddeld ongeveer 22 per post). Daar ben ik best trots op en ik had er graag graag aandacht aan besteed met feestmuziek en schaars geklede Pink-meisjes, maar de realiteit wil dat ik morgen naar Nederland vertrek en de dagen erna allerlei cursussen volg om de berichtgeving vanaf de Balkan nóg beter te maken. Ik feliciteer mezelf en jullie, waarde lezers, met dit levendige blog en hoop dat we er nog lang mee door kunnen gaan.
Tijdens het eerste deel van je verhaal dacht ik dat je gewoon over Nederland schreef!
Ik ben een poosje gestopt met online winkelen omdat bij mij ook alleen briefjes worden bezorgd (wel 4 op een middag voor 1 pakket) terwijl ik gewoon thuis ben.
En daar hebben familie en vrienden ook erg vaak last van. Meestal tnt post of ups!
en van loket naar loket… een paar jaar terug had ik hetzelfde bij stadsdeel zuidoost… ok, dat is nu een peperduur lux kantoor met marmeren vloer.. maar de bureaucratie komt redelijk overeen.
Optimistische conclusie: Servie past goed bij Nederland en zal dus ook goed bij de EU passen!
@ Rudhra,
Online winkelen is geen bureacratie. Dat is te lui zijn om naar de winkel te stappen. TNT post kan dan wel slordig zijn in JOUW geval maar we krijgen strikt op dezelfde datum ons loon en hoeven niet half jaar tot een jaar daarop wachten en onder tafel de rechters en artsen te betalen voor onse zaak. Ik ken heel veel pesimisten wat Servische bureacratie betreft.
@ David Jan Godfroid
Van harte met je jubileum.
We kunnen er achteraf wel om lachen, maar dit soort Kafka praktijken komen helaas maar al te vaak voor in Servie. De meeste mensen gaan met lood in de schoenen naar overheidsinstanties. En dit is juist zo zonde. De verschrikkelijke bureaucratie stompt mensen af en laat het vertrouwen in de overheid tot een diepte punt zinken. Het remt iedere vorm van hervorming of vooruitgang af. Zonde.
DJ, ik lees je bijdragen altijd met veel belangstelling. Je neemt je werk tenminste serieus. Ik heb het idee gekregen dat Belgrado een hippe stad is geworden. Ik ga begin deze zomer op bezoek komen als ik onderweg ben naar Albanie. Dat wordt mijn eerste keer in Servie sinds 1987, deze keer neem ik wel een camera mee.
Ben je aleen buitenlandcorrespondent voor Servie of voor de gehele Balkan? In het laatste geval mis ik een beetje de berichtgeving over de rest van de landen in de buurt. vr gr
Prachtig stukje, David Jan
(voluit ja, ik ben niet te beroerd om iets te leren van die Servische beambten…).
Hilarisch!!! Kan niet anders zeggen…maar ook heel herkenbaar jammer genoeg
Schitterend
Hahahaha: eindelijk weer eens een “niet politiek stukje”:-) : Servië blijft je verrassen! Je moet het maar lijdzaam ondergaan en het met een glimlach nemen. Zo ging ik me eens registeren op het politiebureau….als ik het mag delen 
en anders maar wegmoderen 
Hey how are you?
I am fine, thank you
So you are here again?
Da (yes), I am here again.
So you are back, you are coming to marry here or what ?
No I don ‘t come to marry here, I am only visiting my friends.
Oh? But do you want to marry a Serbian lady?
I don ‘t know, I did not think about it, but I am not rejecting the idea.
Wait we take another form, the form you filled in was not correct.
Do we need to buy a new form?
No I have one here for you. I will take it, one second.
When are you leaving?
25th May, via Belgrado airport.
And when you are coming back ?
I don ‘t know, probably September
Do you know that my daughter studied architecture? She was on the high school with the name…
Oh I have been studying there
What she is talking? Do I have problems now ?
Her daughter studied architecture
When you will be here next time and you want to marry a Serbian lady, let me know…
clabash……. (the sound of a stamp)
Have a nice time in Kraljevo and let me know, next time we will arrange something for you, a nice proper Serbian lady….
@ david:
Houden we de “pink meisjes”nog tegoed
?
Jaja, je kunt niet alles hebben, in Belgrado wonen en werken en dan ook nog alle gemakken. Ik dacht het niet.
Hier in R’dam word ik gek van de gemeente(belastingen), krijg je allerlei rekeningen om te betalen, terwijl ze best verrekend kunnen worden met terug te ontvangen bedragen (waarover je dan weer rente ontvangt)… allerleid papieren. Wat moet dat niet kosten? En of je dan even bezwaar wilt maken. Nee, bij ons is alles glimmend en nieuw, terwijl de procedures lang niet altijd beter zijn dan zoals jij ze hebt beschreven. Hier gaat alles automatisch, middels een uitdraai uit een gloednieuwe computer, MAAR als in die computer iets verkeerd is ingevoerd, krijg je het er heel moeilijk weer uit. Om gek van te worden!
Trouwens, welke cursussen heb je exact nodig om als Balkancorrespondent nog beter te worden? Vind je dat nou niet zonde van de tijd?
Hahaha geweldig verhaal! Hebben jullie al eens kennis gemaakt met Mica Ubica? http://www.youtube.com/watch?v=FTbXSTe7BIg
Gefeliciteerd DJ, niet alleen met het succes van de blog maar ook met de snelheid waarmee je het werk bij de douane hebt afgehandeld.
Natuurlijk wisten ze wel dat je geen bedrijf was, wat ze van jouw hadden verwacht was een biljet van 20€ in je paspoort verstopt, waarmee je aantoont dat jij die DJ bent…..Balkan boevenpraktijken zijn dat.
Zo heb ik een paar jaar geleden computers als donatie van mijn vorige werkgever persoonlijk naar de basisschool in Servie gereden, dat was een (achteraf) hillarische ervaring…..Bij grensovergang Horgoš moest ik met mijn auto met aanhanger van de servische douane op de weegbrug voor vrachtwagens…..ik wilde per se geen steekpenningen betalen, NO WAY!….daarna kreeg ik na 5 uur oponthoud en bureaucratisch geneuzel met discussies eindelijk doorgang echter alleen tot de plaatselijke douane in Sabac….daar moest ik de volgende dag om 7:00 s’ochtends zijn, de computers aangeven ook al zijn de 15 stuks maar een donatie…..dat heeft voor het nodige heen en weer gefax aan allerlei verklaringen van de school gezorgd, op een zaterdag, een douane ambtenaar die verantwoordelijk is voor de inspectie van de documenten die nou net die dag vrij had en geen vervanging had werd door de burgemeester van Sabac opgedragen toch maar te gaan werken, die beste burgervader voelde zich ongemakkelijk dat een basisschool in een dorp niet zomaar computers cadeau kon krijgen. Ter info, de school was paraat om mij te helpen en de gsm van de burgemeester heb ik ook gekregen omdat ik rotzooi bij de douane heb verwacht, het was immers mijn tweede donatie.
Die douane-ambtenaar die moest komen opdraven was om het zacht uit te drukken ‘kwaad’ op mij, want zijn vrije zaterdag zat eraan, ik stelde dat het maar een kwartiertje was….ik heb hem verder alleen verzocht om iets goeds te doen voor de kinderen van de basisschool, net zoals ik dat volledig op mijn kosten (transport – retourtje Servie) doe, plus dat ik mijn vrije dagen heb opgeofferd om het in een weekend te kunnen doen……natuurlijk geen begrip, zijn goedkeuring alsnog wel gekregen maar daarmee was het nog niet afgehandeld, de chef moest nog een (lees 1) stempel zetten…..
Ware het niet dat er een autosmokkelaar/handelaar voorgedrongen was, met 30 auto’s op vrachtwagens met trailers, ik kon ze een voor een tellen die tijd had ik toch……van de portier heb ik begrepen dat de douanebeambte per auto 50€ toegeschoven krijgt, de gelukkige ambtenaar kon na het verlaten van de hangaar zijn vreugde en ‘vriendschap’ met de smokkelaar/handelaar niet verschuilen, waren die aardig tegen elkaar, bijna verliefd, tsja, waar kun je nog op je dooie gemak 1500€ verdienen op een zaterdag?……eindelijk, om 15:00 werd ik verzocht om de PC’s te laten zien door de huif omhoog te doen, een blik bleek voldoende, de stempel werd gezet en dat koste mij een hele dag. Als ik 50€ geschoven had was ik om 8:00 s’morgens klaar geweest.
De directrice van de school bood haar verontschuldigingen aan, zij schaamde zich rot voor de boevenpraktijken bij de douane…..ach, hoofdzakelijk dat de kinderen in het dorp nu een volledig informatica lokaal hebben en op een moderne manier les kunnen krijgen, net zoals hun leeftijdsgenoten in het luxe Belgrado. Zonder die donatie hadden ze vandaag de dag die mogelijkheid niet die ze nu al 3 jaar hebben en dat gevoel geeft voldoening en doet de boevenpraktijken van de ambtenaren vergeten.
Het is overigens niet zo dat corruptie alleen op de Balkan voorkomt, het komt ook in hier het westen voor, de prijs die je betaald op de Balkan is alleen lager.
@Fabian: Haha ja als ik in de regio kwam (maar dan Kroatië/Bosnië) werden de dames ook aangesleept. Helaas is 1 dag niet genoeg om ze te leren kennen
Beste David Jan,
Prachtig verhaal! Precies zo heb ik mijn ervaringen aan derden en het thuisfront verteld, toen mijn pakketje bij het hoofdpostkantoor in Belgrado klaar lag. Sureeel, kafkaiaans, en inderdaad een haast historische klucht, maar door de kleine afstand tussen de lokketjes met dezelfde ‘ambtelijke dienaar’ heeft het zelfs wat intiems. Een goede les waar jij mij nog eens op wijst: kijk in het gastenboek.
Zo heb ik voorlopig de gastenboeken bij de supermarkt Maxi nog links laten liggen.
Met plezier lees ik je – veelal serieuse – blog posts en de prikbordreacties van de lezers. Frappant is, trouwens, dat deze argumentaties regelmatig een zelfde patroon vertonen als de lezers commentaren op Servische artikelen in de kranten Blic, Politika e.d., toch een schets van de Servische publieke opinie.
Hoe zou dit kunnen?
Groet
Beste bloggers,
Dit gaat nog maar over post en douane, moet je eens iets in het kadaster proberen in te schrijven, 90 loketten en een njet. Mvg groeten.
@Tijana, ‘njet’ is russisch, maar je verhaal klopt ongetwijfeld.
Je moet begrijpen dat (alhoewel ik het afkeur, zowel op de Balkan alsook hier in Nederland), dat de overheid middels bureaucratie en onnodige regels aan werkverschaffing doet voor de legio ambtenaren die ze in dienst hebben, ze houden mekaar zo de handen boven het hoofd. Als ze tekort komen in de lokale en landelijke begroting, dan hef je toch hogere belastingen……wat te denken van het kwartje van Kok of de belasting die je betaalt in servie voor elke overheidsdienst, naast het smeren van de ambtenaren met steekpenningen om ook maar iets gedaan te krijgen. De burgers zijn passief en accepteren gemolken te worden.
Als alles correct zou zijn zoals het zou moeten, dan zijn de burgers de klanten van de overheid, die niks anders is dan een door belastingen gesubsidieerde dienstverlener, helaas ontbreekt marktwerking waardoor de relatie overheid en burgers scheef groeit, dat is zowel in de Balkan zo alsook in Nederland.
Op de Balkan wordt de onvrede geuit middels sociale onrust, in Nederland nog steeds via zwevende kiezers die hun toevlucht zoeken bij populistische politieke bewegingen a la SP en PVV, als je maar teveel belooft en de schuld voor alle ellende overduidelijk bij een ander legt, bij voorkeur discriminerend en polariserend.
Is de globalisering met het effect van wereldwijd verspreide toepassing van informatie en communicatie technologie misschien het einde van een maatschappelijke orde (die wij ‘democratie’ noemen) waarvan de ontwikkeling ooit is begonnen met de industriele revolutie?
Oh, wat vréselijk! Is dit nog een uitvloeisel van het communisme (verborgen werkeloosheid en alles daar omheen, wat wij al in de jaren ’70 leerden op het VWO), of is dit puur een gevalletje van buitenlandertje pesten?
Dit verhaal doet me sterk denken aan de – inmiddels – ettelijke verhalen die mijn mailvriendin Willemijn aan haar weblog toevertrouwde, maar dan over de bureaucratie in Umbrië (Italië). Hier zou men dat toch niet in z’n hóófd moeten halen, dan was je al lang door de opening van je loket getrokken door iemand met een kort lontje!