Weblog Berlijn

  • No autographs, no selfies

    Om George Clooney te interviewen moet je geluk hebben. Het geluk dat je uit een land komt waar zijn film binnenkort in première gaat, en het geluk dat je bij hem in de buurt bent.

    Dat eerste klopt: “Monuments Men” komt donderdag in de Nederlandse bioscopen. Dan is wat extra publiciteit voor hem mooi meegenomen. Maar in de buurt zijn we niet altijd: het aanbod om hem in Californië te interviewen kwam niet handig uit voor mijn collega’s overzee. Maar dit weekend was Clooney in Berlijn, en ik ook, dus kon het hier.

    Beluister hier de reportage over het gesprek met George Clooney.

    Inchecken
    Om George Clooney te interviewen moet je twee keer inchecken. Eerst in het Adlon, het duurste hotel van de stad, een paar dagen voordat hij zelf arriveert, bij zijn persmensen. Ze willen zeker weten dat je echt bestaat, en dat je de film van tevoren ziet. Dat is natuurlijk ook handig voor zo’n interview.

    En nog een keer op de dag van het interview, een uur of twee voor je slot. Een slot is vijf minuten in een zogenoemde junket, een lopende band van journalisten die door de kamer van de ster worden geloodst.

    Wachten
    Om George Clooney te interviewen moet je wachten. Samen met collega’s uit Griekenland, Rusland en Zweden die ook zijn ingecheckt. In het hippe Soho House, waar Clooney en Co altijd overnachten als ze in Berlijn zijn. Er is koffie en frisdrank, je kunt nog even op je Engels oefenen, maar de ijsberende collega’s maken er wel een nerveuze boel van.

    Een keten van assistenten en mannen met oortjes loodst je naar de gang waar zijn kamer is en dan volgt de laatste instructie: “Remember: no autographs, no selfies.” “And hugging?” doe ik lollig. “Dat gaat van je vijf minuten af,” grijnst Sabrina.

    Drank
    Ik heb een schoon overhemd en een jasje aan, maar George draagt een t-shirt met tequilareclame. Ook verder is hij de Amerikaanse nonchalance zelve, of hij heeft weer gedronken. Aan het eind van mijn vijf minuten geeft hij immers toe dat hij alleen dankzij de drank al die aandacht volhoudt. Maar dat kan ook wel weer een nonchalante truc zijn, daar kom je in vijf minuten niet achter.

    Hij slaat op mijn ellenboog omdat hij het very nice vindt om me te ontmoeten. Ik heb precies vijf minuten en dan gaat de camera weer uit en krijg ik een disk mee met mijn moment met George.

    2 reacties Lees verder →

  • Zijn laatste ereronde

    Het was vroeg donker, die elfde juli. En koud ook. In het hart van de Zuid-Afrikaanse winter kan het zelfs zo koud worden, dat je je adem ziet condenseren. Ze hadden hem daarom warm aangekleed, achterop het golfkarretje. Zwarte bontmuts, dikke jas en zwarte leren handschoenen. Naast hem zijn vrouw, Graca Machel. De enige vrouw ter wereld die met twee presidenten trouwde – eerder was ze de vrouw van de in de jaren 80 omgekomen Mozambicaanse president Samora Machel.

    Geen reacties Lees verder →

  • Ook Duitsers maken fouten

    Duits is een lastige taal, dat is geen nieuws. De Amerikaanse schrijver Mark Twain schreef al eind negentiende eeuw na zijn bezoek aan Heidelberg: “Ik ben ervan overtuigd dat een begaafd mens in dertig uur Engels kan leren spreken, Frans in dertig dagen, en Duits in dertig jaar”. Nederlanders die denken dat de taal van de oosterburen een eitje is, moeten zich eens begeven in de krochten van de grammaticaregels en haar tientallen uitzonderingsgevallen.

    Maar een troost voor alle buitenlanders die zweten bij de verschillende naamvallen: ook de Duitsers trappen regelmatig in de valkuilen van hun eigen taal. Zelfs op het hoogste niveau, zelfs in een bericht aan de bondskanselier.

    Angela Merkel ontving onlangs een brief van Malu Dreyer, de minister-president van de deelstaat Rijnland-Palts. De getypte aanhef ‘Sehr geehrte Frau Bundeskanzlerin’ vond Dreyer blijkbaar te formeel, en uit de losse pols voegde ze er ‘Liebe Frau Merkel’ aan toe. Wat volgt is een uiteenzetting, waarin de minister-president schrijft over het Amerikaanse afluisterschandaal. Ze doet een oproep aan Merkel om een gesprek hierover te organiseren met de bondsraad en de deelstaten. Een serieus onderwerp, dat wordt overschaduwd door een plaag aan taalfouten.

    De krant Die Welt kreeg de brief in handen en markeerde met confronterend rood de mankementen in de tekst. Vier lange zinnen, acht fouten. Zo schrijft Dreyer ‘amerikanische und britische’ zonder ‘n’ erachter, net als ‘Länder’ in plaats van ‘Ländern’. Het lijken kleine slordigheden, maar volgens de krant beklijft na het lezen niet de boodschap, maar de slechte grammaticale beheersing van de schrijfster.

    Volgens Monika Fuhr, regeringsvoorlichter van Dreyer, is per ongeluk een verkeerde versie van de brief aan Merkel gestuurd. “Natuurlijk zijn de fouten niet acceptabel, maar waar mensen werken, worden fouten gemaakt.” En zo is het. Overigens is Dreyer met haar uitglijders geen uitzondering. Uit onderzoek blijkt dat één van de ogenschijnlijk simpelste Duitse woorden, ‘tschüs’, het vaakst fout wordt geschreven. Hoewel het sinds 1996 gedoogd is om het met twee s’en te schrijven, was het officieel altijd met één ‘s’. In 917.000 documenten op Google staat het woord fout geschreven, tegenover 489.000 bestanden waarin het correct gespeld staat. Zelfs de Duitsers maken wel eens fouten.

    Tip voor Malu Dreyer: laat de brieven aan de bondskanselier voortaan drie dubbel nakijken voor ze op de post gaan.

    7 reacties Lees verder →

  • Stemmingen maken met peilingen

    Zondagavond om zes uur gaan de stemlokalen dicht, en komen de Duitse TV-zenders met een “Prognose”, gebaseerd op exit-polls. Dat zijn enquetes die ze de hele dag bij de uitgang van de stemlokalen hebben gehouden. Dat is dus de eerste en enige peiling waarin wordt gevraagd wat mensen echt gestemd hébben, niet wat ze van plan zijn.

    Geen reacties Lees verder →

  • Energiewende ‘zelfmoordthema’ in verkiezingen

    Onder Merkel zijn er twee echt grote hervormingen doorgevoerd: de afschaffing van de dienstplicht en de Energiewende. Duurzame energie is van huis uit het stokpaardje van de Groenen, maar Merkel wist het in no time tot het hare te maken. In 2011, na de kernramp in het Japanse Fukushima, besloot de regering de Duitse kerncentrales te sluiten.

    Het was een opvallende switch, want voor die tijd had Merkel zo’n energierevolutie altijd op afstand gehouden. Heftige discussies over kernenergie werden al veel langer gevoerd. Sinds de jaren zeventig zijn er anti-atoomenergie bewegingen actief en de bekende ‘Atomkraft? Nein Danke!-sticker’ vind je nog steeds in heel Duitsland terug op bushokjes en lantaarnpalen.

    In 2011 kwam er onder Merkels leiding de daadwerkelijk ‘wende’ (omslag). Energiewinning uit kolen, kernenergie en gas werd in de ban gedaan en de regering stelde zich ten doel om in 2050 80 procent van de energie uit alternatieve bronnen te winnen, zoals wind- en zonne-energie. Volgens de CDU is Duitsland op de goede weg. ‘Al ¼ van de stroom wordt duurzaam opgewerkt’, aldus het ministerie voor Milieu.

    Mooie toekomstmuziek, maar toch staat de revolutie voor een paar grote vraagstukken. Vooral wat betreft de kosten, want de prijzen voor die nieuwe energie rijzen de pan uit. Een andere uitdaging is het stabiel houden van de energievoorziening, ook als de zon niet schijnt of de wind niet waait. Kortom, hoe moet het nu verder?

    Je zou denken dat de oppositiepartijen maar al te kreeg de degens met Merkel wil kruisen over de toekomst van deze onderwerpen. Maar hoewel het één van Merkels grootste veranderingen is geweest, is de Energiewende geen verkiezingsissue. Sterker nog, het is een zelfmoordthema, zegt politicoloog Christian Hey.

    Het debat over de Energiewende raakt namelijk ook een ander vlak: de economische groei en toenemende consumptie. Als de energierevolutie niet had plaatsgevonden, waren de prijzen voor fossiele brandstoffen net zo goed gestegen. De economie groeit en we gebruiken met z’n allen steeds meer stroom. Voor de CDU is de Energiewende volgens Hey een soort dekmantel waarmee de stijgende kosten verklaard kunnen worden. Duurzame energie heeft tenslotte tijd nodig om zijn vruchten af te werpen.

    Over het grenzeloze consumptiegedrag heeft niemand het. Want wie de consumptie ter discussie stelt, maakt zich in Duitsland niet populair. Zo duikelden de Groenen in de peilingen nadat ze hadden gepleit voor een verplichte vegetarische dag per week. Aan dat soort gevoeligheden wil niemand, zo kort voor de verkiezingen, zijn handen branden.

    Geen reacties Lees verder →

  • Merkel maakt nooit fouten

    Het is een oude Duitse voetbalwet. Als je minder fouten maakt dan je tegenstander, dan win je. Vele Duitse voetbalelftallen leunden in het verleden op hun verdediging, als een leeuw geduldig wachtend tot zijn prooi voor het grijpen was. Want de tegenstander zou toch een keer een fout maken. Of het nu via de counter was, of pas in de laatste minuut, maar het handelsmerk betaalde zich regelmatig uit.

    6 reacties Lees verder →

  • FDP: alles of niets

    Nu bemoeit Helmut Kohl zich alweer met de verkiezingscampagne. Dan moet het wel belangrijk zijn. Een week geleden leek het nog of hij de liberale FDP een steuntje in de rug wilde geven, maar dat heeft geen succes gehad. De FDP verloor zondag bij de deelstaatverkiezingen in Beieren smartelijk en vecht nu om te overleven. Vooral door te proberen stemmen van Merkels CDU te “lenen”. Maar dat vindt Kohl niet goed.

    De oud-kanselier (83) roept nu de aanhangers van CDU op om beide stemmen aan de partij te geven, onder andere in een videoboodschap. Duitsers hebben één stem voor een kandidaat in hun kiesdistrict en een tweede stem voor de partijlijst. De FDP wil nu die tweede stem van een deel van de CDU-kiezers “lenen om te overleven. De leuze die de partij daarvoor hanteert, “Nu gaat het om alles”, heeft voormalig FDP-leider en levende liberale legende Hans-Dietrich Genscher in 1980 al gebruikt, destijds met succes: de FDP kreeg ruim 10 procent.

    Nu helpt Genscher – intussen ook al 86 – zijn partijgenoten op campagne en zegt: “Dit land zou een stuk armer zijn zonder liberale partij.” Maar kennelijk denken veel Duitsers dar anders over. De afgelopen jaren ging het soms zo slecht met de partij dat de afkorting FDP satirisch werd uitgelegd als “Fast Drei Prozent”. En het belangrijkste argument om er nu om te stemmen is volgens de lijsttrekker, Rainer Brüderle (68), dat de huidige coalitie dan door kan gaan. Om dat te bereiken moeten de liberalen zich verlagen tot het bedelen om stemmen bij andere partijen.

    In sommige gevallen lukt dat: in Bonn is een akkoord gesloten waarbij de CDU de tweede stem aan de FDP gunt als de FDP de districtskandidaat van de CDU steunt. Dat lijkt een win-win-situatie, maar het aantal zetels in de Bondsdag wordt bepaald door de tweede stem, dus het kost de CDU zetels.

    Daarom wil de CDU landelijk niets weten van een campagne om tweede-stemmen aan de FDP uit te lenen. Op de valreep valt de regeringscoalitie uiteen in twee concurrerende partijen, die elkaar niets gunnen. Blijkbaar waagt Merkel de gok dat de FDP het toch wel op eigen kracht redt. Want zelf wil ze als CDU zo groot mogelijk zijn: voor een nieuwe coalitie met de liberalen waarin de conservatieve Beierse zusterpartij CSU, na de grote winst afgelopen zondag, nog meer gewicht krijgt. Of voor een grote coalitie met de SPD, ook daarin moet het aandeel van Merkels eigen partij zo groot mogelijk zijn.

     

    2 reacties Lees verder →

  • Zwevende jongeren

    Bondskanselier Angela Merkel gaf een gastcollege op een Berlijns gymnasium, SPD-lijsttrekker Peer Steinbrück dronk bier met studenten in Kreuzberg en bondspresident Joachim Gauck vertelde scholieren emotioneel over hoe hij op zijn vijftigste –na jaren in de DDR geleefd te hebben- voor het eerst vrij mocht stemmen. Dat waren wel zo’n beetje de hoogtepunten voor de jongeren in deze verkiezingscampagne.

    Jongeren zijn voor partijen minder belangrijk dan het oudere deel van het electoraat, zo luidde de conclusie van een onderzoek van de Konrad Adenauer Stichting in 2012. Kiezers onder de dertig zijn flink in de minderheid en zouden minder interesse hebben voor politiek. Bij de verkiezingen van 2009 ging rond de zestig procent van de jongeren onder de vijfentwintig jaar stemmen, zo’n tien procent lager dan het landelijk gemiddelde.

    Het is het bekende kip-of-het-ei-verhaal: zijn de jongeren inderdaad minder politiek geëngageerd of voelen zij zich niet aangetrokken tot de politiek omdat de partijen hen niet zo interessant vinden?

    Aan politieke belangstelling onder jongeren lijkt het niet te ontbreken: de 18-jarige Paul uit Berlijn keek het tv-debat tussen Merkel en Steinbrück met plezier, maar begreep er voor het grootste deel weinig van. De dag na de verkiezingen in Beieren staan twee jonge skaters in de rij bij de kassa heftig te discussiëren over de verkiezingszege van de CSU. Een gesprek dat je niet snel verwacht bij twee scholieren op maandagochtend.

    Als de partijen slim zijn, richten ze zich in deze laatste week voor de verkiezingen vol op de jonge kiezer. Daar valt nog een hele kluif te halen. Alleen al drie miljoen achttienjarige staan in de startblokken om voor het eerst een vakje rood te kleuren. Veel van hen zweeft nog, zo kopte de Neue Osnabrücker Zeitung het weekend. Drie miljoen stemmen, een aantal dat in een tijd van zwakke coalitiemogelijkheden best een doorslaggevende rol kan spelen.

    De SPD heeft de strijd voor de jonge kiezer geopend. Onder het mom ‘wie voor het eerst kiest, bouwt een band op met de partij’, richt de SPD zich vooral via de sociale media tot de jongeren. En met succes. Het aantal ‘likes’ op Facebook voor Steinbrück steeg in augustus aanzienlijk meer dan die voor Merkel. Ook werd er meer over de SPD getwittert.

    Of de SPD de virtuele likes daadwerkelijk gaat verzilveren, zal 22 september blijken. Een gelopen race is het in ieder geval niet. Net als bij de oudere kiezers, is de CDU ook bij de jonge kiezers ongekend geliefd.

    6 reacties Lees verder →

  • De Middelvinger

    Eindelijk! Het bijna ingeslapen Duitsland maakt zich weer druk tijdens de verkiezingscampagne. Er is wel een zeer on-Duitse methode voor nodig, maar het gaat op straat weer ergens over.

    De middelvinger.

    Peer Steinbrück –  zelden een politiek leider tijdens een campagne in zoveel sloten tegelijk zien struikelen – dacht in het foto-interview met het magazine van de Süddeutsche Zeitung: Ich zeige meinen Stinkefinger.

    5 reacties Lees verder →

  • Groeten uit Beieren

    In Beieren is alles groter: de kazen, de bierpullen natuurlijk, en de winst van de christendemocraten. De Beierse zusterpartij van Merkels CDU, de Christlich-Soziale Union CSU, is hard op weg naar de absolute meerderheid. In Beieren wordt zondag al een nieuw deelstaatparlement gekozen, een week voor de landelijke verkiezingen. Want die vallen een beetje onhandig voor de Beieren: dan is het Oktoberfest al begonnen. Met die grote bierpullen.

    Sommige dingen – meestal vervelende dingen – zijn trouwens niet groter in Beieren: er is minder criminaliteit, en vooral de werkloosheid is een stuk lager: 3,8% vergeleken met 6,8% landelijk. Het gevolg van die welvaart is dat Beieren de armere delen van Duitsland moet subsidiëren. Beieren betaalt per jaar bijna vier miljard euro aan armere deelstaten. Die bijdrage is in campagnetijd een dankbaar onderwerp: we willen ons geld terug, laat die anderen ook maar eens zo hard werken als wij.

    Dit jaar heeft de CSU er een nieuwe troef bij: tol op de autosnelweg, maar dan alleen voor buitenlanders. Dat je geen verschil kunt maken tussen Duitse en buitenlandse automobilisten, en dat bondskanselier Merkel haar veto erover heeft uitgesproken kan de Beierse zusterpartij niets schelen: je wint er kiezers mee.

    En dus is de CSU hard op weg naar de 50% van de stemmen, en als de liberale FDP de kiesdrempel niet haalt dan krijgt de CSU meer dan 50% van de zetels en kan alleen regeren. Maar grote winst voor de CSU is voor Merkel niet per se gunstig. Haar partij is bang dat veel potentiële kiezers thuis zullen blijven als ze zien dat het de CDU “toch wel gaat lukken”. Terwijl het echt om elke stem gaat: Merkel wil met haar CDU, de Beierse CSU en de FDP samen een meerderheid halen in de Bondsdag, dus groter worden dan SPD, Groenen en Linke samen.

    En of dat lukt ligt ook aan de FDP, en daar ligt het tweede ririso: als de FDP in Beieren niet over de kiesdrempel van vijf procent komt, en daar wijzen de peilingen inderdaad op, dan kan er een schrikeffect ontstaan, waardoor aanhangers van Merkel op de FDP gaan stemmen om die over de drempel te helpen. De kans is dus groot dat de christendemocraten in München zondagavond feest vieren, maar de broeders en zusters in Berlijn met de mondhoeken omlaag voor de televisie zitten.

    Geen reacties Lees verder →