Wij zijn een volk. En jullie een ander
De slogan galmde twintig jaar geleden door de DDR: Wir sind ein Volk! Met die woorden gaven Oost-Duitsers te kennen dat ze herenigd wilden worden met West-Duitsers. In dit herdenkingsjaar duikt het beroemde zinnetje weer op in Oost-Berlijn. Maar er staat nog iets onder: Und ihr seid ein anderes, en jullie zijn een ander. Daaronder: Ostberlin, 9. November 2009. De plakkaten hangen opeens overal in de wijk Prenzlauerberg. Wie ze opgehangen heeft, weet niemand. Maar het ligt erg voor de hand dat het een uiting is van autochtone bewoners van de wijk. Die hebben al vaker laten weten dat ze het beu zijn dat Prenzlauerberg zo in trek is bij West-Duitsers, bij Schwaben vooral.
Drie jaar geleden was er namelijk een soortgelijke actie. Toen hingen opeens overal plakkaten met de tekst: Ostberlin wünscht dir eine gute Heimfahrt, met de toevoeging hoe ver het is van Berlijn naar drie steden in het zuiden van Duitsland. Veel explicieter nog is de tekst op een poster die je ook veel ziet in de wijk: Schwaben in Prenzlauerberg. Was wollt ihr eigentlich hier? Voor alle duidelijkheid: Schwaben zijn zuid-Duitsers, ze komen uit Beieren en Baden-Württemberg. Maar in Berlijn staat het woord Schwabe voor een bepaald soort mensen: voor bourgeois, voor yuppie, voor hippe nieuwe rijken. Mensen met een vreselijk accent die de wijk overnemen. Luidruchtig, grote kinderwagens, nog veel grotere auto’s.
Schwaben halen er hun schouders over op. “Typisch Berlijns, het blijven provinciaaltjes,” aldus een naar Prenzlauerberg getogen West-Duitser in een Berlijnse krant. De kwestie is hot, alle regionale kranten schrijven er over. De Berliner Zeitung vroeg eens rond op de Kollwitzplatz, waar elke zaterdag een markt is waar geen autochtone Prenzlauerberger meer komt. “Ik ben vooral blij dat de actie zich richt tegen de eigen landgenoten, en niet tegen mensen die uit nog vreemdere culturen komen,” zei iemand daar heel serieus. Een ander meent dat de plakkaten een uiting zijn van onvrede over de manier waarop West-Duitsland omgaat met de geschiedenis van de DDR. “Oost-Duitsland was meer dan alleen Stasi, Trabantjes en lege winkels.”
Mag waar zijn, wáár is ook dat intussen 34 procent van de Berlijnse bevolking bestaat uit mensen die uit andere Duitse steden naar de hoofdstad zijn getrokken. Die ‘immigranten’ zijn overwegend rijker en beter opgeleid dan de Berlijners zelf. Zou er ook sprake zijn van een tikkeltje jaloezie?
Ze riepen destijds: Wir sind DAS Volk
@Ted: Dat klopt, dat was de eerste slogan waar inwoners van de DDR mee de straat opgingen, bedoeld om het regime duidelijk te maken dat naar de wil van het volk geluisterd moest worden. Later werd geroepen: Wir sind ein Volk – en dat drukte uit dat DDR-inwoners de eenheid van Duitsland wilde.
Ik maak ook nog steeds het mentaliteitsverschil mee tussen Oost en West. De Ossi’s proberen op een koppige trotse manier hun eigen identiteit te bewaren. Dat is het enige dat ze nog over hebben uit de DDR-tijd, en dat krijg je er niet zo snel uit. Zeker niet met geld of de veel gehekelde Wessi-mentaliteit van superioriteit. Dat maakt het alleen maar erger.
Wat zou helpen? Oprechte interesse aan de omstandigheden en de geschiedenis van Oost-Duitsland. De berichtgeving en de informatie over de DDR en het Oostblok vroeger was bijna net zo gekleurd als andersom, de Ossi’s zijn allergisch voor mensen die denken dat ze het allemaal wel weten.
@Bob: Oost-Duitsers, zeker de wat oudere, zijn inderdaad allergisch voor de betweterige Wessi. Zeker als die de sfeer in de wijk gaat bepalen, er bovendien voor verantwoordelijk is dat de huren enorm stijgen.