Wie geïnteresseerd is in de Muur komt deze dagen aan zijn trekken. 13 augustus is het 50 jaar geleden dat de DDR-leiding de Muur liet bouwen.

Dit feit wordt groots herdacht. Alleen al in Berlijn zijn er 150 evenementen met de Muur als onderwerp: tentoonstellingen, discussieavonden, theatervoorstellingen, lezingen en met als hoogtepunt op 13 augustus één minuut stilte om de slachtoffers te herdenken.

Vanochtend nam ik de S-Bahn en stapte over bij station Friedrichstrasse. Opeens zie ik op de grond stickers waar met grote letters op staat: Grenzübergangsstelle en Einreise in die Hauptstadt der DDR. Pijlen sturen me in de juiste richting. Het blijkt allemaal te horen bij de tentoonstelling Der Geteilte Bahnhof. Tegenwoordig is station Friedrichstrasse een groot en modern station, met koffiebars, krantenkiosken en een supermarkt. Hier rijden de S-Bahn en de U-Bahn en kun je ook de trein nemen.

Camera’s

Niets herinnert meer aan wat het station in de DDR-tijd was toen de Muur eenmaal een feit was: een van de belangrijkste grensovergangen tussen West- en Oost-Berlijn. En met 140 bewakingscamera’s ook de best bewaakte. 

Manfred Migdal (69 jaar) is speciaal voor de opening van de tentoonstelling Der Geteilte Bahnhof speciaal vanuit Brandenburg naar Berlijn gekomen. Het station speelt een belangrijke rol in zijn leven. Het is 1962. “Samen met twee vrienden hadden we ons verstopt in de trein die van Oostberlijn naar Hamburg reed, in de kruipruimte boven de WC. Op station Friedrichstrasse werden we ontdekt door een DDR-grenssoldaat die met een zaklantaarn de ruimte inspecteerde. We werden uit de trein gesleurd en kregen op het perron meteen flink wat klappen. Daarna leidden ze ons door een labyrinth van gangen om te worden verhoord.” 18 maanden kreeg hij.  Eenmaal vrij deed hij nog twee pogingen om de DDR te ontvluchten. Beide mislukten. Uiteindelijk werd hij in 1971 door de Bondsrepubliek vrijgekocht.

Schiessbefehl

Ook de media besteden met documentaires en interviews ruim aandacht aan 50 jaar Bouw van de Muur. De weekkrant Das Parlament brengt zelfs een speciale uitgave van 18 pagina’s. Daarin onder meer een interview met Karin Gueffroy. Haar zoon Chris probeerde West-Berlijn te bereiken door niet ver van zijn huis in de wijk Treptow het Britzer kanaal over te zwemmen. Die dag, 5 februari 1989, was er een belangrijke Duitse politicus op bezoek in de DDR. En om tijdens zulke bezoeken een schandaal te vermijden hadden Oost-Duitse grenstroepen het bevel niet te schieten op mensen die illegaal het Westen wilden bereiken.

Wat Chris Gueffroy niet wist was dat dit bezoek met één dag was ingekort en dat het Schiessbefehl  dus weer van kracht was. Toen Geoffroy over het hek klom om bij het water te komen werd hij door een grenssoldaat neergeschoten.  Twee dagen later stond de Stasi bij zijn moeder op de stoep. Ze moest mee met hen mee en werd twee uur lang verhoord over haar zoon. Uiteindelijk kreeg ze te horen dat haar zoon een aanslag had gepleegd op een militair objekt en dat hij dood was.

Chris Geoffroy was de laatste die had geprobeerd te DDR te ontvluchten en daarbij werd doodgeschoten.

Negen maanden later viel de Muur.