Het blijft maar onrustig rondom de Duitse bondspresident. Christian Wulff is in een paar weken tijd wereldberoemd geworden, al had hij dat het liefste op een andere manier zien gebeuren.

Met name de Duitse pers blijft hem onder schot houden. Elke dag verschijnen er voortdurend kleine of grote nieuwe onthullingen in de zaak-Wulff. Zo zou hij dit weekend gefluisterd hebben dat hij ervan uitgaat dat ‘binnen een jaar alles vergeten zou zijn’, gebruikte hij de gevoelige Duitse oorlogsterm ‘Stahlgewitter’, om het spervuur op zijn persoonlijkheid te duiden en blijkt hij nog altijd niet de openheid te hebben verschaft die hij in het tv-interview van vorige week beloofde.

De tien gouden regels

De Berlijnse krant Der Tagesspiegel refereerde vandaag aan een zogenaamde “The Making of a Scandal.” Met daarin tien gouden regels voor de media om een succesvol schandaal te creëren. Ik zal ze eens doorlopen.

1. Wacht met de onthulling tot een nieuwsluwe periode, zoals het begin van de zomervakantie of het vlak voor kerst.

Wulff kreeg in de decembermaand de eerst hoon over zich heen en kon in het tweede deel van de kerstvakantie niets meer goed doen, toen bleek dat hij geprobeerd had artikelen over een omstreden lening in de boulevardkrant Bild tegen te houden. 

2. Verschiet niet meteen al je kruit. Geef de lezer in het begin het gevoel dat het om het topje van de ijsberg gaat. 

En inderdaad, dagelijks werd de soapstory Wulff weer met een nieuw hoofdstuk uitgebreid.

3. Het is ideaal als de hoofdpersoon er niet is. Op vakantie bijvoorbeeld, of op reis, zodat hij zich niet direct kan verdedigen.

Verdomd als het niet waar is, Christian Wulff was de eerste dagen van januari in geen velden of wegen te bekennen. Kerstvakantie. Op 5 januari bent u de eerste, zeiden zijn in paniek rakende woordvoerders. En ook bij de eerste onthulling in Bild, begin december, was Wulff op reis in de Arabische wereld. Vanuit Doha probeerde de president de hoofdredacteur van Bild te bereiken; iets dat uiteindelijk leidde tot een voicemailbericht dat wereldnieuws werd.

4. Zoek partners-in-crime in de media.  Hou niet alles voor jezelf, maar laat ook andere media af en toe pronken met de titel “Exclusief”. Daardoor ontstaat er een gevoel van eenheid.

Als er maar één medium een strijd tegen Wulff had gevoerd, was het nooit zo’n groot schandaal geworden. Van kwaliteitskranten tot boulevardpers; iedereen dook boven op Wulff. En het meest opmerkelijke was dat Bild zélf de inhoud van Wulff’s voicemailbericht niet openbaar maakte – iets wat een dikke primeur had opgeleverd – maar vervolgens wel de tekst liet uitlekken naar andere media.

5. Publiceer na de eerste golf van kritiek een peiling waaruit blijkt dat de hoofdpersoon aan aanzien verliest. En zorg vervolgens voor vooraanstaande politici die om zijn aftreden roepen.

Ook dat is in het geval Wulff gebeurd. Al bleek uit de peilingen vaak niet eens dat een grote meerderheid van de Duitsers hem weg wilden hebben, hij verloor wel aan steun. En voor de oppositie was het vrij schieten op de president die door bondskanselier Angela Merkel naar voren was geschoven.

6. Als de campagne lang genoeg duurt, speelt het oorspronkelijke thema geen rol meer. Dan zal de discussie vooral gaan over de vraag of de hoofdpersoon het ambt wel of niet zwaar beschadigt.

Wulff kreeg in het beruchte tv-interview de vraag voorgelegd of hij nog wel geloofwaardig kon zijn als president. Wulff zelf zag geen enkele reden waarom niet.

7. Blijf met nieuwe onthullingen en verwijten komen. Daarbij gaat het niet langer om kwaliteit, maar om kwantiteit. Kan de hoofdpersoon niet alles ontkrachten, beschuldig hem er dan van dat hij een ‘Salami-tactiek’ toepast. Alsof hij stukje bij beetje de waarheid aan het licht brengt.

Wulff kon onmogelijk alle verwijten goed weerleggen. En als hij zich verdedigd dacht te hebben, bleek hij nooit de complete waarheid te hebben verteld.

8. Strooi met geruchten dat er in de persoonlijke omgeving van de hoofdpersoon nog meer onthullingen op de loer liggen. Dat houdt het spanningsveld hoog.

Ook de vrouw van Wulff kwam afgelopen week negatief in de schijnwerpers te staan. De suggestie werd gewekt dat ‘First Lady’ Bettina Wulff jurken van bekende mode-ontwerpers en luxe sieraden droeg zonder ervoor te betalen.

9. Begin na ongeveer twee weken de discussie over de opvolging. Dat geeft het gevoel dat het aftreden van de hoofdpersoon een kwestie van tijd is.

In het geval Wulff was die discussie er al na een paar dagen. Oppositie eist zijn aftreden, commentatoren in de media zagen geen andere optie, er werd zelfs voor zijn huis gedemonstreerd afgelopen weekend. En daarnaast doken er dit weekend al namen van mogelijke opvolgers op. In het diepste geheim zou er al over gepraat zijn, schreven kranten.

10. Blijft de hoofdpersoon dan toch nog in zijn ambt, richt je dan op de ‘karakter-vraag’. Wat is een president met dit op zijn konto nog waard? Wie neemt deze man nog serieus?

In dat stadium lijken we in het geval van Wulff nu te belanden. Aftreden wil hij niet, voorlopig. Hij smeekt vooral om een einde aan alle berichtgeving over hem. Maar of veel Duiters hun president nog écht serieus nemen?

Het geeft te denken, natuurlijk. Feit is en blijft dat president Wulff zelf verzaakt heeft voldoende openheid van zaken te geven in de afgelopen tijd. Daarmee voerde hij de pers met munitie en kon dit uitgroeien tot een gigantisch schandaal.

Ik vraag me toch af hoe iemand als Bill Clinton er in de tijd van de Monica Lewinsky-affaire in geslaagd is zijn presidentschap te redden en tot op de dag van vandaag met een gouden imago door het leven te gaan. Ook het geval-Clinton kan perfect op de bovenstaande tien regels worden toegepast. Misschien moet Christian Wulff hem eens bellen. En – oh god behoede – niet zijn voicemail inspreken, als hij niet opneemt.