Je zal zijn moeder maar zijn
In hoeverre ben je als ouders schuldig aan een compleet ontspoorde zoon? Die vraag hing voortdurend boven het interview met Jurgen en Brigitte. Zij zijn de ouders van Uwe Böhnhardt (midden op de foto), iemand waar niemand in Duitsland tot afgelopen november van had gehoord. Tot hij samen met zijn handlanger Uwe Mundlos dood in een camper werd gevonden.
De twee vormden samen met Beate Zschäpe het inmiddels beruchte neonazi-trio. De tien moorden die ze pleegden in de periode 2000 - 2007 kennen we nu als de Dönermoorden. Veelal Turken, maar ook een Griek en een politieagente, werden in koelen bloede neergeschoten. Tot november vorig jaar zag niemand in Duitsland een verband tussen de moorden. Nu kent elke Duitser de Nationaal Socialistische Untergrund, de NSU, zoals de drie zich noemden.
Heidi en Lily
Je zal maar vader en moeder zijn van één van de drie. Maanden hulden ze zich in stilzwijgen, maar gisteren kon iedereen in een documentaire op de ARD kennis met ze maken. Het bleek dat ze hun zoon al jaren niet meer hadden gezien.
De drie jongeren leefden ondergedoken in het Oost-Duitse Zwickau. Daar had geen enkele buurtbewoner het idee dat ze met een moordzuchtige neonazibende te maken hadden. Beate maakte praatjes met de buren, toonde zich een keurige huisvrouw en zorgde voor haar twee katten, Heidi en Lily.
Uwe nam tijdens zijn eerste ondergedoken jaren nog weleens contact op met zijn ouders. Moeder Brigitte kreeg dan een briefje met een datum, een tijd en een locatie. Altijd was de locatie gekoppeld aan een telefooncel. Daar kon ze dan even kort met haar zoon spreken.
Afglijden
Ze had hem al sinds de middelbare schooltijd zien afglijden. Op zijn 15e zat hij voor het eerst vier maanden in de gevangenis voor diefstal. Hij werd van school getrapt, kreeg geen werk in het veelal uitzichtloze Jena van de jaren 90, een stad die zichzelf na de val van de Muur opnieuw moest uitvinden. Hij kwam steeds vaker in contact met rechts extreme kringen. Riep dan ineens tegen zijn ouders dat alle buitenlanders moesten oprotten. Dat de Joden de oorzaak waren van alle ellende in de wereld. “Maar Uwe, je kent helemaal geen joden”, had zijn moeder geantwoord. “En er wonen hier amper buitenlanders.”
Ook zijn latere handlangers kwamen regelmatig over de vloer bij de ouders van Uwe. Beate was enige tijd zijn vriendin. “Een keurig meisje. Wij geloofden dat zij Uwe wel op het rechte pad zou brengen.” En ook Uwe Mundlos maakte een goede indruk op de ouders. “Hij kwam intelligent en charmant over, wilde verder studeren.”
Spijt
Brigitte biedt haar excuses aan. Ze heeft oneindig veel spijt, zegt ze. Al weet ze ook wel dat het haar schuld niet is dat er zoveel onschuldige mensen zijn doodgeschoten. Maar toch: “We zijn er elke dag mee bezig, elke dag. Hadden we iets kunnen doen? Hadden we iets moeten doen?”
Ze zagen Uwe voor het laatst in 2002. Beate had gebeld en gevraagd of ze bakrecepten kon meenemen van de favoriete taart en koekjes van Uwe, die miste hij zo. Ze troffen elkaar in een park in Chemnitz. Brigitte omhelsde ze alle drie. Eerst haar zoon, toen Beate en Uwe. Met haar kookboek onder haar arm. “Als ik toen had geweten dat ze al vier mensen hadden doodgeschoten…” Ze had ze verraden, ja.
En dan de pijnlijkste vraag van het interview, een vraag die je eigenlijk niet kan stellen. Een vraag ook die geen enkel antwoord verdient. “Bent u blij dat uw zoon dood is?” De stilte die volgde, de manier waarop Brigitte de vraag herhaalde. Pijnlijk is veel te zacht uitgedrukt, maar je zag dat ze ja wilde zeggen.
Een hele goede vraag, en een vraag die veel meer gesteld zou moeten worden:
In hoeverre ben je als ouders schuldig aan een compleet ontspoorde zoon?
Ik denk dat hierboven een goede hint staat. De moeder van Uwe zag haar zoon afglijden toen hij 15 was
Ik krijg de indruk dat er geen hulp is verleend, en dat had eigenlijk wel gemoeten (zeker achteraf, terugkijkend)
Nu zijn er 2 opties: 1 ze zocht hulp maar kreeg het niet 2 ze zocht niet
In geval 2 is ze, in min ogen, in elk geval medeschuldig
Dit zou ik algemener willen zien. Ouders zijn eigenlijk in beginsel verantwoordelijk voor het niet opvoeden van hun kinderen. Tenzij ze kunnen aantonen dat ze alles gedaan hebben dat redelijkerwijs van ze verwacht mocht worden, zoals het zoeken van hulp.
Wie is het met mij (on)eens?
@ Bas:
Ik ben het met je oneens. Heel veel kinderen glijden af zo rond hun 15e. Velen komen er weer bovenop, sommigen niet. Dat ouders daar (mede)verantwoordelijk voor zijn, soms misschien wel.
Maar afglijden is op zichzelf geen reden om (professionele) hulp in te schakelen.
Lang niet alle afglijdende kinderen belanden op het pad van deze drie. Het is dus onzin om te zeggen dat de ouders hieraan iets hadden kunnen doen. Als alle afglijdende kinderen geholpen moeten worden, gaat dat heel veel kosten. En het is maar de vraag hoeveel dat opgeleverd had.
Achteraf zoeken we naar verklaringen en zaken waardoor we het vooraf misschien hadden kunnen zien. Ook hier waren misschien wel tekenen. Maar tegelijk zijn dat tekenen die bij honderden, duizenden anderen ook te zien zijn en bij al die anderen loopt het heel anders af. Het is onmogelijk om vooraf (altijd op basis van beperkte informatie) te weten welke mensen wel en niet een gevaar zullen gaan vormen.
Beste Bas,
De ouders hebben inderdaad al in de tienerjaren van Uwe professionele hulp gezocht. Jeugdwerkers,instellingen, alles hebben ze op ‘m losgelaten. Ze waren radeloos, geen idee wat ze met hun zoon aan moesten. Hij was de jongste uit het gezin, het lievelingetje. Maar op zijn 13e bleek hij ineens ingebroken te hebben op school. Vanaf dat moment ging het bergafwaarts.
Ja, wat kan je doen als ouders?
Daarom is het ook zulke sterke televisie. Je ziet hoe ze met de schuldvraag worstelen zoals jij ‘m hierboven beschrijft.
Oordelen laat ik graag aan anderen over. Ik wijs niet zo snel met een vinger als het zulke complexe materie betreft.
@ Tim
Dank voor de toelichting. Natuurlijk kan het voorkomen dat je problemen op je af krijgt, die je niet aankan. Dan kan je van mensen niet meer verlangen dan dat ze hun best doen.
De ouders hebbne hulp gezocht, maar het mocht niet baten. Dat is natuurlijk verschrikkelijk, maar in zulk een geval vind ik niet dat de ouders een verwijt gemaakt kan worden – ze deden wat mogelijk was.
Maar was ik de vader, dan zou dat mij niet helpen, dat zijn argumenten voor anderen.
Ik heb geprobeerd mijn reactie niet beschuldigend te schrijven, maar ik vind wel dat ouders een plicht hebben naar hun kinderen en de samenleving om die kinderen te helpen en bij te staan, ook als dat heel moeilijk is. Het antwoord ‘het is mijn kind, en ik beslis’ is voor mij absoluut niet aanvaardbaar.
Daarmee kom ik bij Hwb
hulp zoeken als je er niet uit komt is geen kwestie van falen, maar een bewijs van kracht, van volwassenheid dat je je grenzen kent en erkent. Ook kinderen die afglijden en niet crimineel worden hebben steun nodig, en de ouder misschien hulp. Voor het kind, los van de vraag of het een crimineel wordt of niet.
Die hulp kost wellicht wat, maar ik zou er dan op willen wijzen dat het voordeliger is 10 maal een hulptraject te starten dan de schade van een vastgelopen jongere te betalen – in mensenlevens, in materiële schade maar ook in de kosten van het straffen. Alleen zitten we met een regering die dit niet wilt zien.
Ik denk dat menige ouder graag die hulp zelf betaald had
Uit eigen ervaring kan ik jullie zeggen dat dit super- moeilijke materie is. De moeder van een tiener zit hoe dan ook in een moeilijk parket, want waar houdt de ‘bemoeizucht ‘ van moeder op ? Je voedt je kind immers op tot zelfstandigheid? Ik ken twee gevallen van zoons (niet eigen) die de deur naar de ouders hebben dichtgetrokken en zich nooit meer laten zien en horen. Wat een verdriet!
Hulpverlening heeft de beste bedoelingen maar het verloop is groot en als een tiener voor de vierde keer moet gaan uitleggen wat er allemaal fout is in zijn/ haar leven dan haakt hij/ zij af. Bovendien mag de hulpverlening om 17.00 uur naar huis… en jij niet! Jouw probleem blijft. En dat van de ouders dus ook.
Ik ben het ten dele met Bas eens. De ouders zijn wel verantwoordelijk voor de opvoeding van hun zoon. Het in en in burgerlijke milieu straalde van de documentaire af, en het feit dat er nooit over iets gepraat werd. De ouders lieten de zoon afglijden, zonder zich ooit in hem te verdiepen. Ze gingen er teveel van uit dat het wel vanzelf goed ging komen.
Ik ben het er mee eens, dat de ouders verantwoordelijk zijn voor de opvoeding. Er zijn echter zoveel andere factoren die een mens maken tot wie hij/zij is, dat je niet de verantwoordelijkheid voor de daden van een kind bij de ouders kan leggen. De mens heeft zelf een verantwoordelijkheid om het goede te doen. En natuurlijk werkt een goede opvoeding (wat is een goede opvoeding?) daar op positieve wijze aan mee. Maar de mens is uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor zijn/haar daden.
Ik denk dat veel mensen beter moeten nadenken voordat ze kinderen gaan krijgen/willen.
De opvoeding is niet nix en te vaak kunnen/willen mensen het niet goed doen.
Het hoeft niet altijd logisch te zijn dat je kinderen krijgt, en zonder kinderen heb je er ook geen zorgen over.
Volgens mij zijn de ouders van hierboven wel hele goede ouders.
Hallo ich würde gerne in die Niederlande ziehen und brauche Menschen die mir helfen alleine schaffe ich es nicht und zu den 3 nazis es ist eine Schande das Deutschland noch immer so unter dem Nationalsozialismus leidet in west Deutschland geht es ein wenig aber im Osten Deutschlands in der Nähe von Polen zb. Sind die alten deutschen noch immer national was ich echt erschreckend finde ich bin selbst deutscher und kein Nazi aber bin ich in den Niederlande und sage von mir das ich deutscher sei denken viele gleich an den deutschen nazi, geht mal gar nicht ich hoffe das die 3 die Todesstrafe bekommen und deren Familien auch mfg
Hallo Ik zou graag naar Nederland en de mensen om alleen mij helpen ik kan het niet doen en om de 3 nazi’s nodig hebben, het is een schande dat Duitsland nog steeds lijdt onder het nationaal-socialisme in West-Duitsland is er een klein, maar in Oost-Duitsland in de de buurt van Polen bijvoorbeeld. Zijn de oude Duitse is nog steeds een nationale echt beangstigend dat ik denk dat ik een Duitse en een nazi, maar ik ben in Nederland, en zeg me wat ik denk dat veel Duitse was gelijk aan de Duitse nazi’s, gaat zelfs ik kan zelfs niet hopen dat de 3 krijgen de doodstraf en hun gezinnen, mfg
ouders hebben alleen de eerste jaren zeggenschap over kinderen,in de puberteit luisteren ze meer naar hun omgeving en ouders horen daar niet meer bij.
daarna gaan kinderen zich verder afzetten en zelf graag fouten maken om later zelfstandig te worden.
de depressies komen door tegenvallers over de toekomst en vooruitzichten,verder zit de jeugd gevangen in een volwassen wereld met fossiele normen en waarden.
ook de politiek doet graag een duit in het zakje,want extreme ideen komen toch ergens vandaan .
alle mensen zijn in staat tot gruwelijke daden,of het vrijwillig of verplicht is.
Mijn posts worden niet geplaatst?
Weer een typisch opvallende benadering van de Westerse pers is het volgende fenomeen:
Als over Moslimgeweld wordt geschreven dan gaat het over een gevaarlijke ideologie, terrorisme, cultuurgebonden haat tegen het Westen.
Nu er over Breivik en de Nazimoordenaars in Duitsland wordt gesproken bezigt men termen als “ontspoorde zoon”.
Ook “Dönermoorden” is een eufemisme voor racistische moord.
De pers als middel om het volkseigen gedachtengoed en misdragingen te verhullen en verzachten.
Ja, dit is vervelend en ik had liever een verbale denkwijze over dit onderwerp. Iedereen die in een flinke dip zat rond de 15e levensjaar weet dat dat al heel simpel kan komen door een jongen of meisje om je heen door verliefde gevoelens wat flink uit de hand kan lopen…dat gedoe over nazi´s kent ook geen proporties. Ik bedoel dat Turkse bende´s in Duitsland veel minder aandacht krijgen en de moordcijfers liegen er niet om en komt er dan een minder erge Duits Turkse bende in Nederland in beeld dan wordt dat net zo goed veel te diep uitgemeten…..