De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Afscheid van de generaal

Generaal Dick Berlijn met op de achtergrond een kaart van Afghanistan (Foto: ANP)Na vier jaar zwaait Dick Berlijn af als Commandant der Strijdkrachten. We gaan een reportage over hem maken.

“De ideale schoonzoon”, zeg ik brommend ter redactie.

“Ja, er zijn nu eenmaal geen ideale schoonvaders”, zegt een leidinggevende van het Journaal lachend.

“Ik ken ze niet in elk geval”, antwoord ik.

“Ik ook niet”, zegt de leidinggevende nog lachender nu.

Maar eerlijk gezegd vind ik het nogal een rotklus. Want hoge functionarissen die met pensioen gaan vertellen nooit iets nieuws. Ze willen het eigen nest niet bevuilen, geen schaduw werpen over de eigen loopbaan en hun opvolger niet voor de voeten lopen. Dus herhalen ze alles wat ze in de loop der jaren al eerder gezegd hebben. Berlijn, met al zijn mediatraining, lijkt me daarop geen uitzondering.

We zullen hem spreken in Nieuwspoort, de sociëteit in Den Haag waar parlementaire journalisten en politici zo fijn onder elkaar zijn. Berlijn gaat er een tentoonstelling openen, getiteld: “Schieten met scherp”. Veertig foto’s van crisissituaties waarbij het Nederlandse leger op één of andere manier betrokken was. Van mijnopruiming in Cambodja, via Bosnië en Kosovo tot natuurlijk de missie in Uruzgan. Maar wat moet ik de sympathieke opperbevelhebber in vredesnaam vragen? Zijn carrière van gevechtspiloot tot hoogvlieger is genoegzaam bekend. Zijn hervorming van de legertop ingewikkeld. Zijn steun aan de operatie in Afghanistan onwankelbaar.

Zoals hem betaamt, arriveert Berlijn op de minuut op tijd in Nieuwspoort. Voor de 16 miljoen inwoners die geen politicus of parlementair journalist zijn in het land dat hij verdedigt een korte beschrijving van de locatie. Nieuwspoort opent met een glazen deur zo groot dat Martin Gropius het bedacht had kunnen hebben. Daarna een halletje kleiner dan de entree van mijn eigen kabouter-Piggelmee-huisje in het centrum van Amsterdam. Een korte trap met links een deur naar het restaurant waar de helft van de foto’s hangt, met name de beelden uit Afghanistan. Rechtdoor een gang. Daar hangt de rest. Bocht naar rechts en dan twee zalen: Wandelganger 1 en Wandelganger 2. In Wandelganger 1 hangen nog twee foto’s en daar spreken we Berlijn, omdat het op alle andere plaatsen te druk is om een rustig interview te doen. De generaal geeft geen krimp. Dat hoeft ook niet, had ik niet verwacht. Maar wat me toch irriteert is dat hij geen spoor van twijfel toont. Natuurlijk, vliegen heeft hem altijd gefascineerd, mij ook, zij het waarschijnlijk op een andere manier. En dat hij de verdeeldheid tussen marine, landmacht en luchtmacht heeft doorbroken omdat dat nodig was, ik geloof het graag. Maar dat hij helemaal niet twijfelt aan de missie in Uruzgan, dat vind ik op zijn minst jammer. Vooral omdat je zo duidelijk de mediatraining herkent wanneer hij zelfs aan de slachtoffers nog een positieve draai geeft. En zodanig dat er niet in te knippen valt. Positief aan de incidenten waarbij doden zijn gevallen, hoe erg ook, is, volgens Berlijn, dat je daarna kunt zien hoe vastberaden hun kameraden zijn om toch door te gaan, hoe overtuigd ze blijven van het goede doel. Geen aarzeling, geen barst, geen zucht. En dat irriteert me omdat ik ook een paar keer in Uruzgan bij de militairen ben geweest en werkelijk niet heb kunnen bedenken of het nu wel of niet nuttig is dat het Nederlandse leger daar in de woestijn iets probeert tot stand te brengen. En ik wil iedereen respecteren die er in gelooft, ik zou er zelf ook graag in geloven, maar ik weet het dus niet en kan me niet voorstellen dat de militairen, en zeker de leiding, het wel weten. Een beetje twijfel zou er toch moeten zijn, denk ik. Maar niet bij Dick Berlijn. Het enige wat hij wil toegeven is dat het is tegengevallen, dat er veel meer gevochten moet worden dan verwacht. Maar ook dat is geen nieuws. O ja, hij wil ook nog wel erkennen dat de missie wel heel erg als opbouw is gepresenteerd. Niet door hem of het ministerie, er was tenslotte de Artikel Honderd Brief waarin werd gesproken over gevechtshandelingen. Het uiteindelijke doel, uiteindelijk dus, was opbouw, maar dat uiteindelijke is in het politieke debat voorop gesteld en daardoor is een verkeerde, te gunstige indruk gewekt. Maar hij geeft het met zoveel bijzinnen toe dat het onmogelijk is te knippen tot de hapklare brok die een verslag van twee minuten vereist. Nou ja, we zullen het ermee moeten doen, het is toch wel genoeg om er de afzwaaier mee uit te zwaaien.

Maar misschien levert het nog wat op om met de generaal langs de foto’s te lopen en hem zijn favoriete prent te laten aanwijzen. Berlijn stapt kordaat door de gangen langs de eerste twintig beelden. Dan naar het restaurant voor de impressies uit Afghanistan.

“Nee, nee, nee!”, wordt er gegild. Ik draai me om, wat is er aan de hand? Een onverwacht incident?

“U mag hier niet filmen”, roept iemand op hoge toon. Ik ken de persoon niet. Berlijn loopt al tien meter verder aandachtig langs de prenten. Inmiddels word ik belaagd door allerlei types die willen dat we weggaan. Hier mag kennelijk niet opgenomen worden. Maar ja, nu heb ik een missie.

“Bel de politie maar”, zeg ik tegen de obers die ook al protesteren. Twee minuten later pakt iemand mij bij de schouder:

“Gerri, ik ben hier helemaal niet blij mee!”

“Ik ook niet hoor”, antwoord ik.

De man houdt aan: “Ik ben de eigenaar van deze sociëteit. Hier mag niet gefilmd worden en dat weet je.”

“Nee, dat weet ik helemaal niet.”

“Dat weet je wel en anders hadden je collega’s van de NOS je dat moeten vertellen.”

“Nou, dat hebben ze niet gedaan, ik weet van niks.”

“Dan ben je geen knip voor de neus waard. Ik ben hier de baas en ik geef je opdracht om nu de sociëteit te verlaten.”

“Daar kan ik helaas niet aan voldoen, ik moet mijn werk doen.”

Kom op zeg. Ik weet wel dat politici en parlementair journalisten elkaar hier ongestoord menen te kunnen spreken. Maar wij zijn door datzelfde Nieuwspoort officieel, schriftelijk uitgenodigd om de tentoonstelling in beeld te brengen en als ze dan hebben bedacht om de helft van de foto’s in het restaurant te hangen moeten ze de gevolgen onder ogen zien: dat er dus even wel gefilmd gaat worden. Bovendien zit er helemaal niemand in het deel waar Berlijn langs de tentoonstelling loopt.

“Filmen”, zeg ik tegen de cameraman.

“Jij bent mijn baas, dus ik film”, antwoordt Marco.

“Maar ik ben hier de baas en ik verbied het!”, brult de man.

“Meneer, ik ken u niet, dus ik heb vooralsnog niets met u te maken. Iedereen kan wel zeggen dat hij de baas van Nieuwspoort is.”

“Maar je kent de mores!!!!”

“Nou nee, die ken ik niet.”

“Ja, en daar verschuil je je achter!”

“Ik verschuil me niet, ik doe mijn werk.”

Inmiddels heeft Berlijn het wel gezien. Hij zegt dat de foto van de Chinook-helikopter het meeste indruk op hem maakt. Hoewel, foto’s van dode Afghanen gaan hem ook niet in de koude kleren zitten. En foto’s van gesneuvelde Nederlanders helemaal niet.

Vijf minuten later biedt de vice-voorzitter van Nieuwspoort, een voormalig Kamerlid, haar excuses aan voor het gedrag van de manager van het perscentrum.

“Maar die regels zijn ingesteld om te voorkomen dat allerlei huisvrouwen met hun telefoontjes foto’s maken van mensen die hier binnen zijn. We willen niet dat zomaar iedereen hier opnames maakt”, zo zegt ze.

Als ik wil kan ik me alsnog in het restaurant een breuk filmen op de foto’s die daar hangen. Maar ik wil niet meer, ik ben er klaar mee. Het afscheid van de Commandant der Strijdkrachten levert geen nieuws op, het is nieuwswaardig omdat het zijn afscheid is, Niet meer en niet minder. En dat is precies genoeg voor een laatste onderwerp in het Journaal. Weggesleept voor de poorten van de kaasstolp die politiek Den Haag, inclusief Nieuwspoort is. Kaasstolp? Een gesloten pot zul je bedoelen.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


1 reactie op “Afscheid van de generaal”

  1. fucheng zegt: 17-04-08 om 22:41

    Zeer informatief achter de schermen verhaal. Dank!

Geef een reactie