De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Bladeren door vijftig jaar Moesson

stupz_2692788426_c3f0bfe04f.jpgIn het archief van moesson.nl zoek ik op ’Saparua’, en meteen krijg ik een lijst aan artikelen. Een reisbeschrijving uit 1994. Een foto van Fort Duurstede en de productie van sago. En na het verfijnen van de opdracht zelfs een kort artikel over meester Haan, ooit bovenmeester van de lagere school van Saparua/Tiouw. Die woonde in het aangrenzende huis met dat onvergetelijke uitzicht over de baai.

Ook ik mocht er een tijd wonen, maar dat was jaren later, toen was het de woning van ibu Sien Pietersz, gepensioneerd onderwijzeres, die vanaf haar zijgalerij, ook na haar afscheid nog, toezicht hield op haar pupillen. Bij het ontbijt -witte rijst met wat vis- zag ze de kinderen staan. In hun smetteloze blauwe schooluniform, de witte blouse kraakhelder in de nog milde ochtendzon. Zo heeft iedereen zijn eigen herinneringen.

Een vriend, wiens echtgenote als peuter in het kamp belandde, voert de familienaam van zijn vrouw in. Binnen een oogwenk stuit hij op een vooroorlogse klassenfoto van zijn zwager. Een school in Surabaya. ‘Denk je dat ik ook iets terugvind van mijn schoonvader?’ vraagt hij hoopvol. Schoonvader is in de oorlog omgekomen. Zijn vrouw zal hij nog niet vertellen van die vijftig jaargangen Moesson die nu op internet staan. ‘Dan slaapt ze vannacht niet.’

Geert Onno Prins van Moesson noemt het ‘oral history’ op papier. Die vijftig jaargangen van het Indisch maandblad geven een prachtige kijk op het Indische leven hier en overzee. Die eerste jaren onder Tjalie Robinson (van wie onlangs een prachtige biografie verscheen) toen de toon mild was.

Robinson was een bindende factor binnen de gemeenschap. Na het opstaan besteedde hij eerst vier uur aan het schrijven van brieven. Een maatschappelijk werker, steun en toeverlaat voor velen. En daarna kwam het werk voor Tong Tong, zoals Moesson eerder heette.

In de jaren tachtig was het blad vooral strijdbaar, zegt Prins. Het verzet tegen het gebrek aan erkenning, de kille behandeling na de repatriëring groeide. De gemeenschap liet zich horen. Eind jaren negentig werd Moesson wat het nu is. Een lifestyle magazine.’Het doorbreekt nog steeds taboes’, zegt Prins. In augustus 2006 praat Nippy Noya, de wereldberoemde percussionist, over zijn Japanse vader. En daarmee werd het thema kinderen van Japanners bespreekbaar.

Er was een interview met Karina Schaapman, raadslid en schrijfster. Een voorbeeld van hoe de kille ontvangst in Nederland deels een jeugd vernielde. Homosexualiteit nog zo’n onderwerp waarover in Indische kring vaak gezwegen werd. Kunstkenner Frans Leidelmeijer wordt er in mei 2006 over geïnterviewd.

Er zijn volgens Prins meer van die taboes en vertelt over de redacteur die haar grootmoeder ondervroeg over haar kamptijd. Daar was oma snel over uitgepraat. Daarna kwam de bersiap periode aan de orde. Die had ze, bekende ze omzichtig, als veel gruwelijker ervaren dan de tijd in het kamp.

‘En dan zie je’ zegt Prins `welke functie ons blad heeft.’ Want de grootmoeder werd na het interview in Moesson aangesproken door mensen die voor het eerst durfden te bekennen dat ook zij die naoorlogse jaren zo veel erger hadden gevonden dan de donkere jaren in het kamp.

Als je niet uitkijkt blijf je uren digitaal bladeren door de jaargangen. En stuit je op van alles.Op zoek naar het allerbeste recept voor roedjak, de Indische vruchtensalade,verschijnt na het intikken van de zoekterm zelfs een limerick:

Bij het Roedjak maken:

Een Indische heer in Zuidlaren
Die zat eens een keer uit te varen
Hij zei tot zijn vrouw
Deze suiker is flauw
Geef mij maar liever goela aren!

Lees ook het nieuwsartikel over het online archief van Moesson: ‘De zwijgzaamste minderheid van Nederland’

Heeft u ook frappante herinneringen die hierdoor naar boven komen? Laat ze gerust achter als reactie.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


4 reacties op “Bladeren door vijftig jaar Moesson”

  1. bas zegt: 08-12-08 om 12:39

    Als jullie het niet erg vinden, wordt ik liever niet herinnerd aan de koloniale misdaden van Nederland

  2. Geweldig juist. Hoeveel verhalen ik niet verloren heb laten gaan van mijn grootouders.. Daar kan ik mij nu nog voor mijn kop voor slaan.. Ja, Nederland heeft fouten gemaakt, maar we kunnen misschien niets leren van de geschiedenis, maar negeren al helemaal niet. Wij zijn wie wij zijn door wat onze voorouders gedaan hebben.

  3. Beste Bas …
    Zwarte bladzijden uit de geschiedenis moet je niet in de doofpot stoppen.
    Hoe fanatieker je dat doet hoe meer je onschuldige mensen als ‘dader’ gaat veroordelen… bijv de Indische Nederlanders, het lezerspubliek van de Moesson en de TongTong.
    Dat vind ik dus wel erg..
    Denk je dat de Moesson vooral het kolonialisme verheerlijkt. ?

  4. Paul H. zegt: 10-12-08 om 23:57

    mooi verhaal van ibu broekema, zal het in indische kring
    verspreiden.

Geef een reactie