De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Verpleeghuis

foto: Pauline Broekema - NOSWie er mee te maken krijgt kent de twijfels, het zelfverwijt: vader of moeder die niet langer thuis kan blijven.

Omdat de partner het niet aan kan en de kinderen hun eigen gezin en werk hebben. De Marokkaans-Nederlandse Malika Amzourou zat in die situatie en had bovendien nog te maken met de eigen gemeenschap. Die bepaalt dat een kind de ouder zelf verzorgt, zoals dat –nog niet zo lang geleden- ook in autochtone Nederlandse kringen de regel was.

Een familieberaad werd belegd. Met moeder en kinderen, die allen full-time werken. En die loodzware beslissing werd genomen. Vader, getroffen door een herseninfarct, gedeeltelijk verlamd, kon niet meer thuis blijven. Ze besloten het dringende advies van de artsen te volgen en vader permanent te laten opnemen in een verpleeghuis.

`Jullie dumpen hem’ werd ze door de ooms en tantes verweten vertelt Malika als we ’s ochtends vroeg bij haar vader in het verpleeghuis zijn.

Toen ze uitlegden dat ze simpelweg die 24-uurs zorg niet konden bieden vroeg de familie wat `de mensen’ er dan wel van zouden denken.

Wie waren `de mensen’ had Malika gevraagd. De mannen van de moskee? Zijn klanten, uit de tijd dat hij in de Biltstraat in Utrecht een slagerij dreef? 

Zijn vrienden? Die hadden vrede met het besluit, wist ze. Hebben hem al bezocht in het verpleeghuis Rosendael waar hij sinds kort woont. Hij is de eerste bewoner van de islamitische afdeling.

Daar is ook de imam al langs geweest.  En die heeft gezegd dat het tijd wordt dat zijn mensen nadenken over later. En wonen in een verpleeghuis een logische stap kan zijn, in deze tijd.

Amzourou voelt zich thuis in Rosendael. Marokkaans meubilair, op het linoleum in de woonkamer een kleed, op tafel een zilverkleurig theepot en glazen, een wandkleed in de gang en schilderijen van een landschap en een markt in Marokko. Via een oproep op maroc.nl hebben de zusters Amzourou geprobeerd aan meer Marokkaanse spullen te komen om de sfeer op de afdeling te versterken. De oogst was een toezegging en verder vooral kritiek, van met name jongeren die vinden dat je ouders nooit mag `dumpen’. Verpleegkundige Hamid Benkina is de favoriet van Amzourou.

`Vader wil het liefst dat Hamid alle dagen dienst heeft.’

Benkina kent Amzourou nog als slager. `Bij hem kwam ik mijn vlees halen. En bad naast hem, in de moskee. Meneer Amzourou woonde zo ongeveer in de moskee.’

Door de huiskamer klinken uit een radiocassetterecorder koranverzen. Zo begint Amzourou graag aan zijn dag. `Het maakt hem rustig. Ook bij het aankleden.’zegt de verpleegkundige.

We wisselen ervaringen uit. Er is veel herkenbaar. De patiënt die soms de indruk wekt het leven vanachter een beslagen glas te beschouwen. En dan weer hevig geëmotioneerd kan raken. Die niet meer, zoals vroeger, veel te vertellen heeft omdat hij simpelweg weinig beleeft. Maar wel geniet van gezelschap. Soms ben je uitgepraat. `Ik nam wel eens de strijkplank mee en ging staan strijken. En je bent meteen van die ellendige overhemden en blouses af.’ geef ik als tip.`Nooit aan gedacht!’ lacht Malika

Het infarct heeft het Nederlands uitgewist dat Amzourou machtig was. We praten een beetje met elkaar, en Malika tolkt.

Als negenjarig jongetje is hij op blote voeten van zijn straatarme dorp naar een naburig wat welvarender plaats gelopen. Schaapsherder geworden, in de bouw gegaan. Hij maakte ornamenten in plafonds. Daarna gewerkt op een kurkplantage. Toen de oversteek gewaagd. Spanje, Frankrijk en uiteindelijk Nederland. Praten over vroeger vindt hij leuk, de aanvankelijke matheid verdwijnt. Herinneringen komen boven.

`We mochten nooit iets. Je kon d’r zelfs niet tegen als er gezegd werd dat je mooie dochters had.’ plaagt Malika hem.
Haar vader doet of hij het niet hoort.

`Nou? Dat is toch zo?’ lacht ze. `Ik was bang ze jullie zouden ontvoeren! En dan moest ik losgeld betalen.’

`Ah’ schatert Malika `het was het dus niet om ons te doen maar om het geld.’ Hij wijst naar buiten, twee mannen komen voorbij, met honden aan lijnen. Ik had hem eerder gevraagd wat hij vreemd vond aan Nederland, toen hij hier begin jaren zestig kwam wonen.

Nu weet hij het. Honden.

Als zijn kinderen klaagden dat ze iets niet mochten wat de klasgenoten door thuis wel werd toegestaan hij had geschertst dat Nederlanders nu eenmaal beter voor hun honden dan voor hun kinderen zorgen. Wassen, kammen, er tegen praten…

`En, hoe zat het met de disco, mochten we ook niet, toch?’ plaagt Malika en lacht.
`Mmm’ doet haar vader, en veinst niets te begrijpen.

Hoe was het, de eerste keer weer in de moskee te zijn, vraag ik.

De vraag emotioneert hem. Zijn vrienden hadden hem in zijn rolstoel gebracht. Hij had iedereen weer teruggezien. Voor het eerst na de maanden in het ziekenhuis, zwevend tussen leven en dood.

Dan wordt hij onrustig en wil bidden. En vraagt om zijn stenen. Zijn dochter legt uit. Hij kan geen water gebruiken, maar reinigt zich met stenen. Zoals vroeger de boeren, de herders op het land zand of stenen gebruikten.

De stenen haalt hij geconcentreerd over zijn wangen, achter zijn oren, over zijn voorhoofd, geen stuk van gezicht dat hij vergeet. En bidt.

Malika laat zijn kamer zien. Aan de muur teksten uit de koran, een zitje, met een theestel, in goud geschreven, ingelijst, de namen van de profeet.

`Het is fijn dat hij zo kan wonen. In het verpleeghuis waar hij tijdelijk werd opgenomen hing in iedere kamer een kruis aan de muur. Dat hebben we gerespecteerd. Daar hang je niet iets over heen. Maar dit is prettiger,  hier voelt hij zich thuis.’

Ze moet naar huis en neemt afscheid van haar vader. Hij zegt iets. Hij vraagt haar waarom ze nu al gaat, vertaalt ze, hij vindt dat ze best nog een visje met hem kan eten.

Malika geeft haar vader een kus op het voorhoofd. Ze is de hele ochtend bij hem geweest. Toch draalt ze.

Ik herken de aarzeling. Het zelfverwijt, de twijfel.
Een bezoek, het duurt altijd te kort.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


10 reacties op “Verpleeghuis”

  1. Mirjam zegt: 21-06-09 om 20:54

    een heel interessant bericht.
    en voor Malika, ik vind dat jij en je familie het beste doen voor je vader.
    ikzelf ben werkzaam als verplegende, en mij lijkt het heel interessant om te werken met en voor de oudere Marokkaan.
    ik ben Nederlandse maar ruim 31 jaar getrouwd geweest met een Marokkaan, die helaas door ziekte is overleden.
    mocht er in Nijmegen ook zoiets opgezet worden dan zal ik zeker proberen om er te mogen werken.

  2. Tim zegt: 22-06-09 om 14:07

    Respect voor de beslissing. Het voelt al moeilijk genoeg om dat soort dingen te moeten doen voor mensen die jarenlang voor jou hebben gezorgd. Als anderen dan ook nog eens gaan zeuren over dat je het niet goed doet…. Tenslotte sta jij ervoor, en je vader. En niet zij. Dit signaal is echter niet apart hoor, het gebeurt in autochtonen gezinnen ook net zo hard nog steeds.

    En zo te zien is die vader een heerlijke knorpot, net als een boel Nederlanders op die leeftijd. Heerlijk lijkt het me om voor zo iemand te mogen zorgen, te zien dat culturele achtergrond niet uitmaakt maar dat mensen gewoon voor mensen moeten kunnen zorgen, en dat een Nederlands verpleegtehuis net zo goed een huis voor Moslims als voor mensen met andere geloven kan zijn. ik zou dat een uitdaging vinden, juist omdat hij zo lekker moppert over Nederlanders.

    Meer marokkanen zouden dit soort beslissingen moeten nemen, meer autochtonen zouden minder argwanend naar de moslim gemeenschap moeten zijn. Misschien zijn het wel niet de kinderen maar toch de ouderen zoals deze vader die ons moeten binden aan elkaar. Dit idee vind ik een heel stuk prettiger dan al die aparte meuk. Dat leidt alleen maar tot jaloezie, meningsverschillen etc etc

  3. Malika zegt: 22-06-09 om 16:07

    Hallo Mirjam en Tim,

    Wat kan het toch allemaal vreemd lopen. Maar bij ziekte of dood maakt het eerlijk gezegd niet uit wat je bent. Marokkaan of Hollander, man of vrouw. Je bent een mens, een ouder of een kind die voor de moeilijkste beslissing van zijn of haar leven komt te staan. Dan is het grappig om te zien dat ik me het meest getroost of gesteund voel door een vreemde en in dit geval een Hollander dan door een Marokkaan.
    Bedankt

  4. yamina zegt: 23-06-09 om 01:09

    Hoi Malika
    Jullie hebben er goed aangedaan om u vader te laten opnemen. Ik ben zelf marokkaanse en werk als verpleegkundige in de thuiszorg. Wat je vaak ziet is dat de ouders inderdaad de zorg niet krijgen die ze nodig hebben ik denk dat de meeste kinderen van die oudere marokkanen het liefst hetzelfde willen doen maar vaak bang zijn voor wat hun omgeving er van gaat denken.Maar dan denk ik dat je daar aan tekort doet voor je ouders en ik zou zeggen let niet om je omgeving maar wat goed is voor je vader. Je kan als kinderen in deze tijd niet de zorg geven die je wil geven. Ik wens je veel sterkte in deze tijd en ik vind het knap van jullie om er voor uit te komen dat dit de beste oplossing is.

  5. Tim zegt: 23-06-09 om 09:54

    Hallo Malika,

    Graag gedaan, en zoals je ziet (Yamina) zijn er ook voldoende Marokkanen die er zo over denken. Het lijkt afentoe gewoon een taboe om er over te praten. Misschien komt dat ook een beetje door het traditionele (of dat nu Christelijk of Islamitisch of wat dan ook is).

    Ik zou willen dat ik voor mijn ouders kon zorgen als ze zover zijn. Ze zijn nog samen, 69 inmiddels, en leven nog in mijn ouderlijk huis. Maar door werk en de druk die de samenleving op ons legt weet ik dat dat gewoon niet kan. En dat is nog buiten de medische kennis die ik niet heb in sommige gevallen.

    Verpleegtehuizen zijn er niet om mensen weg te stoppen, maar om ze zo lang mogelijk een zo fijn mogelijk leven te kunnen geven in een zo prettig mogelijke omgeving. En laten we eerlijk zijn, dat gunnen we onze ouders toch over het algemeen allemaal? Tenslotte waren wij er zonder hen misschien wel niet eens. En ik was enigskind. Ik hoop dat mijn drie schatten van kinderen het mij ook gunnen als ik oud en versleten ben. En dat we lang samen kunnen genieten van de fijne dingen van het leven, zonder dat we ons druk hoeven maken over wat een ander zegt of vindt.

    Je vader heeft een dochter om trots op te zijn.

  6. Dan zegt: 24-06-09 om 20:00

    Yamina, ik ben huisarts i.o. en zie in bijvoorbeeld Arnhem dat zorgbehoevende Marokkaanse bejaarden die thuis bij hun kinderen wonen zelfs geen noodzakelijk hoog-laag-bed krijgen…
    Weten ze niet waar ze recht op hebben? Ligt het aan het CIZ e.d. die minder toeschietelijk zijn?

  7. yamina zegt: 25-06-09 om 19:19

    Hoi Dan

    Het heeft niet met het CIZ te maken deze gaat alleen over de indicatie,mensen die in aanmerking komen voor een hoog/laag bed moeten bedlegerig zijn. En inderdaad heel veel zorgbehoevende marokkanen weten inderdaad niet waar ze moeten zijn voor hulpmiddelen en hun rechten. De huisartsen in Breda hebben vaak overleg met verpleegkundigen in de wijk en bijvoorbeeld als ze patienten hebben waarvan ze weten dat die niet genoeg weten waar ze recht hebben of met een hulpvraag zitten verwijzen ze door naar de thuiszorg en dan komt de verpleegkundige op AIV(advies,instructie en voorlichting),hierbij kunnen ze ook uitleg geven over hun rechten. Dit wordt ook gedaan bij mensen na een CVA of na een diagnose. Om te inventariseren of er een hulpvraag is of om instructie te geven bij verpleegtechnische handelingen. Ik hoop dat je voldoende informatie hebt en heb je nog vragen kan je me mailen.
    Groetjes
    Yamina

  8. layla zegt: 26-06-09 om 09:34

    Malika,

    respect voor jou keuze, InshaAllah is alles goed geregeld en is je vader tevreden met dit leven.
    Ik zou zo een keuze eigenlijk niet kunnen maken. Moge Allah ons voor zo een situatie behoeden, maar mochten mijn ouders op een dag hulpbehoevende zijn, Allahi7fad. Dan zullen mijn zussen en broers er inshaAllah alles aan doen om ze zo goed mogelijk te helpen verzorgen.
    Ik zou met heel mijn hart mijn best ervoor doen om alles zo goed mogelijk te regelen en zorgen dat alles naar hun wens is.

    Onze ouders hebben tenslotte ons hele leven voor ons gezorgd en zijn er altijd voor ons geweest in goede en in slechte tijden, nog altijd trouwens alhamdulillaah. Ik vind dat ze het absoluut niet verdienen om alleen gelaten te worden op een vreemde plek.

    Ik smeek Allah om het nooit zover te laten komen..

  9. ali zegt: 16-12-09 om 02:27

    Layla even voor de duidelijkheid Malika heeft geen keus ze moest het doen, ze zegt ook ik kan het niet,om vershilende redenen 1 daar van is de verantwoordlijkheid,full time baan ect ect.
    Ik zit ook in de zelfde situatie geloof mijn maar dat het niet makelijk is om je ouders weg te brengen naar een verpleeghuis,ik breng ze liever naar schiphol om een mooie reis naar mekka te maken of naar marokko dan dat ik ze naar een verpleeghuis breng.
    Maar als de artsen zeggen dat dit onverantwoord is dan is het een andere verhaal.
    Wat is er mis met een islamitisch verpleeghuis in mijn ogen is dit een ne3ma van allah, er wordt goed voor ze gezorgt, maar natuurlijk is het goed alles je zelf voor je ouders kunt zorgen.
    Maar gelet hier op als je full time baan hebt en je moet elke dag smorgens vroeg tot tegen de avond moet werken of studeren hoe wil je dan voor je ouders zorgen of sterker nog het neemt niet weg dat je zelf een keer ziekt word of je kind of wat dan ook ,zo kan ik door gaan simpel weg het is niet makelijk.
    Plus je moet over de nodige kennes beschikken om voor een ziek te zorgen.
    Ik heb mijn vader ook naar een verpleeghuis moeten brengen maar geloof mijn maar ik ben dagen en misschien weken ziek van geworden.
    niet om de krietik of zo.
    Maar ik vroeg me af of ik de goede beslissing heb genomen ALOWEL ik geen keus had toch vroeg ik mijn eigen af.
    uiteindelijk is het toch goed voor mijn vader. en voor mij was het extra moeilijk dan Malika want we hebben hiero in den bosch geen marokkaans verpleeg huis maar wel een indoenischese in sint mischelgestel.vlak bij denbosch
    maar een ding is zeker laten we pas over iets praten als we daar mee worden geconfronteerd,ik bedoel hier mee die mensen die maar denken je hebt je ouders gedumpt.
    Weet je wat dumpen is, ertussen uitnaaien en je ouders aan hun lot over laten.
    dat is pas dumpen.
    men moet niet denken dat je rust hebt na dat je ouders hebt weg gebracht natuurlijk niet mijn vader moet elke dag eten dus dat betekend dat ik elke dag op en neer moet rijden voor eten te brengen.
    dus rust is er toch niet sterker nog voor mij is het zwader gewoorden.
    ik wil eigenlijk nog meer zeggen en schrijven maar ik laat het hier bij.

    asalamoaliakom iedereeen
    en heb geduld allah beloond iedereen die goed werk doet.
    en zeker voor je uoders.
    en laat mensen van buiten maar lullen ze weten toch nooit wat binnen afspeelt.
    maar ze weten het altijd beter,maar als je ze om raad vraagt of advies dan zijn ze niet thuis maar ja we moeten het hier mee doen .
    mvg ali
    Malika ik wens je veel geluk en mag ALLAH je gezond hou om voor je ouders te zorgen en leuke dingen te doen in cha allah

  10. Malika zegt: 09-08-12 om 08:55

    Beste Allemaal,

    Het is weer lang geleden en eerlijk gezegd had ik niet gedacht dat er nog meer reacties waren gekomen. Bedankt Yamina, Layla, Ali.
    Ik weet niet of jullie dit nog zullen lezen, het is immers al weer lang geleden. Ik wilde ook Paulien Broekema bedankt. Zij had deze reportage met zoveel integriteit gemaakt.
    Het is nu al weer bijna twee jaar gelden dat mijn vader is overleden. Voorafgaand aan zijn overlijden is hij een paar keer behoorlijk ziek geweest, een paar keer geopereerd en toen terminaal verklaard. Er stond ons nog maar 1 ding te doen. Wachten wanneer hij het aardse zou verlaten. Wij besloten zijn laatste wens in vervulling te laten gaan en hebben thuis gebracht. Met z’n allen + de thuiszorg hebben wij hem verzorgd. Ik heb nog van mijn vader kunnen genieten en hem kunnen verzorgen. Na een maand, op 22 september 2010 heeft hij in het bijzijn van al zijn kinderen zijn laatste adem uitgeblazen.
    Op dat moment haden wij alle er vrede mee. “Wij behoren tot Allah (God) en tot Allah zullen wij wederkeren”

    Nogmaals allemaal heel erg bedankt,
    Malika Amzourou

Geef een reactie