De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Westerbork

westerbork_565 Philip Mechanicus, Etty Hillesum, Presser, en de talloze naamlozen hebben het beschreven als een van godverlaten oord. Een barakkenstad op een kale vlakte. Wat plukken heide, achter het prikkeldraad, de enige kleur in een grauwe wereld. In de winter bitter koud in de zomer snijdend heet, het stof, het zand dat door de kieren tot in de barakken kwam. In de herfst klam, nat.

De stapelbedden. Drie hoog, onder de hanebalken. Nauwelijks voorzieningen om te wassen. Te weinig toiletten. Op de hoogtepunten van de razzia’s in de grote steden waren de barakken overvol. Iemand die het geluk had niet doorgestuurd te worden, tot het einde in Westerbork verbleef,  vertelde hoe na ieder transport er weer wat meer ruimte in de barakken kwam. Maar dat die ruimte snel weer werd ingenomen door anderen. Die daarna, soms een volgende trein al weer, naar het oosten gingen.

Een barakkenstad waar soms vijftienduizend mensen verbleven. Met een ziekenhuis –ook een barak- dat op zeker moment de beste specialisten had van heel  Nederland. Zoals in het kamporkest de beste musici speelden.

In dat ziekenhuis kwamen kinderen terecht die de kampcommandant te zwak achtte voor de lange treinreis. Hij zag er zelf op toe dat ze op krachten kwamen. En waren ze genezen dan konden ze mee. Gezond vertrekken uit Westerbork.

De barakken. Er werd in geleefd, geslapen, de rugzakken werden gepakt de avond voor het transport, ouders namen afscheid van hun kinderen, mannen zeiden hun vrouwen vaarwel. Tot snel. `We zullen er door komen’, op hoeveel briefjes uit de trein geworpen is dat niet geschreven?

Molukse families
Ik heb Westerbork als meisje gezien. Toen het Schattenberg was en er Molukse families woonden. De slagboom. De barakken. De smalle paden tussen die barakken. Druk, vol.  En probeerde me een voorstelling te maken van hoe het in de oorlog moest zijn geweest.

Vandaag begrijp ik van Guido Abuys van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork dat het voormalig kampterrein toen al niet meer zo dicht bebouwd was als in de oorlog. Eind jaren veertig al werden de eerste houten gebouwen, die eenvoudig in panelen uit elkaar te halen waren, verkocht. Het paste in het denken over de geschiedenis. Nooit meer. Weg met de resten van wat eens deel uitmaakte van die ellendige wereld van rails, het perron waar de SS met honden stond, de`Boulevard des Misères’ , de wachtposten.

In de loop der jaren veranderde er al veel. Na de kaalslag, na het verdwijnen van de barakken bleef een vlakte. Maar er om heen was bos. Prachtig groen, lommerrijk. Zoals het niet was geweest.  Je moet lezen, de beroemde Westerbork film keer op keer bekijken om je enigszins te kunnen voorstellen hoe het was.

En nu, de laatste jaren, wordt de behoefte groter, vooral bij jongeren, om toch meer vat te krijgen op de geschiedenis. Westerbork inzichtelijker, invoelbaarder te krijgen. Zij stellen een vraag die eerder niet gesteld werd. Waarom moest alles verdwijnen? Waarom konden die barakken niet gewoon blijven?

‘Kitsch’
Dirk Mulder, directeur van het Herinneringscentrum bekende de dag na de brand in Veendam dat hij vroeger dat reconstrueren van barakken beschouwde als `kitsch’. Maar  er anders over is gaan denken. Jongeren denken in beelden, veel meer dan vroeger en daar moet je rekening mee houden, vindt hij. Dat is ook de reden dat haast werd gezet achter de verwerving van de villa van de kampcommandant. Onlangs kocht Westerbork de woning aan en zal die waarschijnlijk inrichten tot expositieruimte.

Met de oorlog verder achter ons is een nieuwe weg ingeslagen.

En dan moet men die merkwaardige zoektocht naar barakken, deze week, maar even op de koop toe nemen.

Zondag was het heel druk in het Herinneringscentrum. Er liepen veel groepen over het voormalig kampterrein. Er waren veel jongeren bij.

Als een herbouw van barakken de nieuwe generaties maar doordringt van wat er achter die panelen, onder die hanebalken is gebeurd. En ze blijven lezen over de mensen die er ooit verbleven. En hoe Westerbork kon worden tot een oord van waar 102.000 mensen de dood in werden gevoerd.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


9 reacties op “Westerbork”

  1. Vol verbazing zaten mijn vader en ik naar het NOS journaal van 23-07-09 te kijken.
    Daar werd in belicht dat de barakken ook gebruikt werden om Molukse vluchtelingen te herbergen. Vluchtelingen? Voor zover ik me kan herinneren uit verhalen van familie en uit de geschiedenisboeken werden deze kampen gebruikt om families van KNIL-soldaten daar zo goed als “even” te herbergen, voordat zij teruggestuurd werden.

    Ik wilde even graag de andere kant van het verhaal laten horen. De Molukkers waren geen vluchtelingen. Zij hadden hun dienst gedaan voor de vrede, werden naar Nederland gehaald, bruut ontslagen door de Nederlandse regering en daarna opgehokt in oude werkkampen.

    Groet,

    Esther Somnaikubun, 19 jaar

  2. maartje nussy zegt: 23-07-09 om 20:36

    Meneer, mevrouw,

    Met betrekking tot bovenstaand thema wordt in het NOS-Journaal van 20.00 uur Molukkers genoemd als zijnde vluchtingen die ook in Westerbork ondergebracht zijn. Met mijn vader zijn vele Molukkers van de 1ste generatie op dienstbevel (KNIL) TIJDELIJK naar Nederland overgebracht, alhier aangekomen ontvingen zij IN DE BUS op weg naar hun TIJDELIJK onderkomen hun ontslagbrief NB in het Nederlands.
    DUS VAN VLUCHTELINGEN IS TOTAAL GEEN SPRAKE.
    ALS U IN UW NIEUWSBULLETIN FEITEN WILT WEERGEVEN, DAN GRAAG JUIST, WANT DIT GAAT MIJN PET TE BOVEN.

    Met vriendelijke groet,

  3. Pauline Broekema zegt: 23-07-09 om 20:57

    U heeft helemaal gelijk.
    De Molukse KNIL militairen en hun gezinnen waren geen vluchtelingen.
    Zij werden in Westerbork ondergebracht in afwachting van terugkeer,

    met vriendelijke groet

    Pauline Broekema

  4. Douwina Pluim zegt: 23-07-09 om 21:58

    De berichtgeving over Westerbork is niet volledig, want Kamp Westerbork is voor de oorlog door de Nederlandse regering opgezet als interneringskamp voor uit Nazi-Duitsland gevluchte Joden. Vandaar dat ze na de oorlog ook zo snel mogelijk hier vanaf wilden, je verkoopt de barakken en ontkent de geschiedenis van het kamp. Gelukkig dat er mensen zijn geweest die hebben tegengehouden dat dit vergeten zou worden.

    De Nederlandse regeringen speelden vanaf 1933 een dubieuze rol m.b.t. Nazi-Duitsland, werklozen uit de grensstreek werden verplicht in Duitsland te gaan werken.

  5. Die Molukkers en indieers waren zeer zeker geen vluchtelingen.
    Wat ik me nog goed herinner uit de berichtgeving in die tijd, was dat er veel gesproken werd over repatrianten uit Indie.
    Ze zouden in oorsprong tijdelijk hier zijn, maar daar is niks van terechtgekomen. Al snel werden de Molukkers hier te werk gesteld, we moeten niet vergeten dat we toen in de wederopbouw zaten!
    Nimmer is toen gesproken over vluchteling!
    Ik denk dat die verwarring is ontstaan, toen enkele Molukkers een gijzeling in Wijster begonnen om zo een eigen Molukse staat te krijgen.
    Ik moet er wel bij zeggen dat ik niks tegen molukkers heb, het waren prima werklui.

  6. Ronald zegt: 24-07-09 om 02:20

    En toch is het goed dat de Nos hier aandacht voor heeft. De Barakken staan voor dat enorme “gat” in Nederlands morele geheugen: 102.000 Nederlanders werden daar verzameld voor de dood! Let op Wilders, weest waakzaam. De grens tussen wie wel en niet Nederlander is wordt opnieuw door politici als Wilders getrokken.

  7. Tim zegt: 24-07-09 om 09:09

    Even los van de verschrikkelijke dingen die er gebeurt zijn hier, kan je de Nederlandse regering niet verwijten dat ze een verblijfplaats voor Joodse vluchtelingen hebben gemaakt toen de stroom uit Duitsland op gang kwam. Dat het later door de Duitsers een kamp is geworden waar onmenselijke dingen zijn gedaan is dan een tweede. Zo sociaal als ik stem, blijf ik altijd van mening dat als je ergens als vluchteling naartoe gaat, je gewoon blij moet zijn als je opgevangen wordt. De andere keuze is terug. Dat iemand moeite voor je wil doen, moet goed genoeg zijn. Je houdt je gewoon ook aan de regels van het land waar je naartoe vlucht. Punt uit.

    “De Nederlandse regeringen speelden vanaf 1933 een dubieuze rol m.b.t. Nazi-Duitsland, werklozen uit de grensstreek werden verplicht in Duitsland te gaan werken.” – Als je nu werkeloos bent moet je ook solliciteren. Als je werk net over de grens kan krijgen waardoor je meer verdient, doe je het ook. Er heeft niemand die mensen een pistool op hun hoofd gehouden. Dat het achteraf werken was voor een land wat zoveel rottigheid heeft veroorzaakt ? Als ze dat niet hadden gedaan, was je er niet eens over begonnen.

    MBT de Molukkers. Ik snap uberhaupt niet dat die mensen terug moesten. Zo vriendelijk was de sfeer toch niet tegenover de KNIL ?

  8. bas zegt: 24-07-09 om 09:46

    Persoonlijk vind ik dat er veel en veel te veel oude spullen bewaard worden. Elk zuid-Limburgs dorpje heeft een straatje met mijnwerkerswoninkjes, elk kasteel, of landhuis, moet bewaard worden.

    Sterker nog, voor een potscherf in de grond wordt de bouw van soms heel veel huizen stilgelegd

    Beste mensen, we leven nu, en als we goed ons best doen, ook nog in de toekomst. De geschiedenis is voorbij

    Daarom pleit ik voor een zeer kritische toetsing van al die oude rommel, en alles dat niet echt belangrijk is, en ook gene toepassing heeft, zou opgeruimd moeten worden.

    Een boer die zijn vee huisvest in een voormalige kampbarak, dat is prima. Maar als die boer een betere stal wilt, ruim die rotzooi dan toch op

    Nederland is een klein land, waarvan een heel klein deel voor bewoning bestemd is (70 % is landbouwgrond, en 10 % natuur). Laat dat bewoonde deel dan ook bewond worden.

  9. Jan zegt: 26-07-09 om 13:08

    Qoute: MBT de Molukkers. Ik snap uberhaupt niet dat die mensen terug moesten. Zo vriendelijk was de sfeer toch niet tegenover de KNIL?

    Tim; wanneer ik het goed begrepen heb, moesten ze niet terug maar wilden ze terug. Alleen het kon niet op de manier die hen was beloofd, en die zij verwachtten.

Geef een reactie