De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Vierhonderd jaar kranten: van spaanse griep tot stropers

Spaanse Griep in de krant in 1918Het is absoluut verslavend. Die miljoen pagina’s oude kranten die de Koninklijke Bibliotheek online heeft gezet. Je maakt een reis door de tijd. Kan er alle kanten mee op.

Mijn tocht begin ik met Spaanse Griep. Jawel, de meeste artikelen uit 1918.

Verhalen over het verloop van de pandemie. Maar ook advertenties. Eentje uit november 1918. Voor Abdijstroop. Schaamteloos aangeprezen als het middel tegen die gevreesde griep. “Zorg dat gij niet verkouden wordt.”

Verder. Nog een krant met alarmerende berichten over nieuwe griepgevallen. Het is het socialistische dagblad Het Volk. En wel de Rotterdamse editie. Tref naast het verhaal over de griep ook een stukje, Oproerige Krabbels, van de befaamde columnist  Kleerekoper. Hij schrijft dit keer, op 14 augustus 1918, over hoe hij de kleine Juliana voorbij ziet komen. “Een stevige hummel met rode wangen”  het maakt vanuit het rijtuig “met een ernstig gezichtje buigingen met het bovenlijfje”. Zijn zoontje begrijpt het schouwspel niet. Is dit een prinses? Die zijn toch uitgedost in goud en fluweel? Zijn vader leert hem dat er maar één koningschap is: de vrijheid. En dat de meeste prinsen het koningschap niet meer zullen beleven.

Lees ook: Miljoen Nederlandse krantenpagina’s online

Van de socialistische Kleerekoper naar het trefwoord Multatuli. Het levert 3544 krantennummers op. Dan een willekeurig plaats ingetikt. Het Brabantse Vierlingsbeek. Een verhaal over doodslag, in 1929. Een artikel over stropers en veldwachters uit het Vaderland, uit 1905. Een brand in 1937 en een aanbesteding uit 1849. Die zou ik willen zien, ware het niet dat het even niet mogelijk is “wegens grote drukte op de site”.

Door naar Nickerie. Veel verhalen. Van een stuk over de rijstcultuur tot een verhaal in de Nieuwe Rotterdamsche Courant uit 1926 met de welluidende titel “Verlevendiging van de ondernemingsgeest in Nickerie”.

De meeste hits, voorlopig geeft “oproer”, natuurlijk het Palingoproer maar ook onrust in Berlijn, in 1872. En nog 17422 andere verhalen.

Sport dan even tussendoor. Bep van Klaveren. Aan de titels is zijn hele carrière in vogelvlucht af te leiden. Tot aan privé-problemen toe. De Nieuwe Tilburgsche Courant wijdt in 1936 een verhaal aan zijn buitenlandse avonturen. “Bep van Klaveren bokst te Hollywood.”

Het woord Zeppelin. Ook zo’n voltreffer. Het blijkt dat er een breed gedragen kerkelijk protest was tegen het luchtschip. Het dreef op een zondag door het Hollandse luchtruim. De Nieuwe Rotterdamsche Courant meldt in oktober 1929 dat het de kerkgang niet heeft ontheiligd.

De volgende. Bij voorbaat is succes verzekerd. Emmaüsgangers. Een hele rits verhalen. Het Vaderland bijvoorbeeld, is juichend op 18 februari 1938. “Vermeers Emmaüsgangers, een na bijna drie eeuwen zeldzaam gaaf gebleven doek is lange tijd onbekend geweest.” Niet zo verwonderlijk omdat het plotseling opdook bij een boedelscheiding. In ieder onderdeel is alles de hand van de grote schilder te herkennen. Een meesterwerk. Zo schrijft het Vaderland.

Genoeg voor vandaag, morgen verder. Inderdaad. Verslavend.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


3 reacties op “Vierhonderd jaar kranten: van spaanse griep tot stropers”

  1. Inger Groeneveld zegt: 28-05-10 om 10:54

    Reikhalzend heb ik de afgelopen twee jaar uitgekeken naar de lancering van deze site, vooral vanwege 17de- en 18de-eeuwse veiling- en steenhouwersadvertenties. Omdat o.a. de Leeuwarder Courant en het Regionaal Archief van Leiden al gedigitaliseerde kranten tonen vanaf respectievelijk circa 1750 en circa 1720, hoopte ik dat de KB juist zou beginnen met de zeventiende-eeuw en vroege achttiende eeuw…
    Helaas! Op de jaren 1618 en 1619 na, begint het pas rond 1750.
    Het is dus toch nog even geduld hebben voor kunsthistorici als ik die ook de jaren 1620-1720 wil bestuderen……

  2. Edwin Klijn zegt: 30-05-10 om 16:54

    We verwerken de kranten in willekeurige volgorde, om de vaart erin te houden.
    Nu toevallig heel veel 19de eeuws materiaal, maar binnenkort ook meer 18de en 17de eeuwse kranten, want we gaan met enige regelmaat de website aanvullen.
    Iedereen die op de hoogte wil blijven, zullen wij via onze nieuwsbrief
    (aanmelden op http://kranten.kb.nl/nieuwsbrief.html) berichten over nieuwe titels online.

    Leuk om over alle ‘vondsten’ te lezen!

    Met vriendelijke groet,
    Edwin Klijn, projectleider, Koninklijke Bibliotheek

  3. sabineke zegt: 31-05-10 om 03:14

    Leuk, eens kijken of ik er familie in tegen kom!
    Maar wat zal het een werk geweest zijn!
    Dank ervoor!

Geef een reactie