Weer een eerste keertje voor Curiosity

Curiosity kan weer iets nieuws toevoegen aan de lijst van dingen die nog nooit eerder gedaan zijn. We begonnen natuurlijk al met zijn spectaculaire landing, die Curiosity ook nog eens zelf wist te fotograferen en die gefotografeerd werd vanuit een van de satellieten rond Mars. Dat waren er al drie. Toen natuurlijk de laser, een kunstje dat nog nooit eerder op Mars was vertoond. En dan is het nu tijd voor de eerste röntgendiffractiemeting ooit op een andere planeet. Een leuk bijkomend detail is dat het dit jaar 100 jaar geleden is dat er voor het een röntgendiffractiemeting werd gedaan. Mooie manier om die eeuw te vieren dus.

Dit wordt wederom een wat technisch blog. Voorlopig moeten we het doen met hier en daar een meting, waarmee we nog geen grote doorbraken kunnen melden. Om een goed beeld te krijgen van de Gale krater en de hieruit voortkomende nieuwe inzichten over Mars, moeten we veel meer gegevens verzamelen dan er tot nu toe zijn. Dit geeft mij wel mooi even de gelegenheid om uit te leggen hoe alle instrumenten precies werken en wat voor data er nou eigenlijk binnenkomen.

Röntgendiffractie
Deze keer dus over röntgendiffractie en het CheMin (“Chemistry and Mineralogy”) instrument op Curiosity. CheMin is een röntgendiffractometer die de mineralogische samenstelling van stenen analyseert.

Er zijn twee soorten materialen in stenen – amorf en kristallijn. Heel simpel gezegd houdt amorf in dat de elementen ongeorganiseerd aan elkaar vast zitten, terwijl ze bij een kristallijne structuur (een mineraal) terugkerende patronen vormen.

Als je nu röntgenstraling op een verpoederde steen straalt, wordt dat verstrooid. Die verstrooide straling wordt vervolgens opgevangen met een detector. Het patroon op de detector wordt bepaald door de structuur van de amorfe en kristallijne materialen in de steen. Deze materialen zijn op hun beurt weer opgebouwd uit elementen uit het periodiek systeem. Keukenzout (natriumchloride), bijvoorbeeld, is een mineraal dat is opgebouwd uit de elementen natrium en chloor. Omdat elk materiaal een eigen patroon heeft, kunnen we uit het patroon op de detector indirect de elementen afleiden waaruit het mineraal is opgebouwd.

CheMin
Hoe werkt CheMin precies? De arm van Curiosity strooit heel fijn gemalen steenpoeder in het instrument. Dit poeder komt vervolgens terecht in een cirkelvormige houdertje, dat röntgenstraling doorlaat. Vervolgens wordt het poeder bestraald met de röntgenstraling. Tijdens deze bestraling wordt het houdertje heel snel getrild (2000 trillingen per seconde) om te zorgen dat het poeder blijft bewegen en alle deeltjes door de röntgenstraal beschenen zijn. Dit is heel mooi te zien in dit filmpje.

Het verstrooide röntgenpatroon is te zien op deze figuur. Met behulp van een aantal berekeningen kan hieruit de samenstelling van het poeder bepaald worden.

Wat heeft CheMin gemeten?
Het zand waaruit dit monster is genomen is een mengsel van lokaal gevormd zand en zand dat door de enorme stofstormen die op Mars kunnen woeden is aan komen waaien. Uit de eerste analyses is gebleken dat het poeder voor de ene helft bestaat uit basaltmineralen zoals veldspaten, pyroxenen en olivijn, en voor de andere helft uit amorf vulkanisch glas. Dit is precies wat we verwachtten te vinden in het zand op Mars.

Hiermee heeft CheMin laten zien dat hij prima functioneert en ook onze huidige aannames over zand op Mars bevestigd. Weer een stukje gelegd in de Gale puzzel.

De Nederlandse wetenschapper Inge Loes ten Kate werkt mee aan het onderzoek en houdt op NOS.nl een weblog bij over de vorderingen.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


12 reacties op “Weer een eerste keertje voor Curiosity”

  1. Antonio zegt: 01-11-12 om 20:36

    Nice explanation!

  2. John van Dokkumburg zegt: 02-11-12 om 08:56

    Om snel resultaat te boeken of er leven op mars (mogelijk) is geweest, is door een zaadje te planten in het zand van mars , en is volgens de natuur een onmisbare schakel in de missie ( echt stom dat ze dat na 30 jaar onderzoek nog steeds niet door hebben )

  3. Peter Nouwen zegt: 02-11-12 om 12:31

    @John. Het is helemaal zeker dat er nú géén leven mogelijk is op Mars. Dus leuk verzonnen met het planten van een zaadje, maareh, tsja… Dat gaat nooit uitkomen op Mars.

    Curiosity is op zoek naar eventuele bewijzen dat de omstandigheden op Mars vroeger (4,5 miljard jaar geleden) wel leven mogelijk maakten. En natuurlijk naar fossielen, want dat heb je direct bewijs dat er ooit leven is geweest op Mars.

  4. Thijs Pieters zegt: 02-11-12 om 13:36

    @John Als er al leven op Mars mogelijk is geweest, dan betekent dat niet meteen ‘aards’ leven. De vraag of een zaadje van de aarde op Mars kan ontkiemen, zegt dus niet zoveel. Bovendien zou de marsrobot dan een soort broeikas bij zich moeten hebben waarin het zaadje wordt voorzien van de zuurstof, warmte en bescherming tegen straling, die het aards leven nodig heeft en die Mars, in elk geval in dit tijdperk, niet kan bieden.

    Bovendien heeft NASA altijd zeer haar best gedaan om te voorkomen dat aards leven (in de vorm van micro-organismen) andere planeten kan besmetten. Daar heeft de organisatie zelfs zeer complexe manoeuvres voor over, zoals het laten opbranden van de sonde Galileo in de atmosfeer van Jupiter na het voltooien van diens missie (om contact met de maan Europa te voorkomen). Als de wetenschappers Mars zouden ‘besmetten’ met Aards leven dan is het antwoord op de vraag of Mars zelf ooit leven heeft voortgebracht verder dan ooit.

    Zou men dan toch kiezen voor een experiment in deze richting zou worden uitgevoerd (zonder broeikas maar direct op de grond) zou ik in plaats van een zaadje een korstmos nemen. Dan heb je wellicht een heel klein kansje. Dit neemt overigens niet weg dat het ook met een korstmos geen verstandig experiment zou zijn.

  5. Tom Scholing zegt: 02-11-12 om 17:20

    @John Het zaadje waar jij het over hebt is een “aards” zaadje. Het leven als zijnde Aards leven is misschien niet mogelijk op Mars en andersom ook niet. Het zoeken naar leven op Mars op een Aardse manier is dus niet echt slim.

  6. John van Dokkumburg zegt: 02-11-12 om 19:24

    Beste Peter Thijs Tom, eerlijk gezegt zie ik het probleem niet , aards zaadje kan goed als bewijs dienen , verder vind ik een natuurlijke test veel meer meerwaarde hebben en is vervuiling echt geen zwaar probleem , als we dat serieus zouden nemen moeten we gauw van onze eigen vuile chemie af die ons eigen in levend zijnde miliue bedreigen . Duidelijk is dat de wetenschap geen maatregelen kent die aan een nieuw leven bijdragen , verder dan stilstand of voorbereiding tot later moet met effeciente hulp van buitenaf beginnen , anders hebben we daar verder ook niets te zoeken , of niet ?

  7. Bas zegt: 02-11-12 om 19:39

    @ Tom, John

    Mars is erg koud, kouder dan aards leven kan hebben
    Dan is er nog de zeer lage luchtdruk, die onder andere tot vochtverlies van het zaadje zal leiden

    Ik durf te wedden dat een Aards zaadje – ongeacht welke plant – op Mars niet zou ontkiemen. En dus niets zou bewijzen

    En zou het ontkiemen, dan ben ik ervan overtuigd dat Mars zeer arm is aan humus. Dus na het ontkiemen zou het zaad alsnog verloren gaan.

    Daarnaast is het voor een kolonisatie van Mars interessant om te weten of aardse planten daar zouden kunnen overleven, maar persoonlijk vind ik het 100 maal boeiender of er ooit leven – echt buitenaards leven – geweest is.

    Zeker als daar tot leven te wekken kiemen van gevonden zouden worden.

  8. Jannenman zegt: 12-11-12 om 22:09

    Zoeken naar niet aards leven is misschien sowieso niet zo slim. Hoe zouden we dat moeten herkennen? We meten immers alles af aan het aardse leven en er is niet eens een deugdelijke definitie van ‘leven’.
    Het lijkt me al een hele opgaaf om aards leven te ‘bewijzen’. Cogito ergo sum.

    Feitelijk zoeken we naar sporen van leven dat verwant is aan aards leven en zouden we moeten zoeken naar georganiseerde structuren/verschijnselen welke een aanwijzing voor leven zouden kunnen zijn.

  9. @John, je hebt gelijk jongen. Nu Curiosity daar toch is, is het jammer dat er niet nonchalant wat zaadjes in zijn/haar robot-broekzakje zitten en er bij toeval uitvallen. Misschien bij de volgende generatie robotten, die, wie weet, initiatief kunnen tonen. Al is er wetenschappelijk veel bewezen en heeft men een idee wat er wel/niet mogelijk is op Mars, toch is het inderdaad kicken bij de gedachte iets spontaan onverwachts te doen en afwachten wat er gebeurt. Er is bovendien een mogelijkheid dat wij een Mars waarnemen en onderzoeken die niet de Mars is die het eigenlijk is.
    Er is een Mars voor ons en een Mars voor die, die hun Mars willen beschermen, daarom schotelt het iets dat het Mars bewoont ons een andere werkelijkheid voor. Heel goed mogelijk in dit universum van ongekende onmogelijkheden en mogelijkheden.

  10. John van Dokkumburg zegt: 14-11-12 om 11:06

    Oke dan, en dan nog iets , zou het onderzoek in de curiosity niet juist het bewijs van (voorbij) leven vernietigen in plaats van te vinden ..

    Verder de levendige vraag of leven (als we dat dan zo graag willen vinden) niet ook buiten de meetbare spectrums zullen vallen in wat wij goed beschouwd als voorwaarden stellen aan dit aards leven ?

    Maw , is het mogelijk dat we ipv onderzoekende ; juist biologische laberatoria nodig hebben om te zien wat effect Mars opo bio (a)logische karakters heeft. Bio chemische Mutaties zullen ongetwijfeld dan in zicht komen .

  11. John van Dokkumburg zegt: 14-11-12 om 11:46

    Volgens mij moeten we dan wel eerst, onze gedragingen in orde gaan krijgen , vergeef ons sterfelijke leven en de dood en leer het te zien als geestelijke wonderen en laten we daarom ons aards gerelateerde geluk in de hoogste vrije wil heilig maken ..

    Het doen van – waar en werkelijk – onderzoek moet aan het Leven worden opdragen .

  12. Hans zegt: 06-02-13 om 08:03

    Mooi dat de resultaten ook kloppen met de verwachtingen. Heb je overigens nog het filmpje van für Elise kunnen vinden?

Geef een reactie