In memoriam: David S. McKay

Op 20 februari jongstleden is David McKay overleden. David McKay was sinds 1965 werkzaam als geoloog en planeetwetenschapper bij NASA in Houston. Hij begon zijn carrière bij het Apollo programma, waar hij Neil Armstrong en Buzz Aldrin trainde en via de controlekamer op het oppervlak van de maan begeleidde met het verzamelen van maanmonsters die mee terug moesten naar de aarde. Daarna hield hij zich lange tijd bezig met het analyseren van de maanstenen.

De reden dat ik een blogje aan hem wijdt, is echter niet zijn betrokkenheid bij het maanprogramma, maar zijn latere werk. In 1996 was David McKay namelijk de leider van de studie die claimde sporen van leven in een Marsmeteoriet te hebben gevonden. Dit ging om de meteoriet ALH84001, gevonden in 1984 bij de Allen Hills op Antarctica, waarvan door vergelijking met andere meteorieten bekend was dat deze van Mars kwam.

In deze meteoriet werden structuurtjes gevonden, die heel erg leken op gefossiliseerde bacteriën, en werd organisch materiaal gevonden. Het artikel hierover verscheen in Science met als titel: “Mogelijke overblijfsel van biologische activiteit  in Mars meteoriet ALH84001″. Uiteraard was dit wereldnieuws en ook op mij maakte dit veel indruk. Deze ontdekking heeft zeker geholpen mijn interesse voor Mars verder aan te wakkeren.

Na verder onderzoek bleek echter dat deze structuren ook gevormd kunnen worden zonder dat leven daar iets mee te maken heeft. Dat was voor sommigen, inclusief het team dat hieraan werkte, een flinke teleurstelling. Maar door alle ophef hierover, realiseerde NASA zich ineens dat er een veel grotere interesse in Mars en buitenaards leven was dan ze tot dan toe dachten. Daarom besloot NASA het Instituut voor Astrobiologie op te richten, dat zich richt op onderzoek naar het ontstaan van leven en de mogelijkheid van leven buiten de aarde.

Pathfinder
Tegelijkertijd werd ook het Marsprogramma weer nieuw leven ingeblazen. Dit programma had namelijk een flinke knauw gekregen van het feit dat de Viking-missies in 1976-77 geen leven hadden gevonden op Mars. De Pathfinder-missie was al gepland, maar het programma werd vervolgens behoorlijk uitgebreid, met als meest recente telg in de familie, de Curiosity-rover.

Vandaar deze keer een blogje gewijd aan David McKay, want hij heeft absoluut zijn (in dit geval positieve) sporen in het planeetonderzoek achtergelaten. De ALH84001 is nog steeds een veel bestudeerde en bij tijd en wijle veel bediscussieerde meteoriet. Astrobiologie is een bloeiend vakgebied.

En ondanks krimpende budgetten gaat NASA voorlopig nog wel even door met het Marsprogramma. Ik heb zelf nooit direct met David McKay gewerkt, maar heb hem verscheidene malen ontmoet op congressen. Hij was een zeer inspirerende en geïnspireerde man en altijd bezig met het benadrukken van het belang van wetenschap en exploratie. Tot vlak voor zijn dood heeft hij zich bezig gehouden met het voorbereiden van bemande missies naar de maan en Mars. Ik hoop dat NASA een mooie site in het werkgebied van Curiosity naar hem vernoemt.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


9 reacties op “In memoriam: David S. McKay”

  1. Is de NASA nou wel of niet een militaire organisatie? Voor mij niet helemaal duidelijk.

  2. GGraaf zegt: 27-02-13 om 13:33

    Dag Loes, bedankt voor deze blog. Ik ben opgegroeid in de zestiger en zeventiger jaren en een fervent volger van de ruimteprogramma’s. Naar mijn mening is het veel belangrijker als mensheid om te onderzoeken, -ruimte en eigen planeet- dan de samenleving te verstikken in elkaar controlerende regels en instanties. Daarom is het zo verfrissend om over het werk en de positieve ‘nalatenschap’ te lezen van deze David McKay.

  3. Richard van den Hoff zegt: 01-03-13 om 10:28

    @Inge Loes: Op het internet lees ik dat de Chelyabinsk meteoriet een elliptische baan had die wijd om de zon heen draaide volgens berekeningen gemaakt door de Universidad de Antioquia uit Colombia. De meteoriet zou behoren tot de Apollo-planetoïden.

    Van waar zijn de Apollo-planetoïden afkomstig?
    Kunnen leden van de Apollo-planetoïden ook inslaan op Mars?
    ALH84001 is een Mars steen die op Aarde neer kwam, is het mogelijk dat er ook Aarde stenen op Mars zijn neergekomen?

  4. John van Dokkumburg zegt: 03-03-13 om 12:15

    @ Richard van den Hoff , Ik denk dat je hierop een antwoord zou mogen verwachtten , zij onderzoekt niet zulke grote vragen , dwz zij verdiept zich, danwel houd zich bezich met, de micro wereld op de planeten . Verder vind ik het niet verstandig om zomaar van alles te geloven, bijvoorbeeld over een Mars meteoriet . Volgens mij is het grote doel van deze onderzoeken ook niet meer zo zeer tot het vinden van leven maar infeite op zoek naar het ontdekken van waardevolle mineralen die mogelijk later eens geexploteerd kunnen gaan worden omdat ik denk dat het opsporen van leven niet echt snel gaat als je de bodem mondtjesmaat wat afsnuffelt .. maar vergeet in de missie het grote landschap met een vliegende drone even over te vliegen …

  5. Bas zegt: 03-03-13 om 13:32

    @ Richard
    Een steen van aarde naar mars – dat zie ik niet snel gebeuren. Omgekeerd is minder moeilijk.

    Om een steen van Mars op aarde te krijgen, moet die steen gelanceerd worden. Dat betekent, dat een meteoriet uit de ruimte onder de goede hoek moet landen, en dan kan een enkel brok wegspatten de ruimte in, als de meteoriet genoeg snelheid en massa had om de steen een zekere snelheid te geven.

    Mars heeft nagenoeg geen dampkring, de aarde wel. Die dampkring remt de meteoriet, waardoor hij warm wordt en als regel uiteenspat, en vervolgens landt hij. Het opspattend gesteente moet ook weer door die damkring voordat het in de ruimte is.

    Kortom, voordat een steen van aarde de ruimte in kan, zal de meteriet een veel hogere massa * inslagsnelheid moeten hebben dan op Mars nodig is.

    Sorry, een nog veel hogere massa * inslagsnelheid dan hierboven beredeneerd, want de aarde heeft ook nog eens een veel hogere – ik dacht 3 maal zo hoog – zwaartekracht.

    Dus, de kansen van een steen naar de aarde zijn klein – maar het is eens gebeurd. De kansen de andere kant op zou ik een factor 10.000 of meer lager schatten.

    @ John
    Het zou mooi zijn als de onderzoeken op Mars iets op zouden leveren, maar persoonlijk betwijfel ik of dat het doel is. Voor een transport van wat dan ook van Mars naar de Aarde is de technologie nog neit rijp – en ik vrees dat de kosten ook enorm hoog zullen zijn, praat over tienduizenden euro’s per kilo.

    Kan je op Mars gratis goud oprapen, dan nog is het de tramsportkosten niet waard – en ik weet dat het nu iets van 30.000 euro per kilo doet.

    Zou je een wagentje op de Aarde neer laten komen, met alles dat naar Mars is gestuurd, dan zou je geheid leven of sporen van leven vinden: de aarde is namelijk zo vergeven van het leven – het is nagenoeg onmogelijk om iets echt vrij van leven te maken.

    Als er ooit op Mars leven is geweest – dat weten we nog niet – dan is de kans enorm groot dat Mars ook vergeven was van het leven.

    Goed, het is mogelijk dat het leven ontstaan is, maar uitstierf voordat het goed en wel gesettled was, maar dat is niet waarschijnlijk: omstandigheden die het leven zouden beëindigen maken het ontstaan namelijk niet logisch.

    Kortom, de gok die met het wagentje is genomen vind ik een verdedigbare. En vergeet niet, de ontdekkingvan buitenaarts leven – zelfs al is het uitgestorven – zou de grootste wetenschappelijke ontdekking ooit zijn. Met enorme gevolgen voor de niet wetenschappers in onze samenleving.

    Bijvoorbeeld zouden alle godsdienten met dit leven om moeten gaan.

  6. Bernard Visser zegt: 03-03-13 om 17:43

    Alle diensten aan welke god dan ook, hebben geen mening over leven op die ene aardkloot, waar nos.nl op wordt gehost. Dus … leven zoals wij het kennen, kan overal zijn gevormd. De Bijbelse Adam en Eva horen bij de Aarde die als planeet in het alles/het niet/het heelal hangende is erkend. Zie het oude testament van de Aardse Bijbel, en dan specifiek: Jesaja 40:22, Job 26:10 en Lucas 17:31 en Lucas17:24 … ver voordat de satellieten de Aarde omcirkelden, was bepaalde informatie dus al bekend … bizar wanneer je daar over nadenkt. Zeer oude landkaarten zijn ook nu nog steeds accuraat. Daar heeft geen mens een verklaring voor, geen Paus, pastoor, voorganger of imam. Zeer interessant is dit alles natuurlijk wel :-D

  7. John van Dokkumburg zegt: 04-03-13 om 12:20

    @ Bas , hoezo vind je het wagentje verdedigbaar , betekent dit dan dat je een vliegende drone niet verdedigbaar vind ?

    Inderdaad zal het winnen van mineralen een dure onderneming worden en lijken ze daar nog niet klaar voor , maar wanneer het wel opweegt tegen de onkosten voor bv een andere manier van chirurgische of medicaire operatie, dan zal zo een project al veel gemakkelijker slagen , en is deze missie misschien toch een aanleiding om in ieder geval (automatisch) een specifiek mineraal te gaan filteren , misschien dus iets voor de reizende patienten ..

  8. Bas zegt: 04-03-13 om 15:56

    John, ik vind het wagentje zelf niet verdedigbaar, ik vind de gok die genomen is verdedigbaar

    De genomen gok is – doe ergens een meting – waar doet er niet toe. dit is een wetenschappelijk onderbouwde gok, en DAT vind ik verdedigbaar

    Het wagentje niet, omdat we dan over geld praten – en ik vind de kosten te hoog. Dat is een heel andere discussie.

  9. John van Dokkumburg zegt: 04-03-13 om 19:22

    @ Bas , een wetenschappelijk onderbouwde gok, maw dus willekeurig zoeken naar leven … met een voorkeur voor dit voertuig ? Wanneer het onderzoek zich op dit soort van metingen toespitst en niet bewust gekozen tot het vinden van grotere levens tekens met bv een ballon of vliegtuig , is het naar mijn mening toch een beetje een gemiste kans , De gok om jouw woorden te gebruiken is nu eigenlijk een beetje kortzichtig en snap ik niet helemaal of het hogerop zoeken naar leven soms minder handig of minder wetenschappelijk belangrijk zou zijn geweest.

    David S. McKay zal deze details dus niet meer meemaken, maar wat ik van dit soort reizen verlang , is een missie met een zo breed mogelijke invulling, die naast onze nieuwsgierigheid naar het bewijs, juist het (gezondheids) belang voor de mensheid hierin te betrekken , en door het onderzoek vooral hierop te richten, dwz dat het in de rede moet liggen over onze vraag naar zeldzame mineralen, pas dan kunnen de onkosten misschien dus , of op den duur , toch nog wel eens mee kunnen vallen .

Geef een reactie