Voor mij is dat best een uitdaging. Ik eet graag lekkere dingen en sporten schiet er wel eens bij in. Tenminste, op aarde. In de ruimte is het een heel ander verhaal… Hier kom ik een stuk dichter bij de topsporter. Astronauten in het ISS moeten elke dag twee uur sporten. Doe je dat niet, dan worden je spieren slapper en je botten minder sterk.

Als ik niet genoeg sport, krijg ik een seintje van de artsen en fitnesstrainers van het Europese Astronauten Centrum (EAC) in Keulen. Dus een paar weken niet naar de sportschool gaan is er in de ruimte niet bij…

Sporten met uitzicht
Hier in het ruimtestation zweeft alles, dus gewoon hardlopen of trainen met gewichten kan niet. Daarom is speciale fitnessapparatuur ontwikkeld. We hebben aan boord onze eigen fitnessruimte. Die zit in Node-3 waar ook de Europese uitkijkkoepel Cupola is. Een prima plek, want zo kun je tijdens het sporten een  beetje naar buiten kijken. Verder kun je ook een filmpje opzetten. Dan gaat de tijd wat sneller voorbij.

We trainen aan boord met een speciale loopband waar je met schouderriemen en een heupgordel aan vast zit. We hebben een fiets zonder zadel. De beweging die je daarop maakt lijkt wel een beetje op de crosstrainer op aarde. En we kunnen gewichtheffen met speciale cilinders die zich vacuüm zuigen om het gewicht van de halters na te bootsen. Zo’n oplossing heb je nodig, want een gewicht dat op aarde honderd kilo weegt, weegt in de ruimte – net als alles om je heen – helemaal niets.

Het minst leuke van al dat sporten vind ik dat je niet even lekker het zweet kunt wegdouchen. Aan boord is geen douche, dus wassen we ons met natte handdoekjes. Een half jaar lang! Het went wel, hoor. Maar ik weet wel wat het eerste is dat ik ga doen als ik terug op aarde ben… een lange warme douche nemen!

Mission X
Een leuk project rond mijn ruimtevlucht is Mission X: train als een astronaut. Schoolkinderen uit Nederland en heel Europa kunnen meedoen en zelf net zo fit worden als wij, de bemanning van het ISS. Morgen leg ik videocontact met meer dan driehonderd kinderen in Space Expo in Noordwijk voor de aftrap van Missie X. Ik hoop dat daarna zoveel mogelijk kinderen met me mee gaan trainen. Meer informatie over het project kun je vinden op deze site.

Waarom? Omdat koningin Juliana in 1980 haar aftreden ook op de verjaardag van Beatrix bekendmaakte. Maar als we onze huidige koningin een beetje beter bekijken, lijkt het onwaarschijnlijk dat zij vandaag haar aftreden bekend zal maken.

Koningin Beatrix zal zich niet door mediaspeculaties of historische data laten beïnvloeden, is mijn inschatting. Bovendien is deze week het 10-jarig huwelijksjubileum van Willem-Alexander en Máxima, waarvoor het echtpaar een exclusief interview aan Linda de Mol heeft gegeven. Dat interview gaat vooral over het Oranjefonds, het fonds dat de Nederlandse bevolking het echtpaar cadeau heeft gedaan voor hun huwelijk. Het fonds ook, dat de kroonprins en zijn vrouw zeer aan het hart gaat.

Het Oranjefonds staat met name voor ‘sociale cohesie’, een sjieke term voor: een betere samenleving. Hoe kunnen we beter met elkaar samenleven, hoe kunnen we onze eigen verantwoordelijkheid nemen. Dat nemen de prins en prinses zeer serieus. Dat is een thema dat het Koninklijk Huis op zich heeft genomen. Luister de laatste kersttoespraken van de koningin er nog maar eens op na. Het zou op z’n minst apart zijn als koningin Beatrix dat feestje in de wielen zou rijden.

Staatsbezoeken

Daarnaast heeft de vorstin nog enkele buitenlandse verplichtingen op haar agenda staan.

Ze heeft een staatsbezoek aan Luxemburg aangekondigd (ook het eerste staatsbezoek dat ze in 1981 aflegde, vandaar de speculaties dat dat ook haar laatste zou kunnen zijn) en wil ze graag de 400 jaar economische betrekkingen met Turkije vieren in juni. Het is niet gezegd dat de vorstin deze bezoeken zelf moet afleggen, want het gaat om bezoeken die ‘het staatshoofd’ aflegt en dat hoeft niet per se de koningin te zijn. Maar het enthousiasme waarmee koningin Beatrix dit jaar is ingegaan met woorden als “ik ben bevoorrecht dat ik dit soort reizen mag maken”(na de reis naar Oman), laat zien dat ze er nog steeds veel plezier in heeft.

Bovendien hoeft ze het niet alleen te doen. Prins Willem-Alexander en prinses Máxima, die ze na het staatsbezoek aan Mexico haar steunpilaren noemde, staan haar bij in haar functie.

Vuiltjes wegpoetsen

Dan was er deze week nog het nieuws van een ‘personele wisseling’ binnen de hofhouding. Chris Breedveld, de perschef van de RVD over het Koninklijk Huis, wordt de baas van het Kabinet der Koning(in). Hij is een vertrouweling van het kroonprinselijk paar. Ja. Maar hij begint pas komende zomer aan zijn nieuwe baan. Zou je dan nu al je aftreden aankondigen?

Het Koninklijk Huis lijkt een stabiele constructie te hebben gevonden in het representeren van Nederland. Het lijkt voor te sorteren op een troonsafstand. Logisch. Vuiltjes uit het verleden worden weggewerkt. Geen huis meer in Mozambique. En de kinderen zijn ook uit de luiers.

Maar het grote wanneer blijft een aardig speculatiespel… Ze weet het alleen zelf.

Je kunt vier keer dezelfde module in zweven en elke keer een andere kant ‘boven’ hebben. Dan moet je even zoeken en nadenken voordat je weet hoe je georiënteerd bent. Op aarde kun je je dit bijna niet voorstellen. Het plafond is altijd het plafond en niet ineens de vloer of een muur. In onze tijdlijn is meestal te weinig tijd voor dit soort oriëntatieprobleempjes. Iets zoeken of pakken kan soms veel langer duren dan in de planning staat. Voor je het weet loopt je activiteit uit en heb je geen tijd meer om samen te eten of even uit het raam te kijken. Het is flink aanpoten hierboven.

 Samen met Anatoly heb ik geluidmetingen gedaan in de Russische Zvezda-module. De grond wil weten hoeveel geluid hier aan boord is op verschillende plekken. En zo zijn er metingen voor van alles en nog wat. Ik heb gemeten hoeveel jodium er in het water zit en bacteriegroei op verschillende plekken in het ISS onderzocht. Als ik voor het eerst zo’n procedure moet doen, krijg ik hulp van Dan of één van de Russen. Nu doe ik steeds vaker dingen alleen. Ik vind zulke taken prima. Ze horen bij de functie van boordingenieur en maken mijn missie extra interessant.

Vrachtschepen in de ruimte
De spullen die we hier aan boord gebruiken worden vooral gebracht met onbemande vrachtschepen. De Russische Progress, de Europese ATV en de Japanse HTV. Binnenkort komen daar ook commercieel ontwikkelde vrachtschepen bij: de Dragon en de Cygnus. De Dragon is gebouwd door Space Exploration Technologies (SpaceX). Het eerste exemplaar zou op 7 februari gelanceerd worden vanaf het Kennedy Space Center in Florida. Drie dagen later, op 10 februari, zouden wij de Dragon grijpen met de robotarm van het ruimtestation en vastmaken. Zulke ‘robotics’-taken vind  ik erg leuk. Helaas hoorden we vorige week dat de eerste Dragon lancering is uitgesteld, omdat de ontwikkelaars nog meer tests willen doen op de grond. Ook dat is ruimtevaart…

We hebben afgelopen zaterdag wel een nieuw Progress-vrachtschip op bezoek gekregen. Dit Russische ruimteschip, ook volgeladen met goederen, wordt drie keer per jaar gelanceerd vanuit Kazachstan. De vorige Progress, de 45P, hebben we de afgelopen weken volgestopt met afval. Hij is losgekoppeld en vervolgens verbrand tijdens de terugkeer in de dampkring. Zo werkt de afvalverwerking van het ISS. De Progress nadert en koppelt automatisch. Maar we houden, samen met de grond, alles goed in de gaten. Zodat we tijdig kunnen ingrijpen als het nodig is en de Progress handmatig kunnen bijsturen. Dat was dit keer niet nodig. Toen het schip veilig vast zat aan het ISS, konden we het luik openmaken en beginnen met de grote verhuizing. Het kost zeker een paar weken voordat we alles hebben uitgepakt en opgeruimd in het ISS.

Vlekken van allerlei vloeistoffen, oordopjes, pillen, kerstversieringen en meer. Als je iets verliest – en dat gebeurt heel makkelijk – dan wordt het door de luchtstroom meegevoerd. Waar de luchtstromen een filter tegenkomen, vind ik spullen terug die ik in de week ervoor ben kwijtgeraakt.

Ik kwam in mijn eigen slaapcabine een grote, ontsnapte, waterdruppel tegen. Niet echt een druppel natuurlijk, want in gewichtloze omstandigheden vormt water perfect ronde bolletjes.

Noodscenario’s
Af en toe hebben we hier aan boord een oefening in noodscenario’s. Jarenlang heb ik die procedures op de grond getraind. Om te zorgen dat deze kennis niet wegzakt, doen we dezelfde drills hier ook. Ze worden wel netjes aangekondigd. De vluchtleiding wil ons en alle mensen op de aarde die de vlucht volgen niet onnodig alarmeren of laten schrikken met foutmeldingen.

Het is erg goed dat we er weer even op gewezen worden waar we zijn en dat wonen in de ruimte ook best risico’s met zich meebrengt. Dat zou je bijna vergeten als je de hele dag rondzweeft en een planning afwerkt vol wetenschappelijke experimenten. Na de noodscenario’s ben ik me weer heel bewust van de risico’s. Het is niet zo dat je even naar buiten loopt en wacht op de brandweer. Als er iets mis is met het ISS, dan moeten wij het met z’n allen zelf oplossen.

Foto’s via Twitter
Via Twitter stuur ik mijn foto’s de wereld in. Ik vind het erg leuk om te zien dat zoveel mensen mijn missie willen volgen. Ik hoop dat jullie blij zijn met de beelden die ik maak. Dat is nog best een uitdaging, vooral aan de nachtkant van de aarde. De techniek van nachtopnamen heb je niet een, twee, drie onder de knie. Gelukkig geeft Don Pettit me af en toe wat tips. Hij is erg ervaren op dat gebied.

Verder probeer ik iets te laten zien van het leven aan boord en van het ISS natuurlijk. Ik bekijk zoveel mogelijk reacties die via Twitter naar mij gestuurd worden. Maar het zijn er zoveel dat ik na mijn vlucht nog een paar weken nodig heb om het rustig terug te lezen. Bedankt allemaal!

Topgeheim in Oegstgeest. De voormalige defensiebunker uit de jaren ’50 die jarenlang is gebruikt voor militaire verbindingen. Een knooppunt van centrales vooral bedoeld voor NAVO-doeleinden. Het hele complex wordt vandaag verkocht aan de hoogste bieder. Het gaat om een terrein van zo’n 6000 vierkante meter met daarop de bunker die bestaat uit twee etages en een 100 meter hoge antennemast pal ernaast.
Spannend was het toen Annelies Koningsveld van de Dienst Landelijk Gebied van Economische Zaken vanochtend de sleutel omdraaide. Je waant je in een onderzeeboot, passeert zes deuren en metersdikke muren. Het ruikt er ook muf naar de jaren ’50, hoewel het hele bunkercomplex tot enkele jaren geleden nog werd gebruikt. Niet tegen de Russen, maar gewoon als telefooncentrale van Leiden.

Foto Maino Remmers

De gemeente Oegstgeest is heel duidelijk over de toekomstige bestemming: “geen commerciële activiteiten, geen horeca” zegt Eric Mackay (VVD) van grondzaken. “Want het complex ligt aan een doodlopende weg en ernaast ligt een woonwijk met weinig parkeermogelijkheden, vandaar”. De gemeente wil het zelf niet hebben, te duur, zo wordt gevreesd. Maar hoopt op een toekomstige maatschappelijke functie. Oefencentrum voor de brandweer, museum of iets educatiefs.

Annelies Koningsveld zegt dat dit het 53e object van defensie is dat door de overheid van de hand wordt gedaan. Veel mobilisatiecomplexen werden natuurgebieden. Maar deze bunker slopen kost minstens 1 miljoen euro. De koper krijgt een deel van de achtergebleven inventaris erbij: militaire switchboards, twee aggregaten, meet- en verbindingsapparatuur, de waterpompen en het luchtfiltersysteem. En meters losgensneden verbindingskabels. De echte geheimen zijn natuurlijk allang verdwenen. Maar her en der hangen nog ‘classified’ telefoonlijsten en bordjes met “NATO PROPERTY”. Oorspronkelijk konden er zo’n 30 man voor enkele maanden totaal afgesloten van de buitenwereld bivakkeren. Her en der nog lege buro’s, landkaarten en logboeken van de apparatuur en twee douchecellen.

Foto Cathy van Klaveren

Het geheel is atoomvrij, stralingsvrij, zigzagt meters diep onder de grond en ademt de sfeer uit van de tijd dat de de vijand uit het oostblok kon komen. Ongelofelijk om te zien wat er in de jaren 50 vlijtig is gespendeerd alleen al aan dit 2000 vierkante meter betonnen gevaarte.
De koper krijgt ook de zendmast die nog steeds wordt verhuurd aan telefoonbedrijven en als klap op de vuurpijl mag de trotse eigenaar ook de fietsenstalling voor de dienstfietsen hebben.

Deel 1

Deel 2

Deel 3

Deel 4

Deel 5

Deel 6

Sinds 1 januari mogen tandartsen zelf bepalen hoeveel ze voor een bepaalde behandeling vragen. Dat heeft geleid tot tarieven die fiks uiteenlopen. De ene tandarts vraagt veel meer voor een behandeling dan de andere.Dat hangt ongetwijfeld samen met verschillen in werkwijze en in de keuze van materiaal dat gebruikt wordt. Maar die factoren verklaren niet de soms enorme prijsverschillen. Er zijn nogal wat tandartsen die hoge tarieven vastgesteld hebben.

Zorgverzekeraars

De zorgverzekeraars hebben ook tarieven vastgesteld. Die hanteren bijna allemaal maximale vergoedingen voor iedere tandartsbehandeling. En die maximale tarieven liggen soms beduidend onder de prijzen die tandartsen in rekening brengen. Wie de pech heeft patiënt te zijn bij een dure tandarts loopt de kans flink te moeten bijbetalen omdat de zorgverzekeraar maar een deel van de rekening vergoedt.

De meeste zorgverzekeraars, onder wie de drie grootste die samen een slordige twaalf miljoen klanten hebben, wilden die maximale vergoedingen ook hanteren voor de mondzorg die onder de basisverzekering valt. De tandarts dus voor kinderen onder de 18 jaar en gehandicapten.

Chaos

Daar heeft de minister gisteren een stokje voor gestoken. Er komen geen bijbetalingen voor de tandarts voor kinderen en gehandicapten. Probleem opgelost?
Nou nee. Want diezelfde minister die gisteren zo krachtig ingreep heeft er eerst een chaos van gemaakt. Om te beginnen heeft ze de mondzorg die gedekt wordt door de basisverzekering niet uitgezonderd van het driejarige experiment met de vrije prijzen. De tandartsenorgansiatie NMT zegt dat zij de minister dat wel gevraagd heeft.

Verder hebben de zorgverzekeraars expliciet toestemming gekregen van de Nederlandse Zorgautoriteit om hun maximale vergoeding ook te hanteren voor de mondzorg die vanuit de basisverzekering wordt vergoed. Het beleid van de NZA staat dus haaks op dat van de minister. Dat is Schippers kennelijk ontgaan tot de NOS haar dat gisteren vertelde. De minister kan een besluit van de NZA vernietigen

Tegenstrijdig

En de voorlichting van de overheid over de vergoeding van de mondzorg voor kinderen en gehandicapten is ook een puinhoop. De NZA meldt op haar site dat maximumtarieven – en dus de daaruit voortvloeiende bijbetalingen – zijn toegestaan. Op de overheidssite veranderingenindezorg.nl staat ook vandaag nog dat maximumtarieven ook kunnen gelden voor de tandarts voor kinderen en gehandicapten.

“Andere verzekeraars hanteren een maximale vergoeding per behandeling. Dat betekent dat wanneer een zorgaanbieder in de mondzorg meer in rekening brengt dan de maximale vergoeding, u als patiënt het verschil moet bijbetalen. Dit kan ook gelden voor de basiszorg.” 

Op de site van het College voor Zorgverzekeringen, dat over de inhoud van de basisverzekering adviseert aan de minister, staat dat alle kosten van de mondzorg in de basisverzekering volledig vergoed worden door de verzekeraars. En dat staat ook op de site van het  ministerie van VWS zelf.

Overheidssites die elkaar tegenspreken, een uitvoeringsorganisatie die eigenmachtig beleid voert dat ingaat tegen de wens van de minister, het lijkt erop dat de minister de regie een beetje kwijt was. En daar zal de Tweede Kamer haar komende week ongetwijfeld voor ter verantwoording roepen.

Onze tijdlijn geeft tot een paar minuten nauwkeurig aan wat we wanneer moeten doen. Gelukkig zit er wel wat speling in, maar sommige dingen moeten echt op tijd vanwege de satellietverbinding met de grond. De activiteiten verschillen nogal. Je kunt het ene moment op de fiets zitten voor de broodnodige sport en een half uur later een evenement hebben met Amerikaanse media. Tussendoor snel lunchen, erna nog een uur sporten en dan weer met experimenten aan de slag. Soms loont het de moeite om tussendoor niet om te kleden. Dan zweven we dus rond op televisie in onze sportkleren.

Ik heb al veel Europese wetenschappelijke experimenten gedaan. Vessel Imaging bijvoorbeeld, waarbij we met een echo kijken naar de veranderingen van de bloedvatwanden. En Neurospat, dat mijn hersenactiviteit onderzoekt in de ruimte. En ik vul dagelijks vragenlijsten in, bijvoorbeeld voor onderzoek naar hoofdpijn in de ruimte, over wat ik gegeten heb en of mijn gezichtscherpte is veranderd. Ook heb ik vijf dagen lang een speciaal dieet gevolgd. Ik mocht niet snoepen en moest me strikt houden aan de voorgeschreven voeding. Zo kunnen wetenschappers het menu van astronauten steeds verder verbeteren.

Om te kijken hoe alert we zijn, doen we om de vier dagen een reactietest vlak voor en na het slapen. Al deze onderzoeken met mij als proefkonijn geven meer inzicht in hoe het menselijk lichaam werkt in gewichtloze omstandigheden. Dat is handig om te weten als we in de toekomst langere ruimtereizen gaan maken. Maar ook op aarde kunnen wetenschappers met deze gegevens therapieën en medische instrumenten verbeteren.

Russische kerst
Vorige week hebben we aan boord de Russische kerst gevierd. Feestdagen zijn altijd bijzonder in het ISS. We pakken allerlei lekkere dingen uit de voorraadkast. Ik heb de oude kaas erbij gepakt die eerder al met een vrachtschip omhoog was gestuurd. Daarnaast hadden we Russische en Amerikaanse lekkernijen. We wisten dat in Houston een optreden was van de astronautenband Bandella die dag. Omdat we daar niet bij konden zijn, hebben we hun muziek opgezet in het ruimtestation. De sfeer zat er goed in.

Met mijn vijf collega’s kan ik heel goed opschieten. Iedereen heeft zo zijn eigen ritme. Don Pettit gaat bijvoorbeeld vroeg naar bed, maar staat ook heel vroeg op. De Russen werken ‘s avonds lang door en gaan daarna zelfs nog sporten. Ikzelf slaap zo lang mogelijk door ‘s ochtends. Mijn schema is propvol en dan is het belangrijk dat ik voldoende slaap pak. Tot nu toe schiet dat er een beetje bij in. Teveel te doen.

Een paar avonden per week spreken we af om samen te eten. Als we dat niet doen, zien we elkaar nauwelijks door het drukke programma. Samen eten geeft me een beetje een campinggevoel. Al heb je op de camping een lekkere warme douche en hier niet…

Contact met media
Ik hoorde van mijn familie dat mijn contact met de NOS, RTL en afgelopen week met premier Rutte bij de TU Delft goed ontvangen zijn. Het evenement bij de TU Delft was bijzonder, omdat ik in 2009 een soortgelijk contact legde met Frank De Winne in het ISS. Dit keer was het andersom.
Hier aan boord krijg ik niet mee wat voor happenings dat zijn, hoewel ik wel gelach en applaus hoor… Ik kijk in een camera en vertel over het leven hier. Ik probeer wel goed te laten zien dat alles gewichtloos is, bijvoorbeeld door even een koprol te maken. Als Houston zegt dat het evenement afgelopen is, ga ik door met mijn volgende taak op de tijdlijn. Zo volgen de activiteiten elkaar in hoog tempo op.

In de hele wereld zijn er zo’n duizend mensen met MPS VI. Dat lijkt misschien niet veel, maar voor de mensen om wie het gaat zegt zo’n getal natuurlijk niets…

Naast MPS VI zijn er nog veel meer zeldzame stofwisselingsziekten die weinig aandacht krijgen en waarvoor weinig geld beschikbaar is om onderzoek te doen. Toch lijden kinderen en hun naasten er ernstig onder. Ik hoop dat we daar verandering in kunnen brengen. Daarom ben ik ambassadeur geworden van de WE foundation die als doel heeft een behandeling te vinden voor deze ziekten.

PostNL vroeg me een paar maanden geleden of ik ze wilde helpen met hun nieuwe dienst KaartWereld. Via deze dienst kun je vanaf je telefoon of het internet makkelijk een kaart sturen, die vervolgens via de post wordt bezorgd. Het idee was dat ik een kaart vanuit de ruimte zou sturen naar iemand op aarde. Dat leek me een leuk idee, maar dan wilde ik de kaart wel naar Emma sturen. Zo kan ik haar feliciteren en blij maken met de allereerste kaart uit de ruimte. En ondertussen aandacht vragen voor de WE foundation, MPS VI en stofwisselingsziekten in het algemeen.

Foto vanuit Cupola
Op de kaarten van KaartWereld kun je zelf een foto zetten. Ik heb voor Emma een foto gemaakt in de module Cupola, het prachtige raam dat ESA bouwde voor het ISS en dat in februari 2010 werd gelanceerd. Het is de favoriete plek van astronauten aan boord, omdat je door het grote raam de aarde goed kunt  zien en door zes andere ramen 360 graden in het rond kunt kijken.

Als tekst heb ik op de kaart geschreven: ‘Hallo Emma, van harte gefeliciteerd met je verjaardag. Heel bijzonder om dat vanuit de ruimte te vieren en ook heel bijzonder dat ik jou de allereerste kaart uit de ruimte kan sturen. Ik heb voor jou een foto gemaakt vanuit het ruimtestation ISS. Ik heb hier het allermooiste uitzicht op onze kwetsbare planeet. Als ik terug ben op aarde, zullen we dan afspreken bij ESA in Noordwijk? Groetjes uit het ISS, André’

1. Vastgeroeste verhoudingen breken open

Een boeiend interview met voetballer Robin van Persie? Met quotes die je langer dan een paar minuten bijblijven? Ik kan me geen goed voorbeeld herinneren.

De Telegraaf wist daar in december iets aan te doen door lezers in te schakelen. Gevolg: Van Persie liet zijn afstandelijkheid varen en vertelde ondermeer over zijn opa, die hem op 70-jarige leeftijd nog “omhaals” leerde maken in een besneeuwd park.

Ook aan het Binnenhof werkt het vaak goed als niet journalisten, maar kiezers de juiste vragen stellen. Zeker als zo’n vraag met een verwijzing naar eigen ervaringen en met de nodige emotie wordt gesteld. In zo’n situatie durven politici minder snel weg te duiken. Zie bijvoorbeeld deze discussie over een eventueel hoofddoekjesverbod tijdens een verkiezingsdebat vorig jaar (vanaf 28.37 minuten).

2. Altijd en overal een verslaggever ter plaatse

Er was een tijd dat de kijker van het NOS Journaal urenlang had moeten wachten op beeld van een ingestorte tribune van een stadion in verbouwing.  Zeker als dat stadion in Enschede stond. Met name dankzij Twitter lijkt dat een eeuwigheid geleden. Ooggetuigen hebben nu een plek waarop zij zelf binnen minuten foto’s en video’s kunnen publiceren. En wij journalisten mogen blij zijn dat we mee mogen liften.

Als het om rampenverslaggeving gaat, is het publiek een bijna perfecte nieuwspartner. Snel. Dynamisch. Onvermoeibaar. Misschien niet altijd even accuraat, maar dat is makkelijk op te lossen met de ouderwetse kunst van het doublechecken 

Wat lastiger is in de praktijk: je zorgvuldig opgebouwde netwerk zover krijgen dat het jou op eigen initiatief nieuwstips stuurt. Een tijd geleden kreeg ik nog een verwijtend mailtje van een makelaar die zich verbaasde over het feit dat de NOS ‘’nu pas” een bepaald bericht bracht. Terwijl zijzelf al máánden van dat verhaal wist. Dat nieuws was helaas in haar kantoor blijven hangen, moesten we samen constateren.

3. Extra kennis, extra menskracht 

Naarmate er op internet steeds meer data vrijkomen, wordt het voor de journalistiek lastiger om de speld te vinden in die hooiberg aan gegevens. Het publiek kan daar meer dan uitstekend bij helpen, weten we al sinds de Britse bonnetjesaffaire.

Reuze handig bijvoorbeeld op een moment dat de Miljoenennota van het een op het andere moment vrijkomt. Een arts of verpleegkundige ziet sneller of daar nieuws of iets anders interessants in te vinden is dan de gemiddelde generalist op een redactie. En als er géén nieuws in zit, is dat ook belangrijk om te weten.

Wat ook de moeite waard blijkt: een clubje vormen dat bijvoorbeeld een week lang het verloop van z’n treinreizen bijhoudt. Waaruit dan vervolgens naar voren komt – dat was althans de situatie in november 2010 – dat NS in de herfst nog altijd grote problemen heeft. Crowdsourcen kan op veel verschillende manieren.

4. De ‘onderbouwde voxpop’

Het heeft altijd iets willekeurigs: de markt of het schoolplein oplopen als verslaggever en dan mensen vragen naar hun ervaringen bij of mening over een bepaalde nieuwsontwikkeling. Niet voor niets heeft de term ‘voxpop’ ook onder journalisten een negatieve klank. Want wees eerlijk: je hebt geen idee of die vaak snel opgenomen quotes voor méér staan dan een paar puur individuele indrukken.

Dat voelt al heel anders als je de kans hebt om echt een halve dag te blijven hangen op dat schoolplein. Of, de digitale variant daarop: als je een bestand hebt aangelegd met honderden leerlingen en/of leraren die je op ieder gewenst moment kunt raadplegen. Dan kun je die verslaggever op pad sturen voor wat ik hier nu maar even de ‘onderbouwde voxpop’ noem. Voor quotes dus die model staan voor een stapel reacties die je in de loop van de dag hebt binnengekregen.

5. Minder grijze pakken in beeld

Nog altijd domineren woordvoerders, politici, directeuren en wetenschappers het dagelijks nieuwsbeeld. En misschien zal dat wel altijd zo blijven. Maar er is voor mijn gevoel wel iets veranderd sinds de start van de sociale media revolutie . Waar het in het verleden ondoenlijk was om tijdens een schoolvakantie een directeur van een kleine dorpsschool aan de lijn te krijgen, is dat nu met de hulp van je Twitter-netwerk binnen een uur geregeld.

Dat levert verhalen op die herkenbaarder en meer invoelbaar zijn voor de gemiddelde nieuwsconsument. Een verslag over armoede onder vijftigers bijvoorbeeld blijft een abstractie als er niet kunt laten zien wat dat in de praktijk betekent.

Natuurlijk heeft lang niet iedereen trek om over dit soort persoonlijke kwesties te vertellen. Soms durven ze niet, zoals wij bij ondermeer opvallend veel PVV-stemmers hebben gemerkt. Soms ook liggen voorlichters stevig dwars als je iemand anders dan de topbestuurder wilt spreken. Maar ondertussen hebben we bij NOS Net afgelopen jaar een netwerk van bijna 1500 mensen kunnen opbouwen. Mensen die allen bereid blijken hun kennis met ons via de mail en de sociale media te delen, die het woord voerden in uitzendingen en die steeds vaker gelukkig óns benaderen als er iets bijzonders gebeurt in plaats van wij hen.

Ik realiseerde me dat dit het moment was waar ik ruim vier jaar voor heb getraind. Ik ben terug in de ruimte en dit keer hoef ik niet na een week naar huis. Het is wel wennen, zo’n eerste week. Eerst in de Sojoez, een krap ruimteschip waar je met z’n drieën twee dagen moet bivakkeren. En dan het ruimtestation ISS, dat sinds mijn vorige vlucht twee keer groter is geworden.

Ik herkende natuurlijk het Russische deel, de eettafel en volle modules. En het Amerikaanse laboratorium Destiny. Maar hele modules had ik alleen als mock-up gezien, waaronder het Europese ruimtelaboratorium Columbus en het Japanse Kibo. Ons ‘huis’ is veel groter geworden en ik kijk er naar uit om hier voor langere tijd te wonen.

Vriezer
We hadden wat tijd om rond te kijken en de ‘buurt’ te verkennen en vooral om lichamelijk te wennen aan de gewichtloosheid en de verwarrende oriëntatie.  Boven en onder bestaan niet in de ruimte. De ene keer zweef je anders een module binnen dan de andere keer. En dan herken je het niet meteen.

De planning kwam geleidelijk op gang en al snel was ik met ESA-experimenten en apparatuur aan de slag. Ik heb al gewerkt met de in Nederland gebouwde Microgravity Science Glovebox, een handschoenenkast waarin je experimenten kunt doen in een beschermde omgeving. En ik heb monsters van het ROALD-2 experiment in de -80 graden vriezer van het ISS gestopt (MELFI). Het experiment onderzoekt de rol van zwaartekracht bij bepaalde proteïnen die weer van belang zijn voor het immuunsysteem.

Uitkijkpost
Een module is helemaal fantastisch: het Europese raam Cupola. Deze uitkijkpost geeft je als astronaut 360 graden zicht vanuit het ISS. Als ik daar ben, zie ik de aarde in zijn volle glorie onder me door trekken of boven me, of opzij… het is maar net hoe je de Cupola binnenzweeft. Een prachtig gezicht, zowel aan de dagkant als ‘s nachts, wanneer de grote steden zich laten zien als een gloed van licht.

In de nacht zie je vuren, sterren, soms een meteoriet en het poollicht. Dat laatste is nog zwak, maar wordt hopelijk beter tijdens mijn verblijf. En we werden verwelkomd door de onverwachte staart van de komeet Lovejoy, die op de dag van onze lancering door onze commandant Dan Burbank werd waargenomen. Mooi te zien vlak voor zonsopkomst boven Australië.

Zweven
Ik maak mijn blogs vanuit mijn eigen slaapcabine in Node-2. Hier heb ik twee computers, een slaapzak en allerlei spullen die ik van thuis heb meegenomen,  zoals foto’s van de familie en andere persoonlijke dingen.

Hier heb ik ook bijvoorbeeld lenzenvloeistof, vochtige doekjes (die je ook voor baby’s en peuters gebruikt), stralingsmeters en een kerstsok met chocolade erin. Daar mag ik nog niet van eten in verband met een andere experiment, waarbij ik vier dagen lang specifiek voedsel moet gebruiken en vragenlijsten moet invullen.

Het is dus druk. Maar ik hoef mezelf niet te herinneren dat ik toch echt weer in de ruimte ben. De hele dag, bij alles wat ik doe, zweef ik. Een heerlijk, vrij gevoel…