In april 1990 kwam ik voor het eerst in Praag. Het land moest zijn nieuwe vorm nog vinden. De Fluwelen Revolutie was nog maar een paar maanden achter de rug. Ik wilde  graag zelf gaan kijken, nadat ik er op de Journaalredactie menig onderwerp over had gemaakt. Met altijd dat duizendvoudig omhooggehouden postertje met het portret van Vaclav Havel erop.

“Havel na Hrad” stond eronder, Havel naar de burcht, naar het presidentiele paleis. Die postertjes waren nergens meer te bekennen. Tot opeens er op de hoge ramen van de Praagse kunstacademie er nog een paar bleken te hangen. Na wat halsbrekende toeren, het liep nog bijna verkeerd af, wist een behulpzame student er een voor mij los te peuteren. Het hangt nog steeds bij mij thuis, als trofee en souvenir.

Tegenwoordig heeft het centrum van Praag trekjes van een filiaal van Eurodisney. Niet alleen is dat centrum ongeschonden, het is ook genadeloos opgeknapt. Met een klein torentje op iedere hoek van iedere grotere toren lijkt het meer Bommelstein dan een wereldstad. Toch is het dat wel. Praag is een stad die niet onderdoet voor haar West-Europese zustersteden. Een bovengemiddeld rijke stad is het ook, met een onwaarschijnlijke 0,2 procent werkloosheid. “Wie hier geen baan heeft, wil niet werken”, wordt er dan gezegd.
Zoals in alle wereldsteden is ook hier de permanente dreun te horen van dichte drommen toeristen. Zelfs in het laagseizoen, ik neem aan dat het begin oktober niet op z’n drukst is, marcheren de rijen door de smalle straten van en naar de Karelsbrug. Inderdaad, een wonder van schoonheid, maar liever niet zo.

Havel na Hrad

Het is ook het uitzicht vanaf deze  brug, dat deze plek zo bijzonder maakt: de burcht, waar Vaclav Havel tot zijn eigen verbazing als president mocht gaan wonen. De gang van dissident naar staatshoofd levert altijd een ongewoon verhaal op. Eind jaren ’80 kenden we Havel alleen van een kort, schokkerig 8mm-filmpje, gedraaid in zijn kleine flatje. Hij was toen alleen bekend als toneelschrijver en grondlegger van de burgerrechtengroep Charta 77. Door de postertjes bij de demonstraties op het Wenceslausplein kreeg hij een nieuw gezicht, dat nog meer contour kreeg toen hij in de laatste dagen van 1989 tot president werd gekozen.
Ook dat levert een herinnering op aan de eerste maanden van 1990: van de man die tot voor kort een publikatieverbod had, werden nu de toneelstukken opgevoerd in de mooiste schouwburg van Praag. Een kaartje was dubbeltjeswerk. Ik  zei toen dat prachtig te vinden, maar door het wrakke oortelefoontje met simultaanvertaling hoorde ik weinig meer dan hard gekraak.

Deze keer in Praag ben ik op zoek naar de cafe’s waar Havel in zijn dissidententijd zat. Een van die tenten waar hij volgens de overlevering vaak kwam was U Vejvodu, in de Jiltska nummer 4. Met veel vrienden en veel bier werd hier besproken hoe die betere wereld er uit zou moeten zien. Aan de buitenkant lijkt U Vejvodu niet meer dan een klein kroegje, maar loop je de zaak in, rechtsaf linksaf de gang door, dan kom je in een grote hal, waar je voorlopig niet weg wil.

Het cafe heeft zijn eigen biermerk, dat niet met vaatjes maar een paar keer per week per tankwagen wordt aangevoerd. Hoeveel dorst kan een mens hebben? Het is een zeer smakelijk en fruitig bier, dat uitsluitend per halve liter wordt geserveerd. De bierconsumptie in Tsjechie is een van de hoogste ter wereld, wordt mij met enige trots verteld. Het opmerkelijkste is nog, dat ze daarbij de minzaamheid zelve blijven. Engelsen bijvoorbeeld worden na een paar glazen eerst luidruchtig, gaan dan hard zingen en slaan vervolgens de omstanders hardhandig in elkaar.
Zo niet de Tsjechen. Aan het tafetje naast mij zitten drie mannen die zojuist hun derde, wellicht al de vierde halve literpint kregen geserveerd. Af en toe wordt er gelachen, maar dan praten ze verder op gedempte toon en maken elkaar bijvoorbeeld attent op een vergeten broodkruimel op de kin. Ik ben halverwege mijn eerste halve liter als mijn bord eten wordt neergezet: een royale schotel met forse stukken vlees in saus, een klodder room, gekookte plakken brood en veel witte kool. Heerlijk, maar je zou na afloop het liefst eerst even willen gaan liggen. Maar daar is de serveerster alweer die met een fijne glimlach een nieuwe, volle pint voor me neerzet.
Na ruim een liter bier hapert de machinerie en geef ik me gewonnen. Mijn onderzoek naar de bronnen van Havel’s wijsheid is voltooid.