Vrienden op reis

Het is altijd weer een bijzondere ervaring: vrienden maken op reis als journalist. Bijna nooit vrienden voor het leven, maar wel heel intens, inhoudelijk en vol vertrouwen. ‘Charles’ is zo’n vriend. Hij is een Chinees die voor zijn overheid grote opdrachten in de wacht moet slepen hier in Irak. Watervoorziening, bruggenbouw, wegen, stadswijken, hij kan alles leveren. 

Charles is eind 30, spreekt redelijk Engels, staat openlijk achter zijn regering maar is onafhankelijk genoeg om een intiem menselijk gesprek te voeren. Hij is alleen en heeft zijn dochter van 8 maanden in Peking nog maar een week gezien. Hij reist door Bagdad zonder tolk. Alleen zijn vaste taxichauffeur brengt hem waar hij zijn moet.

Hij vertegenwoordigt miljarden dollars.

Aan het ontbijt wisselen we vaak ervaringen uit. En dus vroeg ik hem begin deze week: waarom is er het dubbele veto van China tegen de VN-resolutie over Syrië?

“De Amerikanen proberen louter hun belang te dienen. Olie, invloed in het Midden-Oosten. Wij concurreren met de Amerikanen. Zo simpel is het.”

- Maar er sterven elk moment tientallen Syriërs. Onmenselijke bombardementen op Homs. Moet dat regime van Assad niet gestopt worden?

“Herinner je je Rwanda?”, vraagt Charles retorisch. “Een genocide! Niemand heeft daadkrachtig ingegrepen, want het is Afrika. Daar is geen olie. Dus de Amerikanen hebben een dubbele standaard.”

- Maar de tijden zijn veranderd, probeer ik. Facebook, YouTube, Twitter – we zien het allemaal gebeuren!

“Wij Chinezen hanteren een wijsheid, zeker ook in de politiek: in elk huwelijk zijn spanningen. Een man slaat zijn vrouw of kinderen. Daar bemoei je je niet mee. Dat is privé. Zo ook in Syrië. Een klein deel van het land is het niet met Assad eens. Hij slaat hard terug, inderdaad. Maar daar bemoeien wij ons niet mee.”

Charles zegt het allemaal op een emotieloze toon.

- Wijsheid? Als een man ook maar een klein deel van zijn familie uitmoordt grijpen wij in het westen wel in hoor. Arresteren en achter de tralies.

De Chinese glimlach verschijnt. Hij geeft me gelijk, maar het verandert niets aan zijn standpunt. China bemoeit zich niet met interne aangelegenheden van landen, zegt hij. Maar als we een mogelijkheid zien om in te breken, economisch, dan doen we dat.

Inmiddels is mijn fixer (producer en tolk) Salar aangeschoven. Hij is een zeer ervaren Iraakse journalist die 8 jaar voor de Los Angeles Times heeft gewerkt in dit land.

- Waarom is de Arabische Liga niet in staat om een deuk in een pakje boter te slaan als het om Syrië gaat?, vraag ik hem.

“De Arabische wereld is tot op het bot verdeeld”, zegt hij. “Dat was altijd al zo en is nog steeds zo. De sjiieten steunen Assad, omdat hij een belangrijke spil is in de as Teheran, Syrië, nu ook wel Irak en Libanon met z’n Hezbollahmacht. En tijdens de Arabische lente is de invloed verder uitgebreid tot in Tunesië en Egypte. De soennieten staan daar recht tegenover: Saudi-Arabië, Qatar, Libië, delen van Irak en zelfs al-Qaida steunen de opstandelingen in Syrië. De Arabische Liga is verlamd door die verdeling.”

Charles, de Chinees, reageert snel: “Precies. En in dat conflict kiezen wij niet. De VS wel”.

Een mogelijke oplossing voor het Syrische probleem hoorde ik eerder in Jordanië van een gedeserteerde Syrische soldaat. Ik wil niet zeggen dat het de waarheid is, maar het klonk hoopvol. “Een no-flyzone boven Syrië zal de situatie onmiddellijk ten goede veranderen”, zei hij. We zitten in een kamer in Amman zonder ramen. Hij is een van de weinige gedeserteerde Syrische soldaten die niet in een kamp zit opgesloten in Jordanië. Hij kwam Jordanië binnen met een paspoort van zijn oom, op wie hij sterk lijkt.

Zijn verhaal, zelfs in het kort, is hemeltergend. “Ik zat bij de infanterie. We hadden nooit iets met de Syrische bevolking te maken gehad. Op een dag, vorig jaar, werden we bijeengeroepen en werd ons verteld dat we een dorp even buiten Damascus moesten afsluiten. We kregen de opdracht te schieten op iedereen die door onze linie wilde lopen. Er was een demonstratie. De meesten van ons schoten over de hoofden heen, maar enkelen schoten ook gericht. Die avond werden dertig weigeraars opgesloten in een cel op een militaire basis. Zes bij zes meter. Geen water, geen toilet, geen licht.

‘s Ochtends werden we naar een hal gebracht. Daar lagen tientallen lijken. Militairen! De commandant zei ons dat dit ook ons lot zou zijn als we weigerden opdrachten uit te voeren. We werden tien dagen naakt opgesloten in die kleine ruimte. Elke dag werden enkelen weggehaald en ondervraagd en gemarteld. Niemand wilde in de cel iets vertellen over wat er buiten gebeurde. Je moet de angst kunnen beheersen. We eisten een gesprek met de commandant. De bewakers tekenden met krijt een trap op de muur en zeiden: “Loop de trap maar op dan kun je hem spreken”. Als we zeiden dat we naar de wc wilden, deden ze hetzelfde. Ze tekenden dan een trap en een deur op de muur en zeiden: “Daar is de wc”.

Na tien dagen kwamen we vrij. Eerst werd ons verteld dat als we iemand zouden vertellen wat hier gebeurd was, we zouden eindigen zoals de geliquideerde soldaten in de hal.

We kwamen weer bij een buitenwijk van Damascus terecht. Er waren demonstraties en het schieten begon al snel. Ik nam me voor om te vluchten. Toen ik de benen nam, bleek ik met een groep van 35 deserteurs te zijn! Iedereen had zijn wapen meegenomen. We hebben uren gevochten met een speciale veiligheidseenheid die de troepen in het gelid moet houden. Dertig van ons zijn gesneuveld, vijf kwamen uiteindelijk op een boerderij terecht waar een familie ons onderdak en voedsel bood. We hebben onze wapens bij hen achtergelaten en ze hebben ons verborgen onder hooibalen naar Zabadani gebracht.”

Ik vat het hier kort samen, maar wat hij vertelt in alle details doet een speelfilm op mijn netvlies verschijnen. Natuurlijk maakt iedereen zijn eigen verhaal misschien mooier dan het is, maar zelfs oppervlakkig gezien is het een indrukwekkend verhaal.

- Wat kan de internationale gemeenschap doen om het geweld te stoppen?

“Een no-flyzone instellen. Want heel veel Syrische legereenheden willen overlopen, maar men vreest de luchtmacht van het regime. Die bestaat uit elite-eenheden die lang loyaal zullen blijven aan Assad. Je ziet nu nog alleen desertie op individuele schaal, maar als er een no-flyzone komt zal de desertie snel uitbreiden naar hele bataljons. En ze zullen hun tanks en artillerie meenemen.”

Mijn Chinese vriend, Charles, vindt ook dit te ver gaan. Mijn Arabische vriend, Salar, vindt het goed. Dus nu staan we voor de vraag: is een no-flyzone haalbaar?

Tags: , , ,

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


7 reacties op “Vrienden op reis”

  1. Bart zegt: 26-02-12 om 09:44

    Rosenthall horen wij nu al over Iran murmelen., deed Jaap de Hoop |Scheffer ook destijds 4 maande voor de oorlog met Irak voor een 2e maal uitbrak,

    Afghanistan heeft Nederland zo’n 8 miljard gekost , beetje rond geknald daar , zonder effect……………..weg geld , voor altijd helemaal weg dat geld.

    De Chinees maakt scholen , ziekenhuizen, infrastructuur- wegen, huizen, ontwikkeld landbouw etc. , Er zijn inmiddels meer dan 1 miljoen Chinezen in Afrika aan het werk, dit land heeft nu grondstoffen, olie , afzetmarkten voor hun producten, en invloed in die landen………………zonder een oorlog te voeren.

  2. Dan zegt: 26-02-12 om 18:48

    De teneur van elk artikel in de EU / de VS is dat we worden bestookt met ranzige details van de wreedheden van een dictatuur zoals dat in elk land voorkomt.
    Relativering en gezond verstand moeten worden uitgeschakeld.
    De dubbele standaard probeert men altijd weg te redeneren.

    Kijk naar Oost-Congo, kijk naar Rwanda, kijk naar Tjetjenie. Waarom grepen de VS en EU daar niet in?
    Waarom mag Rusland wel de opstand in Tjetjenie neerslaan met een zeer wrede oorlog?
    Waarom komt de VN daar niet voor bij elkaar?

    De huidige berichtgeving is pure propaganda volgens grootmeester Jozef Goebels.
    Het doel is de burgers te hersenspoelen zodat zij geen andere optie meer zien dan oorlog.

    Inderdaad Bart: zelfs in Marokko zag ik Chinese arbeiders en ingenieurs bezig met waterzuiveringsprojecten en aanleg van waterkrachtcentrales. Bovendien zijn overal Chinese spullen te koop.

  3. Dan zegt: 26-02-12 om 18:54

    Een no-fly zone en het bewapenen van de rebellen/opstandelingen zal gebeuren.
    Het doel van VS, Frankrijk en GB is om Iran verder te isoleren door bezetting van Syrie.

    Kijk naar Libie, alles is daar nu slechter dan onder de vorige dictator.

    Het is jammer dat onze reporter niet eerder in Irak was om de situatie van voor de blokkade en aanval te vergelijken met de huidige situatie.

    Beschrijving van zo’n vergelijking zou ons zeer goed kunnen informeren over de wenselijkheid en gevolgen van een militaire interventie.

  4. Victor zegt: 27-02-12 om 07:01

    Charles vindt dat de Amerikanen een dubbele standaard hebben. Het helpt hem om niet in te gaan op de standaard van de Chinese overheid. Of misschien toch en zegt hij dat alleen economische standaard telt?

  5. @Dan Valt nog te bezien. Irak is niet zelfde als Syrië, Lybië, Egypte, Tunesië, Jemen of Iran. Niet intern (spanningen/groepen waartussen die heersen zijn anders), maar ook niet qua beeld ervan en positie ten aanzien ervan, in de buitenwereld. Ingrijpen in Syrië lijkt gezien Rusland’s positie (anderszins ook, maar daar gaat het me nu even niet om) sowieso niet mogelijk.

    IMHO is het buiten de hypocrisie rond energiebronnen, een simpele zaak: de overeenkomst tussen veel Arabische en Afrikaanse landen is dat ze qua sociale omgang in de middeleeuwen leven. Toen was het hier ook nog heel normaal om elkaar met zwaarden de harses in te slaan. Het verschil is dat ze tegenwoordig ook kogels gebruiken en als ze internet of satelliet-tv hebben kunnen zien hoe gruwelijk het uitpakt, èn hoe het ook anders kan.

    Daarom denk ik dat zij sneller uit de middeleeuwen zullen komen dan wij deden; dat is hoopgevend.

    Intussen heeft het weinig zin in te grijpen in de barbarij – die fase moet men door, net zoals wij dat moesten. Enige dat helpt, is dat ze er zelf genoeg van krijgen.

    Chinezen zijn zo gek niet.

  6. Dan zegt: 18-03-12 om 21:15

    @chielie,

    Inderdaad hebben die landen ook recht op hun eigen barbarij..
    Je stelt :”zoals wij dat ook moesten”.. maar volgens mij is het bij ons ook nog steeds niet voorbij, op zijn best zitten we weer even in een relatieve pauze.

    Verder gebruiken we die gruwelijke beelden om onze bevolking te overtuigen van de noodzaak om militair aanwezig te raken in die landen zodat we ook kunnen bepalen wie er aan de leiding komt en wat er met de grondstoffen ter plekke dient te gebeuren.

  7. Dan zegt: 18-03-12 om 21:20

    met zwaarden de hersens inslaan, tja, middeleeuws inderdaad, wij doen dat tenminste met massabombardementen en zelfs nucleaire wapens en gifgas. Waarom trouwens zover terug als de middeleeuwen, we hebben vanaf de twintigste eeuw continue oorlog gevoerd:
    WO 1 en 2, Korea, Vietnam, Laos, Cambodja, VArkensbaai, Grenada, Panama, vele Israelisch-arabische oorlogen,
    Zuid-Afrika was ook nooit een reden om het ANC te gaan bewapenen.

Geef een reactie