De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Tibet moet moderniseren, goedschiks of kwaadschiks

Dunzhu Tuoma met haar zoon. Een poster aan de muur bezingt "de vreedzame bevrijding van Tibet" in 1951

Tibet is nog nooit zo rijk en welvarend geweest als nu. De meeste Tibetanen hebben nog nooit zoveel voorspoed gekend als onder het Chinese bestuur.

Dunzhu Tuoma kan ervan meepraten. 86 jaar oud is ze. Zij kan zich nog herinneren hoe het was, voordat China in 1950 Tibet inlijfde.

Tibet was nog een theocratie. Veel mensen waren lijfeigenen, in dienst van adel of kloosterorde. Contact met de buitenwereld was er nauwelijks.

“Het leven was hard. Het was hier achterlijk”, zegt de oude vrouw in het Tibetaans.

En kijk nu eens. Sinds een paar jaar woont ze met haar familie in een huis, niet meer van gestampte aarde, maar van steen. Met stromend water en een eigen wc.

Tevreden

Het boerenbedrijf is opgedoekt. Zoonlief is chauffeur, haar schoondochter werkt in een winkel. Zelf kan ze van haar oude dag genieten, met een dagelijkse gang naar de boeddhistische tempels van Lhasa. “Ik ben tevreden”, zegt ze, terwijl ze haar gebedsmolen laat ronddraaien.

Nieuwbouw in Zhaxi, Lhasa

Dunzhu Tuoma vertolkt precies de boodschap die China graag over Tibet verspreidt. Dat is ook de reden waarom een delegatie buitenlandse journalisten is meegenomen naar Zhaxi, het nieuwbouwwijk-in-Tibetaanse-stijl aan de rand van Lhasa, waar Dunzhu Tuoma woont.

Volgens officiële cijfers is Tibet met meer dan tien procent groei al een paar jaar de snelst groeiende regio van China. Dankzij China: Tibet’s totale inkomsten zijn ruim 15 miljard euro per jaar, maar de helft daarvan komt uit de centrale schatkist in Peking.

Neon-verlicht

In en om Lhasa wordt duidelijk waar die subsidie naartoe gaat: nieuwbouw, asfaltwegen, centrale verwarming, spoorlijnen en telecommunicatie. De verbeterde infrastructuur komt hand in hand met Chinese immigranten en produkten uit het binnenland, waardoor verse vis, rijst en watermeloenen in Lhasa overal te koop zijn.

Zo middeleeuws en donker als Lhasa vroeger was, zo modern en neon-verlicht oogt de stad nu, als een doorsnee stad in China.

Ideaal

Het sluit daarmee aan op het ideaal dat China met Tibet voor ogen heeft, zegt Andrew Fischer van het Instituut voor Sociale Studies in Den Haag. “Chinezen, ook de liberale, vinden dat Tibetanen moderner en beschaafder moeten worden. En in Chinese ogen betekent dat: Chinezer worden.”

Dus goed de Chinese taal leren, gewoon in een huis wonen en niet in een tent met een kudde yaks, en meedoen met de rest.

Modern Lhasa gezien vanaf de Potala, het oude paleis van de Dalai Lama

 

Gediscrimineerd

Maar dat is voor veel Tibetanen niet zo makkelijk, zegt Fischer. De vloedgolf aan Chinese investeringen en migranten veranderen Tibet zo snel, dat Tibetanen zich steeds minder thuis voelen in hun geboortestreek. Ze klagen dat ze op de arbeidsmarkt worden gediscrimineerd ten gunste van Han-Chinese immigranten.

China vraagt in ruil voor zijn vrijgevigheid dat Tibetanen niet zo moeilijk doen over het behoud van hun eigen cultuur, taal en religie. En slaat geen enkele aanleiding over om de Dalai Lama te verketteren, wat vrijwel iedere Tibetaan diep in zijn ziel raakt.

“A perfect storm”

Vervreemding, discriminatie en politieke repressie vormen samen een cocktail, die Tibet-deskundige Fischer “a perfect storm” noemt. “Het is een hogedrukpan. De onderdrukking van de protesten in 2008 (waarbij tenminste 19 doden vielen – FH), heeft de spanning niet weggenomen. Dus wat krijg je? Nu heb je de zelfverbrandingen, die iedere keer worden gevolgd door demonstraties van duizenden mensen.”

Voor Chinezen zijn de protesten een klap in het gezicht.  Zij vinden dat de Tibetanen meer dankbaarheid mogen tonen voor alle voorkeursbehandelingen (de één kind-politiek geldt o.a. niet voor hen) en subsidies die ze krijgen.

Corruptie

Maar het is de vraag hoeveel de gemiddelde Tibetaan meeprofiteert van dat geld. De subsidies worden volgens Fischer heel inefficiënt besteed: “Op iedere yuan die Peking in Tibet investeert, wordt maar een halve yuan verdiend.”

De corruptie in Tibet is – ook naar Chinese maatstaven – schrikbarend. Het is opvallend hoeveel dure, geïmporteerde auto’s door Lhasa rijden.

“Per jaar gaat meer dan 90 miljard yuan (11 miljard euro) op aan overheidsuitgaven, terwijl er maar 10 miljard aan belastingen wordt opgehaald” , zegt Che Minghuai, onder-directeur van de Tibetaanse Academie voor Sociale Wetenschappen op een persconferentie. Even later vertrekt ook hij in een opvallend dure auto.

De Chinese vlag wappert fier op het dak van de Jokhang, de heiligste tempel van het Tibetaanse boeddhisme

Vervreemding

Het geld dat overblijft gaat – toegegeven - naar de restauratie van tempels en kloosters. Maar ook naar scholen waar Chinees de voertaal is, en naar de bouw van dorpen voor de herhuisvesting van nomaden. Goed bedoeld misschien, maar projecten die bij Tibetanen het gevoel van vervreemding versterken.

Het lijkt er niet op dat Peking zich veel aantrekt van dit soort gevoeligheden. De Chinezen hebben de macht, het geld en de tijd aan hun zijde. Nog even en dan is ook aartsvijand de Dalai Lama, nu 77 jaar, verleden tijd.

‘Harmonieus Nieuw Lhasa’

China’s lange termijn visie voor Tibet is volgens Andrew Fischer “een moderne, verstedelijkte bevolking; gemoderniseerde landbouw, eventueel met grote veeboerderijen; grote natuurparken; en een sterke toeristenindustrie, waarvoor ze een deel van de lokale cultuur zullen behouden.”

En zo wordt het, lijkt een billboard in het centrum van Lhasa te willen zeggen – goedschiks of kwaadschiks.

“Gebruik tradities op de juiste manier, bouw mee aan een Harmonieus Nieuw Lhasa!”, scandeert de poster in Tibetaans en Chinees. De leus wordt geflankeerd door een foto van een beambte die een hip geklede Tibetaanse vrouw behulpzaam de regels uitlegt. Aan de andere kant marcherende soldaten.

Tags: , ,

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


2 reacties op “Tibet moet moderniseren, goedschiks of kwaadschiks”

  1. Bas zegt: 20-06-13 om 18:59

    Zoals de USA beweert vrede in de wereld te brengen, op voorwaarde dat men Amerikaans gaat leven, zo heeft China eigenlijk dezelfde neiging

    Beide kunnen zich niet voorstellen dat er mensen zijn die geen Amerikaan, danwel Chinees, zouden willen zijn. En toch, toch zit ons continent tsjokvol met deze aparte mensen.

    Ik kan niet zeggen dat ik, was ik Tibetaan, het geld niet zou waarderen – ik ken de uitgangssituatie van 50 jaar geleden niet. Maar wel kan ik, als verwende Nederlander, zeggen dat ik voor het geld geen Amerikaan of Chinees zou willen zijn – hier in Nederland heb ik ruimschoots genoeg.

    Maar heeft een Tibetaan dat ook?

  2. Harry zegt: 21-06-13 om 00:27

    Interessant artikel!

Geef een reactie