De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Tibet: “Niet álles aan kolonialisme is slecht”

Tibet is – en was al eeuwenlang – van China. Vrijwel alle Tibetanen leiden een gelukkig en welvarend leven.

Aldus de Chinese visie op Tibet – het is een boodschap die vaak wordt herhaald tijdens de officiële persreis door Tibet waarvoor ik ben uitgenodigd.

Nonsens, zegt de Tibetaanse regering-in-ballingschap. China heeft in 1950 de onafhankelijke staat Tibet ingelijfd. Sindsdien is daar een culturele genocide aan de gang.

Wie heeft er gelijk?

Goed versus Kwaad

In het Westen is men geneigd om de politieke situatie in Tibet te bezien in termen van Goed versus Kwaad: onderdrukte Tibetanen versus een dictatoriaal China.

Maar zo simpel ligt het niet, zegt sinoloog Frank Pieke van de Universiteit Leiden. “Tibet is een kolonie van China. Maar Tibet toont tegelijkertijd aan dat niet álles aan het kolonialisme sowieso slecht is.”

Hij wijst op de economische ontwikkeling, de verbeterde infrastructuur en de politieke stabiliteit in Tibet: “Het Tibetaanse regime dat er voor de Chinese inval zat was echt niet zo fijn”. Kortom: het kan natuurlijk beter, maar het kan zeker nog veel slechter.

Dat laatste zal China het roerend mee eens zijn. Anderzijds is het vloeken in de Chinese kerk als je beweert dat China een koloniale macht is.

Omhelzing

In het Tibet Museum in Lhasa wordt aangetoond dat de omhelzing van Tibet en China al in de 7de eeuw begon. De verbroedering werd steeds hechter, en Tibet is sinds de 13de eeuw onvervreemdbaar onderdeel van China. Aldus de officiële geschiedschrijving.

“De macht die Peking in Tibet had, was tot de 20ste eeuw vergelijkbaar met de invloed die Washington in Latijns-Amerika heeft”, nuanceert Tibet-deskundige Andrew Fischer van het Instituut van Sociale Studies in Den Haag.

Maar dat is uiteindelijk niet relevant, zegt Fischer. “Hoe lang Tibet nou precies deel uitmaakt van China; het strategische belang van Tibet; de grondstoffen; de watervoorraden: het zijn bijzaken. Het gaat bij Chinezen om een diep nationalistisch gevoel: Tibet is van China, zoals Alaska van de Verenigde Staten is. Kom je aan Tibet, dan kom je aan hen.”

Zelfverbrandingen

Ook veel Tibetanen accepteren de Chinese heerschappij, zij het soms schoorvoetend. De Dalai Lama, die in 1959 in ballingschap ging, gaf 25 jaar geleden het streven naar onafhankelijkheid op. Hij ziet dat het een kansloze zaak is, maar ook dat Tibet zonder China niet kan overleven.

Tegelijkertijd laat de recente golf van zelfverbrandingen (meer dan 100 gevallen sinds 2009) zien dat het bepaald niet païs en vree is op het Tibetaanse plateau.

Wat Tibetanen vooral steekt is dat China’s beleid nauwelijks oog lijkt te hebben voor hun eigenheid. Sterker nog: een beleid dat politieke onderdrukking met snelle economische ontwikkeling combineert, is er juist op gericht om de verschillen kleiner te maken.

Paviljoen in Norbulinka, het voormalige zomerpaleis van de Dalai Lama

Boeddhist

Geneeskunde-student Nima laat zien dat het niet zo eenvoudig is. Hij verliet op 12-jarige leeftijd zijn geboortehuis in Lhasa en gaat sindsdien in Oost-China naar school. Hij spreekt vloeiend Chinees, draagt hippe zwarte kleding en is in alles een jongen van zijn verstedelijkte generatie.

Maar tegelijkertijd is hij een vrome boeddhist, beschouwt de Dalai Lama als zijn werkelijke leider en zal nooit een Han-Chinese vrouw trouwen. Gevraagd wat de overeenkomsten zijn tussen Tibetanen en Han-Chinezen klinkt er een lange stilte.

Nima is net afgestudeerd aan de universiteit in Peking. Hij gaat terug naar Tibet om een baan te zoeken, omdat hij daar een betere kans maakt. “Werkgevers hier willen geen Tibetanen, ze denken dat ons Chinees niet goed genoeg is.”

Dalai Lama

Binnen China denken sommigen dat Peking uit een ander vaatje moet tappen als ze de heart and minds van de Tibetanen willen winnen, blijkt uit een artikel in de Economist deze week.

Neem de Dalai Lama. China ziet hem als het grote probleem, en gaat ervan uit dat zijn dood (hij is bijna 78) het einde van alle ellende betekent. Maar dat zou wel eens een misrekening kunnen zijn. Hij geniet nog zoveel gezag, dat juist hij een goede partner in crime is, die een compromis met China aan de Tibetanen kan uitleggen.

In plaats daarvan overlaadt de Chinese overheid hem dagelijks met kritiek. Het helpt niks en het jaagt de Tibetanen alleen maar in de gordijnen, denkt Gesang Zhuoma, professor van het Tibetologie Onderzoekscentrum in Peking. “Het mag wel wat minder”, zegt ze voorzichtig.

veiligheidscontrole bij de Jokhang Tempel in Lhasa

Hoopgevend

Dat zijn hoopgevende, maar schaarse geluiden. Begin jaren ’80 was er even een korte détente in Tibet, maar daar kwam met de eerste rellen in 1987 een einde aan. “Sindsdien is het beleid alleen maar verhard”, zegt sinologie professor Frank Pieke.

Daar ging na de rellen in 2008 nog een flinke schep bovenop, zeggen inwoners van Lhasa. De camera’s, politiecontroles en legerkonvooien die het straatbeeld van Lhasa beheersen, lijken dat te bevestigen.

“Tibet geldt als een moeilijke post, maar je kan er ook flink carrière maken”, legt een Chinese journalist in Lhasa uit. Zo was Hu Jintao, de voormalige president van China van 1988-1992 partijsecretaris van Tibet.

“Maar dan moet je het wel goed doen. En dan maak je na een paar jaar een flinke promotie, elders in het land. Dus de Chinese ambtenaren die in Tibet zitten, zijn maar in één ding geïnteresseerd: tijdens hun bewind geen heibel in de tent. En lange termijn oplossingen, die zijn niet in hun belang.”

 

 

 

Tags: , ,

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


Geef een reactie