De Engelstalige website Arab West Report van de Nederlander Kees Hulsman vat uitstekend samen wat er in Marinab gebeurd zou zijn volgens de algemene lezing.

“The church of Mar-Girgis in Merinab, which has housed religious services for some 80 years, was demolished by a group of Muslim extremists who claimed the church was non-licensed. In what amounts to complicity on the part of Aswan governor and the local security officials, the rule of law was not upheld. Nothing was done to implement the law by deterring or penalising the offenders, culprits, or instigators. Instead, the security officials held ‘reconciliation meetings’ between the victims and offenders, during which the victims had to relinquish their rights and the aggressors were allowed to get away with their crime, no questions asked.”

Ik loop de feitelijke mededelingen na:

“The church of Mar-Girgis in Merinab, which has housed religious services for some 80 years, was demolished…”

Dit is feitelijk onjuist. Het huis waar 80 jaar religieuze diensten zijn gehouden is niet aangevallen, niet in de brand gestoken, het staat er nog steeds, ongeschonden. Er is in het dorp sprake van twee locaties die bijna iedereen door elkaar haalt. Het gebedshuis is een laag gebouw op ongeveer  60 – 70 meter van de kerk in aanbouw. Geen moslim heeft zich vergrepen aan de erkende gebedsruimte van de kopten.

Het traditionele gebedshuis, waar dus al 80 jaar religieuze diensten werden gehouden, stond op instorten. De autoriteiten gaven toestemming om op die plek nieuwbouw te plegen, mits de kopten instemden met de geldende beperkingen: geen koepels en geen kruizen. Maar de kopten zijn hun kerk gaan bouwen op een andere plek. Toen er verzet rees tegen de bouw eind augustus probeerden de kopten een vergunning voor een kerk in een ander dorp (Khur Al-Zaq) geaccepteerd te krijgen op de nieuwe lokatie in Al Marinab, maar dat pand stond geregistreerd als een “huis”. Vandaar dat de moslims steeds met documenten bewijzen dat het om een “huis” gaat en niet om een “kerk”. Dus alle bewoners tonen papieren waaruit hun gelijk moet blijken, maar de waarheid zit ertussenin: er is vergunning voor herbouw, maar niet op de plek waar de kerk nu is neergezet. Alle critici op mijn blog vergissen zich als ze zeggen dat er al een kerk stond op de plek waar gebouwd werd. 

“…demolished by a group of Muslim extremists.”

Hebben moslims de brand gesticht, zoals iedereen aanneemt? Zes rechters uit Caïro hebben in oktober feitenonderzoek gedaan in Al Marinab (commissie Omar Marawan). De commissie concludeert dat niet is te bewijzen dat mosliminwoners van het dorp het gebouw in brand hebben gestoken. Ten eerste, volgens de commissie, omdat er in de kerk nauwelijks brandsporen zijn! Dat klinkt vreemd, maar bekijk mijn video-opnames en je ziet inderdaad dat er in de kerk alleen schone muren, pilaren en vloeren te zien zijn:

De grootste brand was naast de kerk in een winkel en een kantoortje van de rondreizende priester Makarios. Op de video van de brand die de kopten zelf maakten, zie je duidelijk brandhaarden, ook in de kerk, maar het is absoluut geen vuurzee. Ten tweede concluderen de zes rechters dat de kopten geen ondersteunend bewijs hebben voor hun claim dat moslims de brand hebben gesticht. De commissie was tegen een (moslim)getuige aangelopen die beweerde dat hij een kopt zelf een autoband had zien aansteken in het gebouw naast de kerk. De moslim was zelfs gaan helpen om de brand te blussen. Kees Hulsman, hoofd van Arab West Report, die kort na de brand in het dorp was, erkent inmiddels dat moslims inderdaad meteen met het verwijt kwamen dat kopten de brand zelf hadden gesticht. Het gaat er mij niet om dat de kopten de schuld krijgen, maar de verwarring en twijfel die ook de zes rechters hebben over de oorsprong van de brand hebben nooit de internationale media gehaald.

“Nothing was done to implement the law by deterring or penalising the offenders, culprits, or instigators. Instead, the security officials held ‘reconciliation meetings’ between the victims and offenders, during which the victims had to relinquish their rights and the aggressors were allowed to get away with their crime, no questions asked.”

Het is waar dat er verzoeningsgesprekken zijn gevoerd omdat er onvoldoende duidelijk was wie schuld had. De beschuldigingen gingen over en weer. Er is door niemand aangifte gedaan, ook niet door de kopten, zegt de advocaat van de moslimbewoners.

Gecheckt

Bovenstaande feiten zijn nogmaals gecheckt in de afgelopen dagen. Wie dit verhaal naast de lezingen van met name Jan Dirk Snel en Kees Hulsman legt, zal toch moeten erkennen dat het beeld van de brand dat in de eerste dagen werd geschetst de internationale gemeenschap op het verkeerde been heeft gezet. Dat punt wilde ik graag maken in mijn reportage. Ik ben niet voor moslims of tegen kopten. Ik ben een journalist die kwesties onderzoekt, ongeacht waar de sympathie van de meerderheid naar uit gaat.

Naschrift:
De Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Joël Voordewind  (CU) hebben Kamervragen over de kwestie gesteld.

Eind november bezoek ik het dorp Al Marinab in het zuiden van Egypte. Ik wil graag uitzoeken hoe de brand in de lokale koptische kerk is ontstaan. Hoe de verhoudingen tussen moslims en kopten in het dorp verziekt raakten. Men leeft al eeuwen samen met de moslimburen in dit dorp. Wat is er precies misgegaan? Want de impact van de kerkbrand eind september 2011 is enorm. Kopten gaan in Cairo de straat op om te protesteren tegen de vernietiging van hun heiligdommen. Politie en leger grijpen zo hard in dat de krant al-Ahram 28 doden en meer dan 325 gewonden telt. De kerkbrand in Al Marinab is daarmee het symbool geworden van de religieuze spanningen in Egypte.

Reportage uit NOS Journaal van 26 november:

Weinig kopten
Al Marinab is een conservatief moslimstadje met een heel kleine koptische gemeenschap. In sommige berichten wordt gesproken van 30 families, in andere van 30 personen. Ze willen allemaal weg, vertellen ze ook aan mij, en ze klagen erover dat niemand ze komt helpen. Als ik zeg dat ik ze in contact zal brengen met Koptische organisaties in Cairo of Nederland stellen ze een lijst op met namen van mensen die weg willen. Op die lijst staan 19 namen. In een brief aan de gouverneur, die ik later onder ogen krijg, spreken de Kopten zelf van 37 mensen. Vandaar dat ik in mijn verslag spreek van “ongeveer 30 mensen.” Hun officiële kerk (Marmina) is 4,5 kilometer verderop in het dorpje Haj Zidan, want ze hebben in hun eigen dorp nooit een echte kerk gehad, vertellen de kopten mij zelf.

We lopen door de smalle steegjes in de koptische wijk in Al-Marinab. Rauf, een man van in de dertig, vertelt ook dat ze altijd naar het naburige dorp gaan, maar hij wijst op een huis vlakbij de kerk in aanbouw. Daar hebben ze ook gebedsdiensten gehouden. Het huis staat op instorten en dus kregen ze toestemming om deze gedoogde gebedsruimte te herbouwen. De kerk die gebrand heeft, staat er naast. Ik zie alleen kale muren en ontbrekende plafonds. Het wordt me duidelijk dat ik hier in een kerk sta waar nog nooit een dienst is gehouden. Het is een kerk in aanbouw dus. Er zijn geen verbrande resten van kerkelijk leven om me heen te zien; geen boeken, geen banken, geen kaarsenstandaards, geen tegelvloer. “Hier had het altaar moeten komen,” zegt Rauf en hij wijst op een lege plek.

Bisschop Hedra
Maar wie bouwt die kerk dan?, vraag ik. Uit papieren van het kadaster blijkt dat het pand in 2008 in handen kwam van de bisschop van Aswan, vader Hedra, zo blijkt uit de gemeentelijke inschrijvingen. Hij kreeg vergunning om “het huis” te verbouwen. Hij vroeg ook elektriciteit en water aan voor “een huis.” Maar de islamitische buren vonden het wel raar, vertellen ze mij, dat zo’n belangrijke kopt zich bemoeide met een huis in hun dorp. En daarom stelden ze er een vraag over, half december 2010, toen moslims en kopten een gezamenlijke traditionele bijeenkomst hielden waar de twee religies hun praktische problemen met elkaar bespreken.

Er was een camera bij. Op de beelden zie je de rechterhand van de koptische bisschop, vader Salib Al-Dik. Hij stelt de aanwezige moslims gerust: het pand zal een ontmoetingsruimte worden. “En als het toch een kerk blijkt te zijn, hebben jullie het recht om hem te vernietigen.”
Ik zie de video in een ontmoetingsruimte van de moslimbewoners in Al-Marinab. Ze buitelen over elkaar heen om te reageren, wijzend met priemende vingers naar de laptop: “Hij beloofde dat het geen kerk zou worden. Dat hebben wij geloofd!”

Koepels
Het bouwprojekt wordt uiteindelijk groter en breder dan volgens de vergunning is toegestaan. Het is 4 meter te hoog en zo breed dat de dorpssteeg er smaller door is geworden. Dat erkennen de kopten ook tegenover mij. Volgens hen bouwt iedereen te hoog en te breed in Al-Marinab en grijpt de overheid nooit in. Maar bij dit gebouw gaat het natuurlijk om een zeer controversiële koptische kerk.

“De koepels zagen we op 30 augustus voor het eerst,” zeggen moslims in het dorp tegen mij. “We namen het onze broederkopten uit het dorp niet eens kwalijk omdat we er van uitgingen dat het een provocatie was van mensen buiten het dorp (hij doelt op de bisschop uit Erdfu /LR). Toen zijn we gaan klagen bij het stadsbestuur en de gouverneur over de koepels op het dak. We vroegen de gemeente om de bouw te inspecteren. En na twee dagen zijn we vreedzaam gaan demonstreren, niet bij die kerk, maar in het dorp om de boodschap aan de bestuurders duidelijk te maken.”

De authoriteiten komen meteen in actie. Het document dat de koptische overtreding van de bouwvoorschiftenbouwvoorschriften beschrijft, is gedateerd 1 september 2011 – een dag later dus al.

Er wordt een verzoeningsbijeenkomst belegd en de kopten geven op de meeste punten toe: ze zullen de koepels verwijderen, afzien van een kerkklok en geen kruis plaatsen. De gemeente eist dat de kopten binnen 15 dagen vier meter van het gebouw afhalen. De deadline is 30 september.

“Binnen vier dagen hebben we die extra meters er vanaf gehaald om te voldoen aan de bouwvergunning,” meldt bewoner Atalla tegen een koptische krant. De bewoners bevestigen tegen mij dat ze met veel pijn in het hart zelf de koepels hebben verwijderd. Dat plaatst de kwestie voor mij wel in een ander daglicht. Want volgens de berichten zouden de moslims de koepels hebben gesloopt.

Brand
Op 30 september staat de bouwplaats van de kerk in Al Marinab in brand. Al Ahram meldt dat “bijna drieduizend moslims” vanuit het vrijdaggebed in de moskee naar de kerk zijn gegaan en het vuur hebben aangestoken. In een gesprek met mij spreken de koptische bewoners zelf over “60 tot 70 jongeren.” Er zou eerst zijn gediscussieerd, maar daarna zouden de moslimjongeren de bouwplaats van de kerk in brand hebben gestoken.

De kopten geven mij twee video-opnames van de brand die ze zelf gefilmd hebben. Daarin doe ik een vreemde ontdekking. Uit de metadata van de video’s blijkt dat de brand al om 12.17 uur aan de gang was. Op datzelfde moment gaan moslims normaal gesproken de moskee in. Pas vanaf 13.00 uur komen zij hun moskee weer uit. Dat zou betekenen dat het kerkgebouw al in brand stond toen de moslims nog in het vrijdagsgebed in de moskee zaten.

Ontkenning
De moslims in het dorp ontkennen dat ze de bouwplaats van de kerk in brand hebben gestoken. “De kopten hebben hun kerk zelf in de brand gestoken,” zegt een van hen met instemming van alle anderen. Ze hebben een advocaat in de arm genomen uit de grote stad Erdfu, Ismail Ahmed, die hun zaak behartigt in procedures tegen de kopten en de lokale overheid.

Als ik hem spreek in Al Marinab vertellen zeker zes van zijn cliënten hetzelfde verhaal: “Toen we de moskee verlieten zagen we een enorme zwarte rookpluim boven het dorp. Dan is het je plicht om te gaan kijken of er hulp nodig is, of het nou bij de moslims of de christenen is. Dus de hele moskee rende die kant op. Het bleek om de kerk te gaan en twee woningen er naast. Wij hoorden van de buren dat er autobanden op het terrein waren gebracht. En we hoorden dat onze christenbroeders de politie belden om te zeggen dat de moslims hun kerk en huizen aan het verbranden waren.”

Motief
Het is moeilijk voor te stellen dat kopten hun eigen kerkgebouw in brand steken. Maar helemaal ondenkbaar is het ook weer niet. Na de val van Mubarak ging de koptische kerk Shahedin in vlammen op in de provincie Helwan, ten zuiden van Cairo. Er kwamen volgens tv-berichten 13 kopten om het leven tijdens de gevechten. Het tijdelijke militaire bewind bood de kopten meteen compensatie aan en liet de kerk herbouwen, op kosten van het leger, meldt CNN. De kopten in Marinab ontkennen tegenover mij dat ze hun eigen kerkgebouw in brand hebben gestoken.

“Er is geen enkele kopt een haar gekrengt tijdens het zogenaamd aansteken van hun kerk,” zegt de moslimbuurman van de kerk tegen mij op een bijeenkomst met meerdere bewoners. “Vindt u dat niet raar? Als een menigte de kerk belaagt en in de brand steekt wordt er dan geen enkele klap uitgedeeld?” De kopten kunnen mij geen enkele anekdote vertellen over hun confrontaties met de moslims tijdens de brandstichting. Ik vraag er meerdere keren naar. Iemand haalt een baby te voorschijn en zegt dat het jongetje bijna gestikt is tijdens de brand, zoveel rook was er. En ze wijzen tijdens een rondwandeling op de materiële schade die ze hebben geleden: tv-toestellen, een stofzuiger, een airco, een printer, een computer, maar niemand beschrijft een herinnering aan de uitzinnige menigte van bijna drieduizend moslims die zich aan hun heiligdom moet hebben vergrepen.

Het incident in Al Marinab lijkt op een religieus conflict in Izbet Bushra, 120 kilometer onder Cairo, waar in 2009 gevechten uitbraken over een kerk in aanbouw. Na onderzoek concludeerde het onafhankelijke religieuze tijdschrift West Arab Report van de Nederlander Cornelis Hulsman: “Alhoewel het waar is dat er geen formeel kerkgebouw bestaat in Izbet Bushra, en dat de procedures om toestemming te krijgen voor de bouw van zo’n kerk enorm moeilijk en ondoorzichtig zijn, hebben de christelijke bewoners opzettelijk zowel het lokale bestuur als de islamitische buren misleid door te verklaren dat het gebouw in aanbouw een fabriekje zou worden.”

Dat is in Marinab volgens mij ook gebeurd. Beide partijen zwaaien weliswaar met een flinke stapel papieren om te bewijzen dat het wel of niet was toegestaan om een kerk te bouwen, maar feit is dat pas eind augustus het dorp doorkreeg dat het echt om een kerk ging. De bouw was toen al maanden aan de gang.

Slot
Ik heb het dorp Al Marinab bezocht omdat ik zag dat de berichtgeving over de religieuze strijd bij ons gedomineerd wordt door bestaande stereotypen en angst voor islam. Maar ik denk dat die ‘religieuze conflicten’ soms ook terug te leiden zijn tot sociale omstandigheden ter plaatse. De kopten hebben het inderdaad zwaar in Egypte. Maar de kopten zijn in conflicten niet altijd alleen maar slachtoffers.

De laatste reportage voor het Achtuurjournaal is net geüpload vanaf het balkon in ons uitgestorven hotel in Tripoli. Cameraman Johan Boerman en ik hebben tien dagen verslag gedaan van de val van de Libische hoofdstad en nu zijn we klaar. Het is al donker. Het is ook heel stil. Het suikerfeest is begonnen en iedereen zit bij familie thuis. Het is de eerste avond zonder geweervuur. We hebben honger.

Het hotel waarin we slapen is door de rebellen veroverd op de pro-Kadhafi-eigenaar. Er heeft een ware veldslag gewoed om het hotel in handen te krijgen: kogelgaten in televisies, ramen doorzeefd, deuren opengeschoten – we mogen zelf een kamer en later zelfs een kantoortje uitzoeken. Er is geen schoonmaakdienst, geen ontbijt anders dan zoute koekjes en blikjes tonijn en bijna geen koffie in de eerste week. Er liggen steeds vage figuren in de lobby te slapen met AK-47s binnenhandbereik. Het lijkt een crash-plek voor oververmoeide rebellen van buiten Tripoli.

Gastvrije Libiërs

Johan en ik besluiten een wandeling te maken. Als iedereen feestviert zal er wel ergens een deur openstaan, veronderstellen we. De Libiërs zijn ontzettend gastvrij gebleken in de afgelopen dagen. Binnen honderd meter van het hotel treffen we drie mannen op stoelen op straat. We hebben ze al eens eerder kort gesproken, maar nu moeten we komen zitten.

“U moet ons maar vergeven dat zo weinig mensen hier Engels spreken”, zegt een man die twaalf jaar in Finland heeft gewoond. “Kadhafi verbood het ons!”, roept hij fanatiek met opgeheven vinger. Een andere man staat wankel op zijn benen en roept teksten die onze Libische vrienden zelfs nauwelijks kunnen verstaan. Draaiende ogen, natte mondhoeken. “Hij is dronken”, zegt de Fin, alsof het niets bijzonders is op straat in een islamitisch land. “Hij drinkt altijd. Nu wil hij geld van mij lenen om drank te kunnen kopen, maar ik leen hem geen geld als ie dronken is want dan is ie het morgen weer vergeten. Ik leen hem alleen geld als ie nuchter is.”

Grote rokende joints op tafel

We luisteren naar verhalen over drank in Tripoli. Ze hebben eigen brouwsels, maar Russische wodka is het meest geliefd. Een fles kost 100 dollar. Ze schenken het in kleine waterflesjes zodat ze er onopgemerkt mee op straat kunnen zitten. “De nieuwe regering ga ik vragen om zo snel mogelijk hasjish toe te staan. Niet om in te handelen, maar om te roken, net als in Amsterdam”, zegt onze Finse vriend enthousiast als ie weet dat wij uit Nederland komen.

Hij neemt ons mee een winkel in die van buiten helemaal is dichtgetimmerd. Ik moet meteen aan Malle Pietje denken als we binnen zijn: een rommelruimte met schilderijen, foto’s, vazen en in het midden een cirkel met stoelen rondom een tafel. Er zitten verschillende mannen in een nevel van softdrugs.  Op tafel grote rokende joints. “Dit is onze wereld”, legt de Fin uit. “Buiten bepaalde Kadhafi wat er gebeurde, hier zijn wij onze eigen baas.”

Compromitterende situatie

We krijgen meteen een wodka voorgezet. Johan en ik spreken hardop af in onze eigen taal om geen joints aan te raken, want als er een inval komt heb je te veel uit te leggen. De hele situatie is sowieso compromitterend, maar voordat ik een besluit heb kunnen nemen om snel te vertrekken, komt er een keurige statige man binnenlopen die door de Fin wordt begroet met: “onze politiechef!”. Het blijkt een hooggeplaatste officier te zijn uit deze wijk. De man doet zijn witte pet af, buigt zich rustig over de tafel en pakt een joint. Hij neemt routineus een trek en kijkt rustig rond in deze groep van schreeuwers, dronkelappen, pot rokers en twee buitenlanders.

Ik ben nauwelijks bekomen van de komst van een politieman of er komt nog zo’n statige heer binnen. “Ah, onze eigen Abdel Jalil”, roept de Fin, verwijzend naar de voorzitter van de tijdelijke Overgangsraad van de rebellen. “Hij is de voorzitter van onze wijkraad.” Binnen een minuut zit ook deze autoriteit tevreden aan een joint.

Een opmerkelijk gezelschap

“Wat een opmerkelijk gezelschap hier in een dichtgetimmerde winkel”, lach ik tegen de Fin. Hij begrijpt mijn verbazing, lijkt het, en gaat nog even door. “Deze man…”, en hij wijst intimiderend naar een beetje kleurloze man direct naast me, “deze man likte een week geleden nog de reet van Kadhafi!”. Hij herhaalt zijn zin in het Arabisch tegen de man die hij nu in de borst prikt. Iedereen lacht hard. De beschuldigde man wijst naar een andere man aan de overkant van de tafel. “Ja, hij was ook een vriend van Kadhafi.”

Ik vraag hoe ze dan zulke goede vrienden kunnen zijn, maar terwijl ik mijn vraag stel zie ik een mitrailleurloop de winkel binnenkomen, gedragen door een zeer kleurrijke donkere man. Hij draagt de kleuren van de revolutie, rood, zwart, groen en een witte ster over zijn hele lichaam. De AK47 legt ie op een willekeurige plek neer. De Kadhafi-vrienden zouden er net zo makkelijk bij kunnen als de rebel zelf. Iedereen begroet elkaar.

Heb je bloed aan je handen?

“We kennen elkaar allemaal van zo klein”, zegt de Fin terwijl ie de hoogte van een peuter boven de grond afmeet. Bijna iedereen werkte met het regime van Kadhafi in de afgelopen 42 jaar. Dat was onvermijdelijk, dat begrijpt iedereen hier. We weten heel precies wat iedereen gedaan heeft en de enige grens die vandaag van belang is: heb je bloed aan je handen? Als iemand heeft meegedaan aan arrestaties, martelingen, moorden dan is ie niet meer welkom.”

“Deze mannen”, hij wijst op de twee blowers, “hebben geen bloed aan hun handen en dus zijn we vrienden gebleven.”

Foto’s van cameraman Johan Boerman

22.40 uur: Verkiezingsavond ten einde. Einde liveblog.
De verkiezingsavond Turkey Votes in de Sugar Factory in Amsterdam is ten einde. 99 procent van de stemmen is geteld. Daarmee sluiten we ook het liveblog af. Voor alle informatie, reacties en analyses verwijzen we graag naar ons dossier Turkije Kiest.

22.19 uur: Premier Erdogan: “We zullen iedereen omarmen”
Recep Tayyip Erdogan heeft zijn aanhangers toegesproken na de overwinning van de AKP. “We zullen iedereen omarmen, of ze op de AKP hebben gestemd of niet. De levenswijze, het geloof en de waarden van 74 miljoen mensen zijn ons toevertrouwd”.

22.00 uur: FT: buitenlandse  investeerders blij met uitslag.
Volgens de Financial Times, gezaghebbend in financiële kringen, zijn investeerders blij dat Erdogan geen tweederde meerderheid heeft gehaald. “Als dat wel was gebeurd en tot drastische grondwetswijzigingen had geleid, had dat zoveel onrust kunnen opleveren dat het investeringsklimaat erdoor aangetast zou worden. Maar dat is nu niet het geval: goed nieuws dus voor de krachtige Turkse economie die mag blijven hopen op nog meer buitenlandse investeringen.”

21.51 uur: Oppositieleider: “De CHP is sterker geworden”.
Oppositieleider Kemal Kılıçdaroğlu heeft een speech gehouden voor zijn achterban. Hij was optimistisch: “De CHP is sterker geworden. We zijn de enige partij die er zetels bij krijgt in het parlement. We gaan met net zoveel enthousiasme door als we deden. We gaan nu werken aan de vernieuwing van de grondwet en gelijke rechten voor vrouwen en de pers.” Hij had ook nog een boodschap voor de AKP: “Ze moeten er rekening mee houden dat ze met een sterkere CHP te maken krijgen.“

21.24 uur: Stemming op de verkiezingsavond
Tijdens een stemming op de verkiezingsavond ‘Turkey Votes’  hebben de bezoekers veelal op de Koerdische partij gestemd. Lily Sprangers: “Als het aan de Sugar Factory zou liggen haalde de Koerdische BDP makkelijk de kiesdrempel.“

21.24 uur: Vliegvelden
Op de vliegvelden in Turkije (de Turken die vanuit het buitenland hebben gestemd) heeft 65% op de AKP gestemd.

21.02 uur: AK-partij viert feest
Buitenlandredacteur Gulsah Ercetin is bij het kantoor van de AKP in Istanbul: “De mensen hier vieren feest. Ze zeggen dat de overwinning groot genoeg is. Drie keer gewonnen, met steeds meer stemmen. Maar ze beseffen ook dat de inzet van de campagne niet gehaald is.”

20.45 uur: Kutsal Yesilkagit over de uitslag
Kutsal Yesilkagit (hoofddocent bestuurskunde bij de Universiteit in Utrecht, gepromoveerd op de rol van het Turkse leger):

“Deze verkiezingen gingen over partijpolitiek en democratie. En nu eens niet over militairen, politieke islam of de EU. (..) “Het is goed dat de AKP niet een tweederde meerderheid gehaald heeft. Daarmee is er straks steun van andere partijen nodig om een grondwetswijziging door te voeren”.(…) “Er was sprake van ‘Poetinisering’ van Erdogan, misschien is deze uitslag juist wel een zegen voor hem”. (…) Erdogan moet niet vergeten dat de wereldeconomie een rol heeft gespeeld bij de fraaie economische groeicijfers. Hij moet oppassen dat hij het succes niet alleen op zichzelf betrekt”.

20.35 uur: Voorlopig 35 zetels voor Koerdische kandidaten
Bij deze uitslag krijgen de Koerdische kandidaten 35 zetels in het Turkse parlement. Dat is een succes voor de Koerden. Op Twitter manifesteren ze zich via #twitterkurds. Blije reacties zoals:

@RuwaydaMustafah Ruwayda Mustafah

Historical moment for Kurds, once jailed for speaking in Kurdish @ Turkish Parliament for 10 years, now a member – Leyla Zana. #TwitterKurds

In Dyarbakir is het feest:
-@jonathanfryer Jonathan Fryer
-Diyarbakır town centre now gone mad wıth fıreworks and youths driviıng cars honking horns and wavıng flags #twitterkurds

20.31 uur: Overzicht districten
Kijk voor een overzicht van de stemmen per district op de site van de Engelstalige Turkse krant Hurriyet Daily News

20.15 uur: Andre Krouwel over het Kieskompas Turkije.
200.000 kiezers in Turkije hebben het in Nederland ontwikkelde kieskompas ingevuld. 80.000 van hen hebben ook gegevens over zichzelf ingevuld, bijvoorbeeld ook of ze benaderd zijn door partijen om stem uit te brengen in ruil voor geld. Krouwel: “We hebben laten zien dat het kan en we willen graag een goede mediapartner vinden zodat we meer Turken kunnen bereiken, maar we kunnen met dit aantal ook onderzoek doen.”

Ook Turken in Nederland hebben de kieswijzer ingevuld: 3.000 Turks sprekende Nederlanders. Opvallend volgens Krouwel is dat zelfs CHP-stemmers in deze groep Erdogan een goede premier vinden. 5% van hen geeft hem een 8 of een 9 voor zijn premierschap. Alle Turkse Nederlanders die het kiescompas invulden zijn voorstander van het buitenlandbeleid dat Erdogan voert.

20.08 uur: uitslagen 96%
Na 96% getelde stemmen heeft de AK-partij 50% van de stemmen, 25% voor de CHP, en 13% voor de MHP. Die laatste, de nationalistische partij, haalt hiermee de kiesdrempel van 10%. De AK-partij heeft daarmee 326 zetels, dat is niet genoeg om eigenhandig de grondwet aan te passen. De AK-partij zal daarvoor moeten samenwerken met de oppositie.

20.00 uur: Bram Vermeulen:
Correspondent Bram Vermeulen over de uitslag vanuit Istanbul in het acht uur journaal.

19.40 Verkiezingsavond Turkey Votes begonnen
De Sugar Factory-zaal is volgestroomd, rond de 300 bezoekers vanavond. Ook veel Turkse expats zijn aanwezig. Lily Sprangers, directeur van het Turkije-Instituut heeft de avond geopend, gevolgd door een optreden van Karsu Dönmez.

19.00 uur: helft van de stemmen geteld
De helft van de stemmen is geteld en de islamitische AK-partij komt waarschijnlijk uit op ruim 51 procent van de stemmen. Omgerekend komt dat neer op 328 van de 550 zetels in het parlement. Als dat aantal nog iets groeit, heeft Erdogan genoeg stemmen om een referendum uit te schrijven over aanpassing van de grondwet.

18.06 uur: alcoholverbod.
Er geldt een alcoholverbod op straat in Turkije, tot 00.00 uur vannacht Turkse tijd. Veel uitgaansgelegenheden gaan dicht, alleen cafés waar ook gegeten kan worden zijn open.

18.02 Correspondent Bram Vermeulen in het Radio 1 Journaal over de eerste uitslagen.

18.00 uur: Zuidoosten rustig.
In het zuidoosten van Turkije is alles, op een enkel klein incident na, rustig verlopen. In Dyarbakir waren 8300 politiemensen op de been om de rust te bewaren.

17.45 uur: Eerste uitslagen bekend.
30 procent van de stemmen is inmiddels geteld. Daarin krijgt de AKP 54,81 procent van de stemmen. De CPP 20%, de MHP 12,6%. Bij deze uitslag zou de MHP de kiesdrempel halen van 10%. De eerste uitslagen wijzen daarmee op een monsterzege van de AKP.

16.30 uur: Vrouw overlijdt tijdens het stemmen.
Een 64-jarige vrouw overleed vanmiddag in een stemlokaal in de provincie Antalya, door een hartaanval.
Woman dies after voting at the poll in southern Turkey

16.00 uur: Stemlokalen gesloten
Rond deze tijd sluiten de stemlokalen in Turkije. Het is rustig op straat in Istanbul. Iedereen kijkt vol verwachting uit naar de uitslag. Die wordt omstreeks acht uur Nederlandse tijd verwacht.

12.00 uur: ‘Op straat is het om Erdogan te doen’
Correspondent Bram Vermeulen legt uit dat het op straat om Erdogan is te doen.

11.30 uur: Dossier Turkije kiest
Meer over de verkiezingen in Turkije kunt u vinden in het speciale NOS-dossier Turkije kiest.

11.15 uur: De eerste kiezers
De eerste kiezers in Instanbul hebben hun stem uitgebracht.

11.00 uur: Stembureaus open
De stembureaus in heel Turkije zijn vanochtend om zeven uur Turkse tijd opengegaan. De bureau’s gaan weer dicht om vijf uur Turkse tijd, dat is in Nederland om 16.00 uur. De eerste uitslagen worden 19.00 uur Nederlandse tijd verwacht.

Bijna tien jaar na de aanslagen op het World Trade Center en het Pentagon van 11 september 2001 is de leider van al-Qaida dood. In de Verenigde Staten wordt overal feestgevierd.

Is de wereld na de dood van Osama een stuk veiliger geworden of blijft alles bij het oude?

Geef hier uw reactie.

In de bagage van cameraman Roel Rekko en mij zitten spullen die ik niet eerder gebruikte op reis naar oorlogsgebied. Om te beginnen is er een kleine camera die veel minder opvalt en afleidt als we ergens filmen. De tijd dat iedereen zich moest aanpassen aan het ritme van de grote televisieploeg is gelukkig voorbij. Iedereen filmt met telefoon, fotocamera, kleine videoapparaten en een NOS-team valt bijna niet op. In Libië ging iedereen gewoon door met wat hij aan het doen was. Wat je te zien krijgt, is daardoor een beter beeld van de werkelijkheid dan in het verleden werd getoond.

We monteren nu alles op een laptop, gewoon in het veld of tijdens de autorit terug naar het hotel. Voorheen moest je op zoek naar een montageruimte bij lokale tv of bij de EBU, die mobiele sets bouwde in de buurt van crisisplekken. We zijn als tv-journalisten nu dus meer geconcentreerd op de inhoud dan op de produktie van een onderwerp.

Maar het pronkstuk van de nieuwe technologie is op dit moment de Bgan. Het is een satellietapparaat dat niet groter is dan een laptop en het stelt ons in staat om op elke plek op aarde in te loggen op een server van de NOS. We kunnen reportages uploaden en we kunnen een live-verbinding leggen. Tot nu toe moest je voor een live-gesprek in bij voorbeeld de journaaluitzending van acht uur naar de plek waar de EBU de satelliet had staan. Daardoor lijken al die live-gesprekken zo op elkaar. Nu kun je veel relevantere lokaties uitkiezen om je verhaal te illustreren, ook live.

De technologische vooruitgang verlevendigt de traditionele media. We vinden zo gemakkelijker aansluiting bij de trend die snel dominant is geworden: klein, snel, shared. En we voegen daar aan toe wat nodig is: wederhoor, checks en duiding.

De prijs is in het leven geroepen ter nagedachtenis aan Vincent Roef. Vincent werkte vele jaren op de redactie van het NOS Journaal en werd in 2002 chef van de buitenlandredactie. Later dat jaar overleed hij onverwachts, veel te jong. Hij was een voortreffelijke tv-journalist en een inspirerende chef.

De jury van de Prix de Roef staat de laatste jaren onder voorzitterschap van defensie-expert Ko Colijn. De leden waren dit jaar Jeanine Hennis-Plasschaert, Tweede Kamerlid voor de VVD en Govert van Brakel, oud-presentator van het Radio 1 Journaal en Langs de Lijn. Lees hier hun rapport:

Prix de Roef Beoordelingen Jury 2010 (2)

De winnaars dit jaar zijn:

Bureauproducties:

Radio

1. Zwitserse tunnel – Bas Mesters

2. Eugene Terre Blanche – Ernest Claassen

TV

1. Milleniumdoelen – John Leenaarts

2. Dennis Hopper -Sandy Verhoeve

Internet

1. Duisburg – Lambert Teuwissen
2. (ex aequo)
Snelweg Israël – Sander van Hoorn
Sagrada Família director’s cut – Rop Zoutberg
3. Europa Praat – Chris Ostendorf

Reportages correspondenten:

Radio

1. Bosbranden Rusland – Kysia Hekster

2. Overstroming Pakistan – Wilma van der Maten
3. Ziekenhuis Haïti – Ron Linker

TV
1. Sjanghai Expo – Wouter Zwart

2. Bloody Sunday – Arjen van der Horst
3. Tonijnvangst – Rop Zoutberg

Ik ben nog nooit door zoveel media gebeld met de vraag of ik alsjeblieft, please, please, iets voor hen wilde doen. Zelfs in Libanon, Irak, Haïti of Afghanistan was het niet zo erg.

Van Tahrir naar Benghazi
Het begon eind januari op het Tahrirplein in Caïro, toen de halve Nederlandstalige journalistiek geëvacueerd was, en bereikte zijn hoogtepunt bij de slag om Benghazi.

Hans Jaap Melissen “van de Wereldomroep” is namelijk ook van: NOS televisie/radio/internet, Nieuwsuur, Pauw en Witteman, VPRO, Radio 538, EO, BNN Today, drie programma’s op Radio 2, VRT televisie en radio, RTL-nieuws (eenmalig), Villamedia, Vrij Nederland en diverse taaluitzendingen van de Wereldomroep dus. En dan hield ik BNR nog af en heb ik nog steeds niet gereageerd op de mail van Hart van Nederland.

Kapotte batterij
Adrenaline doet vreemde dingen met je. Je denkt dat je eindeloos door kunt werken. Maar dan merk je dat je op een kapotte batterij begint te lijken: die geeft wel aan dat-ie helemaal is opgeladen, maar na twee uur is die weer bijna helemaal leeg.

Toen ik heel hard moest nadenken of het nu 2011 of 2012 is, wist ik dat ik er goed aan had gedaan weer even naar Nederland te gaan. Bovendien wachtten daar vriendin en kind.

Zoontje
Mijn zoontje is op 5 december geboren, in 2010 dus. Ik dacht dat ik hem heel veel zou zien in die eerste spannende maanden. Toch zag ik vooral een Egyptisch plein vol demonstranten en Libisch zand met daarop rebellen die van oost naar west wilden oprukken, maar vooral van west naar oost moesten vluchten: frontlinie-tennis.

Overigens vermoed ik dat de opstandelingen zich nu steeds overdreven snel terugtrekken, als boodschap aan ‘grote broer Navo’: doe iets en vlug een beetje.

Implosie
De vraag is hoe vlug er een nieuwe ontwikkeling komt. Stoten de opstandelingen zomaar ineens door naar Tripoli? Het lijkt mij onwaarschijnlijk. Dat kan alleen als de andere kant massaal overloopt, in een situatie waarbij het regime implodeert uit onvrede met één familie.

Dat belangrijkste lid van die familie zie ik elke dag voor mij: als ik piano speel voor mijn zoon kijk ik recht in het portret van Muamar Kadhafi. Het staat naast de borstbeelden van Saddam Hussein (in Bagdad gekocht), Stalin (tijdens de oorlog in Georgië aangeschaft) en Mao (mijn vriendin is Azië-specialist). De foto in een stenen lijst van de Libische leider kocht ik vorig jaar in Tripoli. Ik wilde Kadhafi ook graag als borstbeeld op de piano, maar kon er nergens een vinden.

Toch ga ik er vanuit dat er binnenkort weer nieuwe rondes zullen zijn, met nieuwe kansen. Ook op de Libische kunstmarkt…

Door verslaggever Jeroen Wielaert

Er hing een leuk getailleerd spijkerjasje in de etalage van The Suit Doctor, de kleermakerij van Mark van Roosmalen, aan Manchester Street, Christchurch. Ik heb het niet gekocht, wilde geen extra bagage meenemen op de reis door Nieuw Zeeland. Naast Van Roosmalens zaak stond Smith’s Bookshop, een aardig antiquariaat met bijzondere boeken en oude foto’s van de stad en omgeving. Op nieuwe televisiebeelden en foto’s heb ik gezien hoe beide panden zijn verwoest.

Manchester Street loopt kaarsrecht het centrum van Christchurch in. Er stond ook een karakteristiek bankgebouw met een grote koepel. Die ligt sinds dinsdag omgekeerd op straat. Op televisie worden de beelden van de ravage in Manchester Street steeds weer herhaald. Met de kathedraal en de omgevallen torenspits zijn het symbolische beelden geworden.

Het is een mess, maar de mensen gedragen zich niet messy. De chaos wordt met grote kalmte tegemoet getreden door de autoriteiten en hulpverleners. Burgemeester Bob Parker geeft de toon aan, schijnbaar onvermoeibaar. Als voormalige televisiegastheer is hij een goede communicator. Parker is steeds weer heel beheerst en helder in zijn boodschap: ‘Ten eerste gaat het om het leven. Als u weg wilt uit de stad, begrijpen we dat. Doe wat u nodig vindt voor de familie. Vertel het wel, als u weg gaat, dan wordt u niet vermist. Wees bedachtzaam, blokkeer de straten niet.’

De landstaal is een merkwaardige mengeling van keurig Engels en Londens cockney. Het klinkt zo bekend, van zo dichtbij dat het is alsof er een aardbeving is geweest in Canterbury.  Het is ook de taal van de mondiale betrokkenheid.

Er komt geen nieuws over Wonderbaarlijke Reddingen. Wel is er dat verhaal van Shane, de man die onder een hoop puin vandaan werd gehaald, naar het ziekenhuis is gebracht en sindsdien spoorloos verdwenen. En het treurige nieuws over de twee kinderen die bij een opvangcentrum treurden over hun omgekomen moeder en bij thuiskomst merkten dat hun huis was geplunderd.

Ze hebben het alweer over de wederopbouw van de stad en dat ze een voorbeeld kunnen nemen aan Napier, de stad die getroffen werd in 1931. Een gedurfd ontwerp moet er komen, Christchurch moet mooier worden dan ooit, is de teneur. Zo kijken ze alweer de toekomst in, ze blijven niet stilstaan in verslagenheid. Zo is Christchurch begonnen met opkrabbelen.

Ik heb geen nieuws meer gehoord over The Suit Doctor. Dat jasje moet nog onder het puin liggen.