De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

BPO, dualisme en de vogeltjesdans

Het is donderdagavond en tijd voor het BPO, waarover later meer. En iedereen op de politieke redactie van de NOS is verkouden omdat het raam niet dicht mag vanwege de vogeltjesdans. 

TorentjeOnder de premiers Lubbers en Kok was er iedere week het zogenoemde Torentjesoverleg. De premier en zijn vice-premier(s) spraken dan samen met de fractievoorzitters van de regeringspartijen over actuele heikele politieke zaken. Een goedbedoelde poging om het in het parlement zelf niet al te opzichtig oneens te zijn over belangrijke kwesties.

Vaak namen de fractievoorzitters ook nog een Kamerlid mee naar het Torentje dat echt verstand van de problematiek had. Aan de hand van het Kamerlid kon de verzamelde parlementaire pers dan zien waar men het binnen over zou gaan hebben. In dat Torentjesoverleg werd er natuurlijk vooral gesproken over geschilpunten, hoe hard men buiten voor camera’s en microfoons ook beweerde dat de sfeer nog nooit zo goed was geweest.

De huidige premier heeft besloten het Torentjesoverleg af te schaffen want het is niet dualistisch. Met dualistisch bedoelt men het benadrukken van de verschillende verantwoordelijkheden van de regering en het parlement; de regering regeert en de Tweede Kamer controleert. En voor de democratie zou het niet goed zijn dat alles van te voren onderling bekonkeld wordt in achterafkamertjes. Dan zou immers het echte finale debat in de arena van de Tweede Kamer nergens meer over gaan.

Dat dit niet overal in Europa op dezelfde manier gaat kunt u lezen in het weblog van onze collega Chris Ostendorf, die wij tijdelijk hebben uitgeleend aan de collega’s van de ARD in Berlijn. Frau Bundeskanzler schuift daar gewoon aan bij de wekelijkse fractievergadering van de CDU in de Bundestag.

Het tegenovergestelde van dualisme in de politiek is monisme. Monisme betekent dat er intensief contact is tussen politieke geestverwanten in de Tweede Kamer en de regering. Op belangrijke dossiers zorgen de partijgenoten dan dat ze op één lijn zitten en elkaar niet voor verrassingen plaatsen.

Het afschaffen van het Torentjesoverleg betekent niet dat het er in Nederland zuiver dualistisch aan toe gaat. Zo is het belangrijkste politieke overleg in Den Haag voor het grote publiek misschien wel het minst bekend. Iedere donderdagavond is er op de ministeries van Algemene Zaken, Financiën en Volksgezondheid BPO. BPO staat voor bewindspersonenoverleg.

De premier en zijn vice-premiers roepen dan op hun eigen ministerie alle belangrijke partijgenoten bij elkaar. Dat zijn dan: alle ministers, staatssecretarissen, de top van de fractie, de partijvoorzitter én de belangrijkste adviseurs, voorlichters en spin-doctoren. Tijdens dat bewindspersonenoverleg wordt voor een deel de agenda van de ministerraad voor de volgende dag doorgenomen. Niet altijd volledig en ook niet altijd even gedetailleerd maar toch.

Ook dit kabinet wil geen beslissing nemen over een verlenging van de Nederlandse militaire aanwezigheid in Uruzgan zonder zeker te weten dat hiervoor draagvlak in de tweede kamer is. De agenda van de ministerraad is officieel geheim maar circuleert al vroeg in de week rond op ministeries, in de top van de regeringsfracties in de Tweede Kamer en bij goed ingevoerde journalisten. Gevoelige politieke zaken worden dus door leden van het kabinet besproken met hun partijgenoten buiten de regering vóór dat het kabinet op vrijdag een besluit neemt. 

Gelukkig voor de journalistiek, de democratie en dus ook voor de bevolking wordt dit spel over het algemeen niet al te handig gespeeld. Nederland is een land dat altijd geregeerd wordt door coalities van meerdere politieke partijen die het meestal niet onmiddellijk eens zijn. En dus lekt er van alles en nog wat uit.

Zoals bijvoorbeeld twee weken geleden. Het kabinet zou op vrijdag een besluit nemen over de oproep aan Geert Wilders over zijn film Fitna. In het belang van de veiligheid van Nederlanders in het buitenland, de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven en de openbare orde in Nederland was er een aantal CDA-ministers die Wilders wilde oproepen om zijn film niet openbaar te maken.

Geschrokken van alle rapportages van Nederlandse ambassades en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten kon CDA-minister Verhagen van Buitenlandse Zaken niet tot vrijdag wachten. Nog voordat het CDA-BPO op Algemene Zaken van start ging vloog er een vogeltje de politieke redactie van de NOS binnen en fluisterde ons in dat we misschien iets aan Verhagen zouden moeten vragen. Dat gebeurde en Verhagen deed zijn oproep aan Wilders om de film niet openbaar te maken. 

De top van de PvdA zag het resultaat hiervan tijdens hun eigen BPO op Financiën in het tien uur journaal en in NOVA/Den Haag Vandaag. De PvdA-ministers in het kabinet waren van mening dat de mogelijke gevolgen van de film van Wilders géén reden zijn om een democratisch gekozen volksvertegenwoordiger op te roepen zijn recht op de vrijheid van meningsuiting niet te praktiseren.

Dus probeerde de PvdA vanuit Financiën telefonisch contact te krijgen met het CDA op Algemene Zaken. Dat verloopt aanvankelijk moeizaam maar uiteindelijk neemt er iemand op. Er wordt enig begrip getoond door een ervaren CDA-bewindspersoon voor de irritatie bij de PvdA. Hij kondigt een bemiddelende rol aan tijdens het kabinetsoverleg de volgende dag. Voor de PvdA is dat reden genoeg om niet de vice-premier richting tv-camera’s te sturen om de aanval op Maxime Verhagen te openen.

Maar wel moet op dat moment het beeld worden weggenomen dat de oproep van Verhagen ook gedragen zou worden door de PvdA. En dus fladdert er rond kwart voor elf een nieuw vogeltje de politieke redactie van de NOS op met in zijn bek de opvattingen van de PvdA-ministers. Net op tijd voor de rubriek Den Haag Vandaag in het populaire radio-programma Met het oog op morgen. In het late NOS-Journaal wordt de mening van de PvdA nog kort meegenomen, ‘s ochtends leggen Bram Schilham en Ruud Slotboom op tv en radio nog een keer uit wat er aan de hand is. 

Dan is de politieke strijd gevoerd en moet er voor het einde van de dag weer overeenstemming bereikt worden. Voor aanvang van de ministerraad tonen de PvdA-ministers begrip voor minister Verhagen zonder hun eigen standpunt te verlaten. Al voor dat de ministerraad echt is begonnen beginnen de hoofdrolspelers van CDA en PvdA aan een compromistekst voor de premier te werken.

Het wordt een krachtig betoog voor de premier zonder oproep om de film niet uit te zenden. De regering stuurt op ons verzoek alvast een vogeltje naar de politieke redactie van de NOS om te benadrukken dat het een stevig betoog wordt. De NOS besluit gezien alle commotie om de persconferentie rechtstreeks uit te zenden op Nederland 1. De premier gaat er meer dan vol in en sluit Nederlandse slachtoffers als gevolg van geweld dat kan volgen op de film niet uit. Maar, de premier roept Wilders nadrukkelijk niet op om zijn film niet openbaar te maken.

In politiek opzicht lijkt het spel dan even gespeeld. Oh nee, er is nog een klein vlekje over. De positie van minister CDA-minister Verhagen mag natuurlijk geen schade oplopen omdat het beeld ontstaat dat hij is teruggefloten door de ministerraad. Buitenlandse Zaken stuurt een vogeltje naar de redactie met de boodschap dat het niet echt een oproep van Verhagen was. Het CDA stuurt gevraagd naar een verklaring over de gang van zaken nog een vogeltje naar de redactie dat vertelt dat de ernst van de rapportages van de verschillende ambassades en veiligheidsdiensten nog niet was doorgedrongen tot het PvdA-smaldeel in het kabinet. De hele avond galmt de boodschap van de premier luid door via radio en televisie. 

Iedereen is nog steeds verkouden maar morgen hoort u als het goed is geen nieuws meer uit de ministerraad, vier maatregelen tegen overdreven zelfverrijking door topmanagers en geen bedrijventerrein in de Hoekse Waard. Met dank aan de vogeltjes. (RK)

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


Geef een reactie