Campagne voeren is ook leuk, zei Pechtold. Ik keek even of de wallen onder z’n ogen moesten worden weggewerkt, met het oog op tv-debatten die er nog aankomen, maar dat hoefde niet.

Femke Halsema van GroenLinks zag ik vanmorgen bij haar goeie KRO-vriend Arie Boosma (of zou die net als zijn (KRO)-voorzitter lid van de VVD zijn?) . Ik geloof niet dat de KRO en mevrouw Halsema vanmorgen wat meer van elkaar zijn gaan houden.

Ze zijn overal, politici: op radio, op tv, op Twitter, in de kranten. Ikzelf vind het leuk; ik beschouw de periode rondom Kamerverkiezingen echt als een hoogtepunt in mijn werk, ons werk.

Heb de indruk dat de verkiezingen leven: Ik ontwaar wel oordeelvorming over politici, maar zie in deze weken niet die vaak besproken kloof tussen kiezers en gekozenen. De digitale kanalen maken daarbij een andere vorm van participatie mogelijk, door burgers met uitgesproken vragen en antwoorden. Misschien zijn de altijd bewegende digitale plekken van nu de zaaltjes van vroeger, waarbij nu iedereen overal tegelijk kan zijn, en niet alleen bij de partij van eigen voorkeur (hoewel er wat wordt afgespind op Twitter).

En natuurlijk twittert en blogt maar een klein deel van de kiezers. Maar ik denk dat dat er meer zijn dan de mensen die vroeger naar de zaaltjes gingen.

Het leukste debat tot nu toe vond ik dat van het Jeugdjournaal,  juist omdat het anders is, directer, ontwapenender, met minder verbetenheid en meer humor. De lijsttrekkers leken elkaar hier meer te waarderen in plaats van te bevechten. Lotgenoten, collega’s waren ze eerder. De sfeer was zo ongedwongen dat ik Geert Wilders niet de gewone hand gaf, maar een vuist-aan-vuist,  Want dat hadden een paar jongetjes voor mij ook zo gedaan -en je wil toch bij de tijd blijven.

Debatten zijn belangrijk: die van RTL aan het begin die -denk ik- de toon van de campagne zetten, en die van ons aan het eind (zo is de onafgesproken verdeling), in een situatie waarin nog veel kiezers niet zeker weten wat ze gaan stemmen. Je zou kunnen zeggen dat daar nog 40 à 45 zetels ter discussie staan.

We proberen een debat te voeren dat zo inhoudelijk mogelijk zal zijn, vanuit de wetenschap dat alle concrete issues (hypotheek, jsf, zorgtoeslag, koopkracht) al uit en te na zijn besproken. Die thema’s zullen niet genegeerd worden, maar we proberen toch iets meer zicht te krijgen op de vraag hoe de lijsttrekkers Nederland willen sturen en inrichten. En gaan er van uit dat ze elkaar zullen laten uitpraten en dat er meer zal zijn dan een oneliner.

Heel expliciet hebben we afgesproken dat wijzelf het debat niet na afloop zullen analyseren en dat we geen winnaars en verliezers zullen aanwijzen (zie mijn eerdere blogs). Daar wachten we liever een dagje op.

De debatavond bestaat uit twee delen: tussen 19 en 20 een terugblik op de campagne -op een heel actieve manier- en daarin een debat tussen de kleinste drie in de Kamer zittende partijen met Kees van der Staaij (SGP), Marianne Thieme (PvdDieren), Rita Verdonk (TON). In dit deel ook aandacht voor de YouTube/NederlandKiest aanpak vanYouTube en de NOS, voor NOS Nieuwsteam op Facebook en ‘Bestemming Binnenhof‘ van NOS Headlines.

Vanaf half negen: Balkenende (CDA), Cohen (PvdA), Rutte (VVD), Roemer (SP), Halsema (GroenLinks), Wilders (PVV), Pechtold (D66) en Rouvoet (CU). Aanpak: interviewtjes met twee, twee debatten met vier, een debat met acht.

We zullen ook proberen de buitenwereld binnen te halen: @wol (Jeroen Wollaars) zit in de uitzending, en hij kijkt wat er in de digitale wereld gebeurt, o.a. via Twitter*.

Dat is een experiment, en het is bescheiden en klein van opzet, want de meeste ruimte is voor de lijsttrekkers. Ik ben benieuwd hoe het werkt om een connectie te leggen met de wereld van de kiezers.

En dan: kiezen! Ik hoop voor iedereen zo (goed) geïnformeerd mogelijk, mede door de debatten van morgen.

Denk aan de Obama-girl: heerlijk filmpje, dat een wereld op zichzelf op internet creëerde en meehielp die hele grote groep nieuwe kiezers in de benen te krijgen. Geen Nederlandse variant gezien nog. De digitale aanpak van het Obamakamp leverde hem overigens ook een stortvloed aan kleine donaties op, waardoor hij veel en veel meer geld had om campagne te voeren dan het kamp van John McCain.

De digitale aanpak van het Obamakamp leverde hem overigens ook een stortvloed aan kleine donaties op, waardoor hij veel en veel meer geld had om campagne te voeren dan het kamp van John McCain.

Maar interessant is of er op de social media werkelijke dialogen, communities, ontstaan. Of politici zich onderdeel durven te laten zijn van grote netwerken, te praten en antwoord geven. Of ze  luisteren en ook iets oppikken van wat er gezegd wordt, of alleen maar rondtwitteren dat hun lijsttrekker het toch zo geweldig doet.

In die zin zijn ze niet anders dan -bijvoorbeeld  de grote journalistieke organisaties: ook die moeten al lang bezig zijn van zendende instituties clubs te worden die ook de wijsheid van de massa’s aftappen, onderdeel zijn van communities, en doen aan samen nieuws maken (co-creatie).

Verderop in dit blog wat research naar wat partijen in de digitale wereld doen en laten. Ze zenden vooral, en luisteren weinig. Maar eerst een paar voorbeelden van wat de NOS doet (of faciliteert).

Op Facebook hebben we het NOS Nieuws Team; 5 jonge NOS’ers en 30 jongeren die verhalen maken over de thema’s die voor jongeren van belang zijn.

Op NOS Headlines volgen we 10 jonge Tweede Kamerkandidaten, die hopen gekozen te worden.‘Bestemming Binnenhof’heet dit project, samen met Journaal-op-3.

Samen met YouTube (op Google staat vandaag -vrijdag- een directe linkje) maken we het NOS-Kanaal NederlandKiest. Kijkers zetten er filmpjes op met hun vragen; wij zorgen ervoor dat politici antwoorden geven en die filmpjes plaatsen wij dan weer.

De filmpjes worden ook gebruikt in videochatsmet politici. We hadden al chats met Marianne Thieme (Partij voor de Dieren), Boris van den Ham (D66), Rita Verdonk (TON), en Halbe Zijlstra (VVD). Volgende week in ieder geval Martijn van Dam (PvdA), Kees van der Staaij (SGP) en Sadet Karabulut (SP).

En dan is het Jeugdjournaalvia de website bezig om het Jeugdjournaal-lijsttrekkersdebat voor te bereiden (5  juni op Ned 3).

Op de site hebben we alle audio en video, peilingen, het coalitiespel, programvergelijkingen, blogs en twitteroverzichten.

En heel interessant vind ik het feiten check-experiment van NOS Net. Samen met mensen-die-van-alles-weten van buiten de redactie bekijken we wat waar is van sommige uitspraken van politici.

De partijen: digitaal actief of niet?
Heb Jeroen Wollaars gevraagd om te inventariseren wat de politieke partijen doen op de Social Media. Dat kan beter!

Jeroen –  @wol op twitter, ik ben gewoon @hanslaroes- maakt er zondag a.s. een onderwerp over. Hier alvast zijn research tot nu toe:

CDA: actief op Twitter, Verhagen zendt niet alleen maar gaat ook dialoog aan (64% van zijn berichten is een @-reply), op Hyves kun je je profiel CDA pimpen, JPB actief op Hyves (200.000 vrienden), Facebook maar 115 fans en vooral doorplaatsing van nieuwsberichten en amper discussie, CDA Vandaag TV op Youtube soms aardig bekeken (events 1000-2000 keer, maar standpunten-interviews tussen de 0-100).

PVDA: actief op Twitter, ook veel medestanders. Er is een Job Cohen account, dat hij niet bijhoudt. Nooit een @-reply geschreven. @PVDA is ietsje actiever, maar ook niet heel sociaal (34% van hun berichten is een @-reply). Zit op Hyves, moeilijk toegankelijk, moet eerst toestemming vragen. Er zijn 3600 leden en 2200 voor de Job Cohen Hyves. Facebook wordt wel naar doorverwezen, amper bijgehouden. Laatste bericht is van 19 mei. 190 Leden. Heel actief op Youtube. Filmpjes worden aardig bekeken.

PVV: Amper actief op Twitter, Wilders antwoordt nooit. Op Facebook is Wilders heel groot. Bijna 10.000 fans. Veel, heel veel, berichten van aanhangers uit het buitenland (VS, Israel). Hyves niet publiek toegankelijk, wel wat support-Hyves (van/voor vrijwilligers) maar niet veel vrienden. Vrij actieve nieuwsbrief-verstuurder (4-6 per maand).

SP: Matig actief op Twitter vanuit @spnl, reageren nooit. Wel actieve kandidaten. Op hun eigen site vrij actief discussieplatform. Groot op Facebook, 6000 leden. Actieve discussie nav doorgeplaatste nieuwsberichten. Wat opvalt: geen actieve/herkenbare bemoeienis of terugkoppeling van het campagneteam daar. Hyves kan in SP kleuren gepimpt worden. Roemer heeft daar 1500 vrienden en krabbelt zelf wel eens, de partij 5000. Veel filmpjes online, niet Youtube dus aantal keer bekeken is niet te zien.

VVD: Site helemaal rondom reacties/communicatie met achterban opgebouwd. Op Twitter (@MarkRutte verwijst door naar @VVD) ook actief met gemiddeld per dag 25 berichten. Maar: slechts 27% van die tweets is een @-reply. Youtube kanaal goed bekeken, 200-2000 per filmpje. Op het (zakelijke) LinkedIn 2000 leden. Facebook met 800 leden, maar wordt niet goed bijgehouden (laatste bericht 14 mei). De IkStemVVD Hyves heeft 500 leden, Rutte een kleine 15000 vrienden. Niet heel actief, zelf.

D66: Pechtold staat op Twitter bijna alleen maar ‘op zenden’. Slechts 20% van zijn tweets is een reactie. En daarmee scoort van de terug-twitterende politici alleen Verdonk slechter. Het ene Youtube kanaal wordt heel wisselend bekeken, komt niet boven 1000 uit. Er is er nog één, gaat beter met tot 40000 voor good old HAFMO.

Op Facebook bijna 4500 fans. Niet veel discussie. Hebben ook ikkiesvoorverandering.nl – site met filmpjes van/voor burgers die willen vertellen over verandering. Staat boordevol D66 kopstukken, zo op het oog geen gewone mensen en amper reacties. LinkedIn actief met 3700 leden. Ze verwijzen door naar de D66 Hyves die ‘ niet per se de mening van de partij of Pechtold verkondigt’. Heeft 3700 leden. Pechtold heeft 9600 vrienden. Al met al ademt het doorverwijzen naar meerdere Youtube kanalen en een Hyves die wel/geen D66 Hyve is een beetje een warrige online strategie richting de geïnteresseerde burger. Via Plein66(.nl) hebben ze wel een interessante tool om mede-D66ers te ontmoeten. Daar is actieve discussie!

GroenLinks: Zeg GroenLinks, zeg je Twitter. Maar…. De helft van wat Halsema twittert is een @-reply, ze doet het wat dat betreft niet slecht, maar is ook niet de beste. Ze twittert ook niet het meest: gemiddeld 25 berichten per dag. Maar krijgt wel de meeste berichten, soms onmeetbaar veel en naar schatting 4500 in de afgelopen twee weken. Op Youtube is er een eigen Toekomst TV kanaal. Wordt aardig bekeken, uitschieters naar 5000. Bijna helemaal Halsema-centered. De Hyves (GL: 3500 leden, Halsema 20000) worden goed bijgehouden. Op Facebook ruim 2000 fans. Heel actief bijgehouden, tientallen updates per dag, met tweets van Halsema, doorplaatsingen van blogberichten etc. Sprake van enige discussie.

CU: Je kan via de site heel prominent een racespelletje spelen: Racen met Rouvoet. Valt op. Rouvoet is een aardig sociale twitteraar: 60% van zijn berichten is een antwoord. Met 27 berichten per dag is het best een veelschrijver. Ze hebben een prominente webwinkel. Het Youtube kanaal wordt matig bekeken. Filmpjes van kandidaten 16 keer bijvoorbeeld. Maar de spotjes doen het met 3000 wel weer goed. De ChristenUnie doet niets vermeldenswaardigs op Facebook (14 vrienden).  Rouvoet heeft een Hyves (10000 vrienden) die bijgehouden wordt.

Partij vd Dieren: Marianne Thieme is de onontdekte Twitter koningin van NL! Gemiddeld 41 berichten per dag, veel meer dan de 25 van Halsema. 75% van haar berichten is een antwoord, wat ongekend veel is. Deze vrouw staat niet te zenden, maar gaat het gesprek aan. Opvallend. De jongerentak heeft een ‘verlosonsvanhetcda.nl’ site gemaakt. De partij gebruikt Google Buzz (als enige?) en heeft daar 5 volgers. Op Hyves (7000 leden, Thieme 5000 vrienden) is enige activiteit maar niet heel veel. Op Facebook heeft de partij 500 vrienden, is enige interactiviteit, maar ook geklaag over gebrek daaraan. Het Youtube kanaal wordt aardig bijgehouden, met ook filmpjes in het Turks, Engels, Russisch, Portugees, Italiaan, Frans en Duits (ondertiteld).

SGP: v/d Staaij twittert amper, geeft geen antwoorden. Op de site worden filmpjes van MSM verzameld waar ze in zaten, maar zelf lijken ze niets te doen. Ook hier is een webwinkel prominent op de site te zien. Hyves gebruiken ze (v/d Staaij heeft 213 vrienden, de partij 700) maar niet heel actief. Op Facebook geen activiteit.

TON: Rita twittert zo’n 4 keer per dag, en soms heel grappig. Als ze weer eens niet is uitgenodigd voor een debat, dat ze de planten dan maar water geeft en Jagermeister inschenkt voor zichzelf enzo. De Rita Hyves heeft 60000 vrienden. Veel mensen spreken haar aan.

Haar Facebook is een persoonlijke pagina, je moet dus eerst vrienden worden om ‘m te zien. 114 mensen hebben dat gedaan. De campagnespot is met 318222 keer het meest bekeken Youtube filmpje van alle partijen, in de reactiesfeer lachen mensen er vooral om. Trots heeft een Wiki waarin mensen zelf mogen werken om het partijprogramma samen te stellen. Interessante vorm van crowdsourcen, helaas voor de partij nooit helemaal van de grond gekomen.

Natuurlijk lijden journalisten aan campagnestress: vat ik goed samen? Heb  ik de goeie quote? Hoe is het als ik live ga? Met wie van de politici krijg ik gedoe? Maar ik heb de indruk dat dat nog niets is vergelijken bij de campagnestress die de lijsttrekkers en hun omgeving meemaken. Zeker bij de partijen die het niet zo goed doen (naar hun eigen verwachting en hoop).

De tegenstander is al snel de journalistiek. Soms omdat de campagnevoerders oprecht vinden dat een journalist een verhaal verpest heeft of niet goed ziet. Vaker vooral om druk uit te oefenen, permanente druk, zodat de journalist wat minder scherp aan de wind gaat zeilen.

Ik herinner me zo’n moment van conflict, drie jaar geleden. Het was de avond voor de verkiezingen, na het grote NOS-debat. Ik vond -zie mijn vorige blog- dat het niet aan ons was een van de lijsttrekkers tot winnaar aan te wijzen. Zeker niet een dag voor de verkiezingen. De kiezers moesten het zelf weten, vanzelfsprekend.

Dat was niet naar de zin van een van de spindoctors. Briesend stond hij voor me, in Nieuwspoort.  De ruzie duurde een minuutje, en aan het eind kreeg ik de opgestoken vinger.

Hij zou er -dat moest hijvan zijn politieke bazen- excuses voor aanbieden, maar dat is tot op heden nog niet gebeurd.

Enfin.

Ook in deze tijd giert de stress en de adrenaline door de lichamen van de campagnevoerders.

Maandag maakten we een onderwerp in Achtuur over de uitspraken die de lijsttrekkers hadden gedaan in het RTL-debat, en meldden we welke uitspraak er klopte en welke niet.  Dat is natuurlijk tricky, want het moet onaantastbaar zijn.

Vanuit de kringen van het CDA kwam meteen een verwijt dat vrij heftig was.

Gisteravond tijdens een debat dat door het Nederland Dagblad was georganiseerd, zei lijsttrekker Balkenende dat mensen er op basis van maatregelen uit het CDA-program op achteruit kunnen gaan -wat niet zo raar is bij een grote ombuigingsoperatie. En dat was conform onze berichtgeving. Niets op aan te merken dus.

Gisteravond ook was ik op een debat, (over Ruben en zijn privacy), waar een PvdA-kamerlid me boos aansprak over ons verhaal (ook  in Achtuur) dat de PvdA had gespeeld met de data waarop de AOW-leeftijdverhoging zou moeten ingaan (2015 tegen 2020). Dat verhaal klopte van geen kant, zei hij, en de NOS had geen wederhoor geboden. Stoom uit de oren.

Ik checkte t meteen en kreeg een heldere mail van de chef van de Haagse redactie met daarin de aanpak, de feitelijkheden, de pogingen om Cohen te pakken te krijgen -wat langdurig niet lukte- en het simpele feit dat PvdA-kamerlid Diederik Samson een quote had geleverd en de PvdA zelf dus in het verhaal aan bod was gekomen.

Op twitter ging het nog van jetje tegen de NOS, namens de PvdA, die een dag eerder nog zo tevreden getwitterd had over dat eerdere verhaal; maar toen lag de pijn even bij het CDA.

Vanmorgen zei Cohen bij de NOS op Radio 1 dat hij spijt had van de wijze waarop de PvdA de AOW had laten doorberekenen, en dat hij dat niet nog een keer zou laten gebeuren. Ergo, het verhaal van gister in Acht was juist.

Zand erover, smste het boze Kamerlid vanochtend.

Zo wordt het spel gespeeld. Van onze kant moeten we openstaan voor echte opmerkingen over wat we doen, maar we moeten ook weten dat veel van de kritiek uit campagnestress voortkomt, en onterecht is.

PS De VVD is nog rustig, die voelen zich  in de winning mood. Als het daar slechter zou gaan, dan zal het ook weer wel aan ons liggen.

Een paar dagen terug heb ik dit memo aan alle NOS Nieuws-collega’s verspreid. Het gaat over de verkiezingscampagne. Een extra reden waarom de buitenwereld het mag lezen. Hierin onze basisgedachten, en een overzichtje van wat de NOS allemaal onderneemt. Hierbij het memo:,, ‘De campagne is nu echt begonnen’.

Die zin vind ik altijd wat makkelijk en we zouden hem moeten vermijden, maar hij is ook waar, voor ons: de CPB-berichtgeving van donderdag en het NOS-lijsttrekkersdebat op Radio 1, end van de vrijdagmiddag, markeren het begin van intensieve campagneverslaggeving.

Want dat is de keuze die we hebben gemaakt. De programma’s, de draaiboeken en sites zullen veel ruimte gaan bieden aan onze verhalen over en van de campagne.

9 juni is een belangrijke dag; kiezers bepalen de richting die we in de toekomst gaan. ‘We’ als in Nederland, ‘we’ ook als in publieke omroep, maar dat is een detail.

Onze berichtgeving is er op gericht mensen in staat te stellen zelf een keuze te maken, in volle vrijheid.

Dat vereist zorgvuldigheid aan onze kant. Geen laffe taal, geen voorzichtige teksten, wel duidend en pregnant, maar vooral professioneel en onafhankelijk.

Om maar eens een voorbeeld te geven: het is niet aan ons om politici uit te roepen tot de winnaars of de verliezers van een politiek debat.

Dat is aan ons publiek zelf. Dat zou ook in onze berichtgeving op alle platforms tot uiting moeten komen, in ‘gewone’ berichtgeving of in de berichtgeving over bijvoorbeeld die debatten.

De echte winnaars en verliezers worden op 9 juni bekend gemaakt; de kiezers vormen de jury, niet wij.

Ook peilingen vereisen zorgvuldige behandeling: peilingen geven niet de uitslag van 9 juni weer, maar signaleren trends. De zin ,,als er vandaag verkiezingen zouden worden gehouden, dan zou de Kamer er zo uit zien’’, is per definitie foutief, want er zijn ‘vandaag’ geen verkiezingen.

Peilingen dienen we te gebruiken zoals op de site: als een trend, vergeleken met het vorige peilmoment, en vergeleken met andere peilingen van andere bureaus. Dan krijg je inderdaad lijnen te zien. Fixatie op precieze zetelaantallen schept schijnduidelijkheid. Bovendien vind ik dat wij als NOS niet het campagnevoeren moeten beïnvloeden door politici voortdurend te vragen hoe het komt dat ze winnen of verliezen.

We moeten vanzelfsprekend wel duiden waarom ze campagnevoeren zoals ze doen, zeggen wat ze zeggen.

Voor ons bevat de Campagne ‘10 veel nieuwe elementen en experimenten, vooral op de digitale kanalen.

De NOS doet nu veel meer dan reguliere verslaggeving op radio en tv, zoekt bijvoorbeeld samenwerking met ons publiek, niet-journalisten, om feiten te checken en om andere verhalen te ontdekken. (Overigens, naast de campagneverslaggeving maken we ook ruimte voor verhalen die we belangrijk vinden om te maken omdat ze relevant zijn, los van de vraag of ze in de campagne een grote rol spelen of niet).

Van essentieel belang is dat wij voortdurend verwijzen naar al die activiteiten: wij zijn samen de NOS, en we weten dat verwijzingen in bijvoorbeeld Achtuur of Radio1 Journaal in de morgen goed werken, veel publiek genereren, de kans op succes en aandacht vergroten, net zoals we weten dat een verwijzing op de 101 veel extra publiek genereert. Daar moeten we zeer open en bereidwillend mee omgaan; reclame maken voor elkaars werk zou geen enkel probleem moeten zijn

Een overzichtje van onze activiteiten:

Debatten:

·        Lijsttrekkers op radio 1; vrijdag 21 mei, 16.30 – 18.30

·        Jeugdjournaaldebat op 3: zaterdag 5 juni (opnemen donderdag 3 juni)

·        De campagne samengevat, plus debat: dinsdag 8 juni, 19-20 uur, Nederland 1

·        Het grote lijsttrekkers debat; dinsdag 8 juni, 20.30 – 22 uur, Nederland 1

·        Uitslagenavond en slotdebat: woensdag 9 juni vanaf 20.30, Nederland 1

Naast de reguliere verslaggeving op radio, tv en internet:

·        extra politiek blok in de ochtendjournaals, tv

·        website NederlandKiest uitgebreid

Op de sites (onder meer):

·        Alle video en audio op de site, blogs, twitter, peilingen, coalitiespel, uitslagen etc

·        NOS-Headlines maakt ‘BestemmingBinnenhof’: 10 jonge Kamerkandidaten gevolgd

·        NOS Nieuws Team op Facebook: de thema’s in de wereld van jongeren: wat is voor hen belangrijk? Samen met Journaal-op-3 en Headlines

·        NederlandKiest op YouTube: kiezers stellen op een filmpje hun vraag; politici antwoorden

·        YouTube: NOS organiseert videochats met lijsttrekkers

·        NOS Net gaart samen met redactie binnenland relevante verhalen, bronnen, cijfers, mensen

·        NOS Net organiseert samen met publiek fact checking van uitspraken politici

·        Via blogs leggen we onze keuzes en aanpak uit
Wij doen dus heel veel op heel veel plekken, en genereren een schat aan informatie. Elkaar vertellen wat we weten is belangrijk. Scherp zijn ook.

Het wordt een mooie tijd.”