Eén effect werd echter donderdagnacht na het debat al onmiddellijk duidelijk, toen de Tweede Kamer begon aan de wekelijkse stemmingen. Niet alleen stemmingen over het crisisdebat, maar ook over zaken die de dagen daarvoor waren behandeld. Zoals de Mediawet, waar het PVV-Kamerlid Martin Bosma zich nogal duchtig had geweerd tegen de in zijn ogen te linkse publieke omroep. Vooral de ‘multi-culti’s’ van de NPS moesten het in onvervalste PVV-stijl ontgelden.

Bosma kondigde in het debat dan ook aan sympathiek te staan tegenover een voorstel van zijn collega’s van het CDA, de VVD, de ChristenUnie en de SGP om het budget van de NPS volgend jaar met een overigens bescheiden bedrag te korten. Toen het voorstel donderdagnacht in stemming werd gebracht, bleken vijf fracties (CDA, VVD, ChristenUnie, SGP en Verdonk) voor met in totaal 71 zetels. De PvdA, de SP, GroenLinks, D66 en de Partij voor de Dieren waren met in totaal 70 zetels tegen. Maar omdat de negen leden van de PVV-fractie al een tijdje waren vertrokken, werden zij geacht tegen te zijn, zodat het voorstel donderdagnacht met 71 tegen 79 zetels alsnog werd verworpen.

Je hoeft natuurlijk geen groot rekenwonder te zijn om te weten, hoe die stemming uitgepakt was als de PVV-fractie er wel was geweest.

Toof Brader

Ik was niet de enige. In totaal telt de advertentie 178 namen van personen en organisaties die het indertijd voor Bluf! wilden opnemen. Veel anti-kernenergie-activisten, omdat het ging om een publicatie over plannen voor te bouwen kerncentrales waar een Kamermeerderheid zich kort daarvoor tegen had verklaard. En nogal wat journalisten die in hun eigen kranten of radio- en televisieprogramma’s ook driftig uit die gestolen documenten hadden geciteerd.

Al die publiciteit had zelfs tot een spoeddebat in de Tweede Kamer geleid waarin de verantwoordelijk minister van Economische Zaken stevig op zijn vingers was getikt. Ed Nijpels, de toenmalige fractievoorzitter van de VVD, had voorafgaand aan dat debat zelfs met een kabinetscrisis gedreigd om zijn partijgenoot als minister overeind te houden. En hoewel menig Kamerlid in het debat verklaarde dat inbreken natuurlijk niet mocht, waren ze bijna allemaal toch vooral boos dat zulke documenten op het ministerie van Economische Zaken circuleerden. Niemand had het in dat debat over terrorisme.

Ook de huidige minister Cramer van Milieu prijkt op de lijst. Weliswaar verkeerd gespeld (Kramer) maar onmiskenbaar de voorzitter van de actiegroep Milieudefensie die zij toen was. Net als nu fel gekant tegen kernenergie waarover onder leiding van de bepaald niet linkse jhr. De Braauw een breed maatschappelijk debat was gevoerd met als conclusie dat we er maar beter niet op grote schaal aan konden beginnen. En dus verbaasde het indertijd niemand dat ook Milieudefensie het opnam voor een blad dat onthulde dat het kabinet in het geniep bezig was met dingen die door een meerderheid van de kiezers en van de Tweede Kamer niet werden gesteund.

Dinsdag verklaarde minister Cramer dat zij niet meer wist dat zij die advertentie had getekend. Ze wees daarbij op de verkeerde spelling van haar naam en nam zo ver mogelijk afstand van suggesties dat zij met haar ondertekening steun zou hebben verleend aan Wijnand Duyvendak, Kamerlid van GroenLinks die een paar weken geleden bekend maakte medeverantwoordelijk te zijn geweest voor de verwerving en publicatie van die stukken. De mededeling leidde zoals bekend tot zijn aftreden onder een spervuur van beschuldigingen dat hij vanwege die inbraak en publicatie een linkse terrorist was geweest. ‘Mijn geweten is schoon,’ aldus Cramer.

Zoals gezegd, sindsdien knaagt mijn geweten. Hoewel ik net als Cramer ook niet meer weet, of, hoe en waar ik die handtekening in 1986 precies heb gezet, ga ik er blindelings vanuit dat ik dat beredeneerd en volkomen overtuigd heb gedaan. Sterker nog, ik kan me heel goed voorstellen, dat ik ook nu een blad zou steunen dat geheime overheidsstukken onthult waarin de regering plannen maakt die in strijd zijn met de wil van de Tweede Kamer. Ook als die stukken door (geweldloze) inbraak zouden zijn verkregen. Dat mijn geweten zo hardnekkig blijft knagen, komt vooral omdat ik ook niet meer weet, of ik mijn deel van de kosten van die advertentie toen wel heb betaald.

Toof Brader

Sinds Huizinga begin vorig jaar aantrad als een van de drie bewindslieden van de ChristenUnie in het vierde kabinet-Balkenende hebben de debatten tussen de staatssecretaris en de oppositie een tamelijk voorspelbaar verloop. Het onderwerp maakt nauwelijks uit. Taximeters, de ov-chipkaart of het streekvervoer, steeds weer gaat het op dezelfde manier.

De oppositie eist actie van de staatssecretaris om een crisis in de betreffende sector te bezweren. De staatssecretaris erkent de crisis maar legt de oppositie ook uit, dat zij daar dankzij de privatisering, de decentralisering of de Europeanisering van voorheen Haagse beslissingen eigenlijk helemaal niets meer aan kan doen en dus ook maar moet afwachten, of en wanneer de strijdende partijen er weer uit komen. De oppositie erkent op haar beurt dat het inderdaad niet de bedoeling is, dat alles weer vanuit Den Haag wordt geregeld, maar eist niettemin wel actie van de staatssecretaris en als die te lang uitblijft soms ook haar aftreden.

Maar donderdag werd er heel even afgeweken van dit inmiddels vaste patroon, toen de staatssecretaris de Tweede Kamer tijdens het debat informeerde over een opbeurend sms-je dat haar zojuist had bereikt.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Het was zo’n moment van lichte vertedering dat zich soms van de Tweede Kamer meester maakt, net groot genoeg om ook de venijnigste politieke debatten voor een ogenblik te ontspannen. Behalve dan voor die ene opposant die net buiten het bereik van de Kamermicrofoons voor zich uit mompelde dat er daarmee tenminste nog één lid van de familie Huizinga was geslaagd.

Toof Brader

De regeling Herdenking Overledenen onderscheidt drie categorieën die ieder op eigen wijze worden herdacht. De overledenen in de eerste categorie krijgen in de Tweede Kamer de meeste aandacht. Zij worden herdacht aan het begin van het dinsdagse Vragenuur als de plenaire zaal van de Tweede Kamer helemaal vol zit. De voorzitter van de Tweede Kamer vraagt dan iedereen te gaan staan en houdt zelf een toespraak, die wordt gevolgd door een toespraak van de premier of een van de vice-premiers. Daarna neemt de Kamer een minuut stilte in acht en wordt de vergadering voor korte tijd geschorst.

Tot die eerste categorie behoren de leden van het Koninklijk Huis, de zittende Kamerleden, de leden van het zittende kabinet, de ministers van Staat, de vice-president van de Raad van State, de voorzitter van de Eerste Kamer, de voorzitter van de Algemene Rekenkamer, de president van de Hoge Raad, de Nationale Ombudsman, de burgemeester van Den Haag en de Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland en staatshoofden van onze meest bevriende naties, met name de leden van de Europese Unie en de Navo.

De tweede categorie bestaat uit het personeel van de Tweede Kamer (van hoog tot laag), medewerkers van de verschillende fracties en parlementaire journalisten. Zij worden in geval van overlijden op dezelfde wijze herdacht als de eerste categorie maar dan met alleen een toespraak van de Kamervoorzitter en niet op dinsdag maar op woensdag of donderdag als de plenaire zaal doorgaans minder bezet is, omdat Kamerleden in andere zaaltjes in kleinere specialistische commissies actief zijn.

Oud-Kamerleden en oud-bewindslieden worden niet herdacht. Zij moeten het doen met een melding van overlijden die door de Kamervoorzitter wordt voorgelezen. De Kamervoorzitter deelt verder mee dat een bericht van deelneming is verzonden aan de nabestaanden. Alleen in het geval van oud-fractievoorzitters (zoals Wöltgens) of oud-premiers geldt dan weer een uitzondering. Zij worden herdacht volgens de regeling van de eerste categorie.

Zoals gezegd wordt er van deze regels hoogst zelden afgeweken. Dat gebeurde wel in het geval van de vermoorde LPF-lijsttrekker Pim Fortuyn die bij het aantreden van de nieuwe Tweede Kamer na de verkiezingen van 2002 volgens de eerste categorie werd herdacht, ook al was hij formeel nooit lid van de Tweede Kamer, laat staan fractievoorzitter, geweest.

Een maand later overleed Hans Janmaat, oud-fractievoorzitter van de indertijd omstreden Centrumdemocraten. Hoewel hij volgens de regels van de eerste categorie had moeten worden herdacht, gebeurde dat slechts ten dele. De herdenking vond niet plaats op een dinsdag, maar op woensdag en er werd alleen gesproken door de Kamervoorzitter, die de nabestaanden van Janmaat in een opmerkelijke volzin sterkte wenste met de herinnering aan de overledene.

Nog een tandje killer ging het toe bij Hendrik Koekoek, in de jaren ’60 en ’70 fractievoorzitter van de Boerenpartij. Toen hij in 1987 overleed, besloten de zittende fracties na ampel beraad Koekoek iedere vorm van herdenking te onthouden vanwege het in hun ogen vaak onparlementaire optreden van ‘Boer Koekoek’ die na zijn parlementaire loopbaan bovendien een aantal keren voor dierenmishandeling in aanraking met justitie was gekomen.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Toof Brader

Het idee kwam een jaar of tien geleden van het toenmalige PvdA-Kamerlid Jan van Zijl. Hij vond het gek, dat het kabinet op Prinsjesdag wel met veel toeters en bellen haar voornemens voor het volgende jaar presenteert, maar dat er daarna nauwelijks meer iets werd gemeld over wat er van al die voornemens terecht komt. Dus wel aankondigen dat er volgend jaar tig miljoen naar bij voorbeeld nieuwe politieuniformen gaat, maar daarna geen informatie over de vraag, of er met die uniformen meer boeven worden gevangen.

En dus is er sinds 2000 op de derde woensdag in mei Verantwoordingsdag. Alle ministeries publiceren dan hun financieel jaarverslag van het vorige jaar. En leggen daarin niet alleen uit, dat het belastinggeld keurig volgens de regels is uitgegeven, maar ook of die uitgaven de problemen volgens plan hebben opgelost. Het eerste oordeel daarover komt op die derde woensdag van de Algemene Rekenkamer, die al die jaarverslagen van commentaar voorziet. Zowel de jaarverslagen van de ministeries als de commentaren van de Rekenkamer gaan naar de Tweede Kamer die daar dan met het kabinet over debatteert.

De verwachting dat zo’n Verantwoordingsdebat even groot en spannend zou worden als de Algemene Beschouwingen na Prinsjesdag (vandaar de associatie met gehaktdag), is tot nu toe niet ingelost. En dat is ook wel een beetje logisch. Want tussen de presentatie van de kabinetsplannen op Prinsjesdag en het Verantwoordingsdebat over diezelfde plannen ligt ruim anderhalf jaar.

Deze week gaat het over de Miljoenennota van 2007, die dus in september 2006 is gepresenteerd. In dat anderhalve jaar zijn er in de Tweede Kamer al tientallen spoeddebatten geweest over bijna alles wat er in die tussentijd niet helemaal goed of helemaal verkeerd is gegaan, omdat Kamerleden er zelf of via de media achter kwamen dat er iets mis ging. Geen Kamerlid dat het in zijn of haar hoofd haalt, daar dan niet direct werk van te maken en te wachten op de derde woensdag van volgend jaar mei.

Verantwoordingsdag was de afgelopen jaar daarom vooral een oud-nieuws-show waarin ministeries nog eens kwamen melden wat iedereen eigenlijk al lang wist en waarover vaak al menig debat in de Tweede Kamer was gevoerd. Media deden de dag dan ook af met steeds kleinere berichtjes en dus was er ook bij politici steeds minder neiging zich die dag even fijn te profileren. In plaats van fel debatterende fractievoorzitters werd Verantwoordingsdag een dag voor de backbenchers, gespecialiseerd in de kleine lettertjes van begrotingshoofdstukken waar verder niemand iets van begreep.

Dit jaar doen kabinet en Tweede Kamer een misschien wel laatste poging er toch nog iets van te maken. Terwijl afgelopen vrijdag al een grote doos vol financiële jaarverslagen werd gepresenteerd, presenteerde premier Balkenende vandaag een aparte algemene Verantwoordingsbrief waarin hij voor het kabinet als geheel nog eens terugblikt op wat er het vorige jaar is bereikt. En morgen, donderdag, volgt daarop een groot debat in de Tweede Kamer met de premier, de minister van Financiën en alle fractievoorzitters.

Komt dat zien, het debat is donderdag rechtstreeks te volgen via Politiek 24. En als het dan weer niks wordt met Verantwoordingsdag, doen we volgend jaar gewoon een spoeddebat over onze zoveelste vroegtijdige uitschakeling bij het Eurovisie Songfestival.

Toof Brader

Ook als er helemaal niets gebeurt aan het Binnenhof, bewegen de politieke peilingen. Althans bij het CDA en de PvdA, die de afgelopen week allebei weer een virtuele Kamerzetel verloren. Als er dit weekend verkiezingen zonder campagne zouden zijn geweest, had het CDA op 32 (-9), de PvdA op 19 (-14) en de VVD op 13 (-9) zetels mogen rekenen. Samen nog maar 64, terwijl die drie partijen tot 2002 altijd weer goed waren voor op z’n minst 100. Nederland kende dan ook nooit kabinetten, waar niet tenminste twee van deze drie partijen in vertegenwoordigd waren. En nu opeens gloort er een kabinet zonder ook maar één van de drie traditonele regeringspartijen.

Hoe komt dat? In de Haagse wandelgangen hoor je vooral trefwoorden zoemen. Globalisering, Geert, happy slapping, islamisering, Rita, internethypes, paddo’s, Geert, populisme, Polen, Bulgaren en Roemenen, geenstijl.nl, Rita, Marco van Basten, booming China, Geert, coma-zuipen en Rita. Kortom, verwarring genoeg voor een heel reces nadenken. Hoe je er als politieke partij met zulke stevige wortels tot diep in de 19e eeuw in slaagt het begin van de 21e eeuw te overleven.

Vorige week donderdag dus met belangstelling uitgekeken naar de 1-mei-rede van de kersverse fractievoorzitter van de PvdA, Mariëtte Hamer. Ze sprak op de Paasheuvel in Vierhouten, de plek waar de socialistische jeugd van de eerste helft van de vorige eeuw strijdliederen zong voor de verheffing van de arbeidersklasse in het algemeen en de invoering van enige vorm van ontslagrecht in het bijzonder. En ja hoor, volgens Hamer schuilt de toekomst van haar PvdA vooral in de koestering van die roemruchte ruim een eeuw oude traditie.

Zondag was het de beurt aan VVD-fractievoorzitter Mark Rutte. Hij kreeg ruim een kwartier zendtijd bij Buitenhof, een televisieprogramma waarmee je ook in de ochtendkranten van maandag kunt scoren. Het ging over de verpakkingsbelasting, een milieumaatregel van het kabinet tegen het gebruik van glas, karton en allerlei kunststofen waarin tegenwoordig zelfs punaises al per stuk worden verpakt. Rutte was tegen en had een verhaal over Hardwerkende Nederlanders die door de fiscus worden bestolen. Helemaal in de stijl van het 19e-eeuwse liberalisme, toen er in Nederland dankzij die liberalen nog geen inkomstenbelasting maar wel op grote schaal analfabetisme en zuigelingensterfte bestond.

Het CDA liet dit reces nog niet van zich horen. Premier Balkenende heeft het waarschijnlijk te druk met zijn rechtszaak tegen het weekblad Opinio. Dat publiceerde een paar weken geleden een gepeperde toespraak over de islam die de premier voor de top van het CDA zou hebben gehouden. De paar honderd Opinio-lezers hadden allemaal gelijk door dat die toespraak nep was. Maar ergens op een laptop in het grensgebied tussen Afghanistan en Pakistan ging het mis en werd die toespraak voor waar aangenomen. De lokale autoriteiten hebben inmiddels een boycot van Nederlandse verpakkingsmaterialen aangekondigd. De premier zal niet rusten voor die schade op Opinio is verhaald.

Veel succes met overleven in de 21e eeuw.

Toof Brader

Acht weken zomerreces, een week herfstreces, drie weken kerstreces, een week krokusreces en twee weken meireces. Er zijn maar weinig professies met zoveel roostervrije weken als  een lid van de Tweede-Kamer geniet. De meeste Kamerleden worden daar dan ook een beetje ongemakkelijk van. Want hoe leg je de Hardwerkende Nederlander (HWN) uit, dat de mensen die hem of haar aan het Binnenhof vertegenwoordigen, er vijftien weken per jaar even tussenuit gaan.

En dus heb je altijd weer Kamerleden of hun woordvoerders die het toch maar weer eens proberen. Dat Kamerleden in de weken dat ze wel in Den Haag zijn werkweken van wel 70 uur draaien en hun mannen, vrouwen en kinderen nauwelijks zien. Of dat ze tijdens zo’n reces heus niet de hele dag aan het strand liggen, maar juist de dingen doen waar je aan het Binnenhof nooit aan toe komt. Spreekbeurten voor de kiezers in je eigen omgeving, werkbezoeken om kennis te nemen van nog onbekende schandalen en stukken lezen om het kabinet na het reces nu eens wel het vuur aan de schenen te leggen.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Maar hoe dan ook, reces of vakantie, je kon vorige week donderdagnacht bij de laatste stemmingen voor het meireces toch duidelijk merken, dat de Kamer er echt even aan toe was.

Toof Brader

Het zijn gewilde uitjes. Politici bezoeken graag grote sportmanifestaties. Vooral als er in nationaal verband wat te vieren valt. Wimbledon, de Tour de France, het WK en het EK voetbal en de Olympische Spelen. Een paar Oranje-attributen op het hoofd en om de nek en dan maar hopen dat de winnende Nederlander een paar minuten met je in beeld wil. Minstens zo goed voor de peilingen als al die moeizame besprekingen in het Torentje en de Trêveszaal bij elkaar.

Maar soms wordt het voor politici lastig zich vrij en onbekommerd tegen de nationale sporthelden aan te schurken. Sporten doen ze immers niet alleen in democratieën. Maar bij voorbeeld ook in China, waar deze zomer op 8 augustus de Olympische Spelen beginnen. En hoe zit het dan met de mensenrechten, waarover China van Amnesty International slechte rapportcijfers krijgt, overigens niet alleen vanwege Tibet.

Zoals gezegd, in steeds meer landen klinkt de roep om een politiek gebaar. De sporters kunnen dan gewoon gaan; de politici mijden bijeenkomsten die door het organiserende land voor propaganda kunnen worden gebruikt.

In Nederland is de discussie nog gaande. Als het aan premier Balkenende ligt, is hij er over een paar maanden gewoon bij. De vraag is, of de Tweede Kamer hem gaat tegenhouden. Het eerste debat over de kwestie is voorzien voor 13 mei a.s. Ter voorbereiding op dat debat voeren de Kamerleden woensdag eerst een rondetafelgesprek met mensen die over China en de mensenrechten alles weten. Dat gesprek is vanaf 13.00 uur live te volgen op Politiek 24.

Toof Brader

Woensdagmiddag had ze het moeilijk. Spoeddebat over de ov-chipkaart die uiteindelijk de strippenkaart en de treinkaartjes moet vervangen. Maar steeds weer blijkt zo’n technisch hoogstandje toch weer te kraken. En dreigt er dus fraude met privacy of met reiskosten.

De oppositie was het helemaal zat en kwam met de eerste motie van wantrouwen tegen een individuele bewindspersoon uit Balkenende’s vierde kabinet. Maar Huizinga weerde zich ferm. De oppositie had volgens de staatssecretaris geen enkele reden zo overhaast, zo holderdebolder en zo hibbeldribbel over die chipkaart te oordelen.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Volgens Huizinga zelf is dat hibbeldribbel een Noordhollandse uitdrukking. En inderdaad blijkt de uitdrukking, maar dan als hibbel en dribbel, voor te komen in de almanak voor de Kennis der Noordhollandsche Volkstaal. Maar de echte oorsprong is toch weer net iets voornamer. Het was niemand minder dan Bredero, een van Nederlands grootste toneelschrijvers uit de Gouden Eeuw, die deze uitdrukking in zijn klucht ‘Moortje’ in de Nederlandse taal introduceerde.

De motie van wantrouwen tegen Huizinga werd door een Kamermeerderheid van CDA, PvdA, ChristenUnie en de oppositiepartijen D66, SGP en de Partij voor de Dieren verworpen.

Toof Brader

De Tweede Kamer behandelt deze week het eindrapport van de commissie-Dijsselbloem. Die commissie, ingesteld door de Kamer zelf, onderzocht de afgelopen maanden het effect van een aantal grote onderwijshervormingen van de afgelopen decennia op de kwaliteit van het onderwijs. En dat was niet zo best, concludeerde de commissie onder leiding van het PvdA-kamerlid Jeroen Dijsselbloem, waarin bijna alle fracties met uitzondering van de SGP en de Partij voor de Dieren (personeelsgebrek) vertegenwoordigd waren. Zij hopen dat de hele Tweede Kamer hun conclusies en aanbevelingen deze week zal overnemen.

Het is de gebruikelijke procedure bij de behandeling van parlementaire enquêtes en onderzoeken. Waar de Tweede Kamer normaal gesproken haar oordeel baseert op door het kabinet verstrekte informatie (vandaar dat ministers of staatssecretarissen nooit mogen liegen), zijn er soms onderwerpen waar de Tweede Kamer het zelf allemaal wil uitzoeken. Pas als de meerderheid van de Kamer de bevindingen van de betreffende enquête- of onderzoekscommissie goed heeft bevonden, volgt een debat met het kabinet.

Deze week dus geen minister Plasterk en/of de staatssecretarissen Dijksma en Van Bijsterveldt in vak K. Maar de commissie. Vooral voor de commissievoorzitter belooft het daarom een topweek te worden. Dinsdag blijft het nog bij voorpret, als alle fracties hun eerste oordeel over het onderzoek zullen geven en de voorzitter en zijn commissie alleen maar zullen luisteren.

Maar donderdag mag Dijsselbloem daar op reageren en zal hij inclusief interrupties tenminste een paar uur en misschien wel een halve dag aan het woord zijn. En al die tijd staat hij daar dan in vak K, op de plaats van de premier.

Het debat over het rapport van de commissie-Dijsselbloem is dinsdag vanaf 16.00 uur en donderdag vanaf 10.15 uur rechtstreeks te volgen bij het digitale kanaal Politiek 24.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Toof Brader