Désirée Bonis van de Partij van de Arbeid heeft goede zaken gedaan. Timmermans, de vaste buitenlandwoordvoerder van de PvdA schoof door naar het kabinet, en dus kwam er een belangrijke plek vrij. Bonis sloeg toe. Buitenlandwoordvoerder. Toe maar.

En toen begon de langzame omschakeling die ieder nieuwe Kamerlid meemaakt, zeker als je ook nog in een regeringsfractie zit. Welkom in Den Haag: idealen zijn prachtig, maar ze kunnen lelijk in de weg zitten. De dag nadat het Kabinet zich officieel had gepresenteerd in de Tweede Kamer ging het al mis. De kwestie is overzichtelijk: steunt Nederland de Palestijnen, die streven naar erkenning door de VN als eigen land? Steunt Nederland dat ze alvast proefdraaien bij de VN, als een soort aspirant-land?

Jazeker, vindt de PvdA al heel lang. Ook het Kamerlid Timmermans stemde een paar maanden geleden nog enthousiast voor een motie met die strekking: Het Nederlandse kabinet moest de Palestijnen zoveel mogelijk helpen. Maar de VVD voelt er helemaal niks voor. En tegenwoordig moeten VVD en PvdA elkaar een beetje te vriend houden. Timmermans, inmiddels minister, kwam met  een diplomatieke uitweg: hij is inhoudelijk nog steeds voor, maarrrrr: het is uiteraard een zaak van timing: het is nú eventjes geen goed idee. Opgelost.

Opgelost, behalve voor de nieuwe buitenlandwoordvoerder Bonis. Wij van de PvdA waren toch altijd voor? Timmermans had toch in de zomer ook nog voor gestemd? Waarom zou ik dat dan nu niet mogen?

Welkom in Den Haag. Eerst moest ze bij Timmermans komen: je gaat je toch niet tegen je eigen minister verzetten? Dat gesprekje hielp niet echt. Toen doken er een paar PvdA Kamerleden op, die een bezorgd praatje met Bonis kwamen maken; we gaan toch geen brokken maken? De vice-fractievoorzitter slenterde opzichtig rond bij het bankje van Bonis. Hij begon te bellen. En uiteindelijk kwam de ultieme troef op tafel: Diederik Samsom zelf kwam zich ermee bemoeien.

Dat was teveel voor Bonis. Dapper stemde ze –met knarsende tanden – tegen de motie, waar ze zo ontzettend voor was. Alles voor de samenwerking. Kamerleden van andere partijen sloegen de ontgroening van Bonis met enig medelijden gade. ‘Tsja, zo gaat dat als je in een regeringsfractie zit. Welkom in Den Haag.’

En dan moet je het nadien ook nog uitleggen. Aan de pers, en aan teleurgestelde andere fracties. En aan Harry van Bommel van de SP, die de draai al van mijlenver zag aankomen maar toch ‘totaal geschokt’ was, toen Bonis uiteindelijk tegen stemde. ‘Hoe-is-het-mogelijk!’. Niemand die zo professioneel met zijn ogen kan rollen als Van Bommel.

Ach, ze zouden elkaar wat gunnen, PvdA en VVD. Misschien zit er ooit nog een wederdienst in het vat.

Diederik Samsom twitterde en mailde gisteren de hele dag met ongeruste Nederlanders. Hij verwijst onder meer naar de cijfers van NRC in deze tweet:

@DiederikSamsom  dit zijn de sommen.

En dit is koopkrachtbeeld: (pag 13). Gewoon openbare info.

Deze cijfers komen ook in grote lijnen overeen met de cijfers die de NOS en RTL dinsdag lieten zien en waarvan vooral Rutte beweerde dat ze niet klopten. Ze komen ook grotendeels overeen met de cijfers in de email van (inmiddels oud-) fractievoorzitter Stef Blok van de VVD.

De cijfers zijn tijdens de onderhandelingen uitgerekend door het ministerie van Sociale Zaken, van VVD-onderhandelaar Henk Kamp.

De VVD-onderhandelaars wisten dus precies wat de gevolgen waren van de gemaakte afspraken. Ze hadden zich alleen niet gerealiseerd wat deze bedragen in het echte leven van gezinnen betekenen.

Inmiddels schudt de VVD op haar grondvesten en probeert de partijtop te redden wat er te redden valt. Mark Rutte zei afgelopen vrijdag in Lunteren tegen de lokale bestuurders van de VVD dat de bedragen “helemaal niet uit te rekenen zijn” want, zegt Rutte: “We gaan nu pas alles uitwerken”.

Edith Schippers, de minister van Volksgezondheid gaat dit samen doen met minister Asscher van Sociale Zaken. Daarbij wordt naar drie zaken gekeken: grote uitschieters in de gevolgen voor de koopkracht, negatieve effecten voor de marktwerking in de zorg en de gevolgen voor de werkgelegenheid.

Maar kijken we op pagina 17 van de CPB-analyse van het regeerakkoord.

Daar staat dat de plannen voor de zorgpremies zoals die er nu liggen 1 à 2% werkgelegenheid kosten, dan zijn zo’n 130.000 banen. Dit komt doordat meer werken, vooral bij tweeverdieners, in dit plan minder loont. Over de marktwerking in de zorg zegt het CPB dat dit plan de concurrentie tussen verzekeraars zo’n beetje teniet doet. Over wat ‘uitschieters in de koopkracht’ zijn is de VVD-achterban heel helder: dit is doorgeschoten.

Als je alles bij elkaar optelt kan de VVD het plan zoals het er nu ligt niet goedkeuren. Een politiek zeer gevaarlijke situatie, want Rutte heeft zijn handtekening onder het akkoord gezet en Samsom wil hem daar natuurlijk aan houden.

Redding voor de VVD is dat de coalitie geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer. Zelfs de VVD-fractie in de Eerste Kamer zal dit plan niet steunen, zo werd mij in Lunteren ingefluisterd. Die fractie is immers ook niet gebonden aan het regeerakkoord.

De PvdA zal uiteindelijk dus wel mee moeten praten over wijziging van de plannen. Voor de hand ligt dat de nominale premie wordt verhoogd. Dan kan het percentage voor de inkomensafhankelijke premie worden verlaagd ten gunste van de middeninkomens en door de zorgtoeslag in stand te houden kunnen de laagste inkomens gecompenseerd worden, zodat er toch genivelleerd wordt.

Die onderhandelingen moeten dus nog komen en zullen complex zijn. Rutte en Samsom hadden dit kunnen voorkomen als ze minder haast hadden gemaakt. Zij hebben gedacht in termen van hun eigen  politieke ‘pijn’. In plaats daarvan hadden zij hun voornemens moeten toetsen aan de ‘echte’ buitenwereld.

Dat schoot in het verkeerde keelgat bij D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold. Hij wilde van Kamervoorzitter Van Miltenburg weten: namens wie had zij gesproken toen zij de Koningin de suggestie deed de informateurs voor een gesprek uit te nodigen? Deze op het oog onschuldige vraag, bleek later politiek vuurwerk met crisisoverleg en oploopjes van de pers tot gevolg. Waarom?

Allereerst is het belangrijk te beseffen dat dit ‘relletje’ zich tegen de achtergrond van de formatie ‘nieuwe stijl’ afspeelt. Voor het eerst heeft niet het staatshoofd, maar de Tweede Kamer de regie in handen genomen. Door het eigenmachtige optreden van de net aangetreden Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg kwam de Koningin via een achterdeur toch weer in beeld bij dit proces. Dat was tegen het zere been van de Kamer. Want zowel voorstanders als tegenstanders van de formatie ‘nieuwe stijl’ konden het maar moeilijk verkroppen dat de Koningin meer te weten komt over de onderhandelingen dat zij, de feitelijke opdrachtgevers. Bijkomend argument: Een nieuwe oppositie zag haar kans schoon. In die zin was het ook stoken in een aanstaand huwelijk tussen VVD en PvdA.

Tot zover is het een politiek relletje, waar vooral de Kamervoorzitter moet bloeden voor de grote broek die ze had aangetrokken door zonder overleg met de Kamer in te grijpen in de formatie, een “delicaat proces dat voor iedereen nieuw is”. De gezamenlijke fractievoorzitters hebben haar goed de oren gewassen en zij moest publiekelijk door het stof. Ze zou dit soort zaken voortaan beter overleggen met de Kamer.
Maar de wezenlijke betekenis van de gebeurtenissen schuilt in de uitkomst ervan. Het voorgestelde bezoek kon met goed fatsoen natuurlijk niet meer afgezegd worden. Hier moest een bezweringsformule bedacht worden die het belang van de gang van de informateurs Bos en Kamp naar het paleis zou minimaliseren. Het bezoekje moest een onschuldig karakter krijgen. Een kennismakingsbezoek kon het voor Bos en Kamp, oude bekenden in het Haagse, niet heten. Maar al gauw was een nieuwe term bedacht: een beleefdheidsbezoek!

Zie hier het fundamentele verschil met de formatie tot en met 2010. Het staatshoofd maakte tot dan een wezenlijk onderdeel uit van het formatieproces. Alle fractievoorzitters, van groot tot klein, maakte de gang naar het paleis. Een ritueel dat ervoor zorgde dat alle stemmen gehoord werden, van de grootste partij, tot de kleinste splinter. Een ritueel dat er toe bijdraagt dat een uiteindelijke regeringscoalitie uiteindelijk ook (min of meer) gedragen wordt door het geheel. In die zin was het ceremonieel van de gang naar het paleis ook de symbolische kroon op onze representatieve democratie, een staatsvorm waarin de stem van de meerderheid niet allesbeslissend is, maar waarin ook rekening gehouden wordt met de belangen van de minderheid. De gang naar het paleis had in die zin ook betekenis. Informateurs en formateurs leggen verantwoording af aan het staatshoofd als symbool voor het geheel.

Die rol is na gisteren definitief voorbij. Zichtbaar en hoorbaar voor iedereen werd haar rol gedegradeerd tot louter ceremonieel zonder betekenis. Tot iemand die een beleefdheidsbezoekje verdient, zoals een ver familielid soms ook met enige tegenzin opgezocht moet worden. Bos en Kamp mogen niets zeggen over de inhoud. Nog los van de vraag dat de Koningin daar met 32 jaar ervaring als staatshoofd genoegen mee neemt, zullen we nooit weten wat daar werkelijk besproken is. Of wat zij van de hele toestand vindt. Dat behoort immers tot het geheim van het paleis.

Maar of het staatshoofd nu van alle details op de hoogte is gesteld of niet: haar rol is nu ook daadwerkelijk geminimaliseerd. Voor het eerst is werkelijk zichtbaar geworden wat het betekent als de Kamer de formatie zelf ter hand neemt. Doel daarvan is de formatie los te weken van speculatie over de invloed van de Koningin. Na gisteren weten we dat haar wat de kamer betreft geen ruimte wordt gegund.

Is dat goed of slecht? Daar valt veel over te speculeren. Feit is dat gekozen is voor formatie ‘nieuwe stijl’. En of die effectief is, zal pas blijken als de formatie zich verhard. Want hoe voorspoedig de onderhandelingen tussen VVD en PvdA ook lijken te lopen, het kan altijd klappen. En wie gaat dan met enige autoriteit de formatie vlot trekken?

Michiel Breedveld

Mag ik van de gelegenheid gebruik maken iets persoonlijks met u te delen? Afgelopen zaterdagochtend zat ik met mijn drie dochters te ontbijten. Ze keken me vrolijk aan. 6, 4 en 1 jaar oud zijn ze. De twee oudsten waren blij dat het weekend was. “Je hoeft toch niet te werken?”, wilden ze ineens weten. Even bleef ik stil. Ze begonnen al wat somber te kijken.

Teleurgesteld draaiden ze hun ogen van me af toen ik zei: “Jawel, ik moet zo naar m’n werk.” Zelf keek ik nog steeds uit naar de dag: “Meiden, het is SuperZaterdag!” Yeah right, zag ik ze denken, wat is er zo super aan? “Vijf verkiezingscongressen op een dag, dat is echt heel speciaal.” Even maakte dat ze aan het twijfelen, maar al snel werd er geconcludeerd dat vijf helemaal niet veel is: “De vorige zaterdag moest je ook al werken.”

Spijkerbroek

Als ik thuis ben, doe ik echt m’n best. Ik ben een beetje een vader zoals Diederik Samsom. T-shirt, spijkerbroek, beetje dollen met de kinderen. Van hem weet u dat sinds het nieuwe verkiezingsspotje van de PvdA is te zien. Van mij wist u het nog niet. Nu u het wel weet, hoop ik dat u wat sympathieker tegen me aankijkt. Natuurlijk, ik werk graag en ben vaak weg, maar dat doet Diederik toch ook? Die moet zelfs veel vaker werken! En dan heeft zijn dochter, hij is er in het filmpje zelf over begonnen, nog extra aandacht nodig ook.

Ik weet echt wel dat het gezin de hoeksteen van de samenleving is. Dat ben ik helemaal met Sybrand van Haersma Buma eens. Het is misschien niet aardig om te zeggen, maar Buma lijkt me een beetje een afstandelijke vader. Zeker niet zo’n warme vader als ik. Kijk naar de nieuwste CDA-campagnevideo. Buma zet een lekker ontbijt klaar voor zijn gezin, maar het ziet er allemaal zo zakelijk en plichtmatig uit. Hij heeft ook zijn pak al aan. Terwijl we Buma aan de slag zien in z’n keuken, horen we hem zeggen: “Het gezin is de plek waar mensen thuis zijn, waar kinderen veilig opgroeien. Waar mensen verantwoordelijkheid voor elkaar dragen en voor elkaar zorgen. Waar grenzen worden gesteld als dat nodig is.”

Formeel en streng, die Buma. Het zal wel komen door hoe hij zelf is opgevoed. In zijn congrestoespraak onthulde Buma dat hij de zoon van een burgemeester is: “Als vader leerde hij me fietsen. Als burgervader leerde hij me dat je altijd iets kunt doen voor de samenleving. Hij op zijn beurt had dat weer van zijn vader meegekregen. ‘Dienstbaar zijn aan de samenleving’ heb ik dus met de paplepel ingegoten gekregen.” Gezellig hoor! Geen wonder dat Buma’s kinderen niet mee wilden werken aan het verkiezingsfilmpje.

Stoeprand

Ook Jolande Sap sprak op het GroenLinks-congres over haar afkomst. Haar partij lijkt pijnlijk te gaan verliezen, maar Sap vindt dat GroenLinks nu echt aan de beurt is om te regeren. Ze hoopte uit te stralen dat niemand haar tegen kan houden. Iets waarvan ze al sinds haar jeugd in Venlo overtuigd is: “We speelden stoeprandje met z’n allen en klommen op het standbeeld op het pleintje. Het was er fantastisch: heerlijk onbezorgd, en als je bovenop het standbeeld was geklommen dan kreeg je het idee dat je de hele wereld aan kon.”

Bij Emile Roemer van de SP lijkt alles mee te zitten. Wat bleek tijdens zijn speech: z’n vader was een verzetsheld! Beter kun je het als politicus bijna niet treffen. De trouw aan het vaderland, de strijd tegen onrechtvaardigheid, het zit hem allemaal in het bloed. Tussen neus en lippen door vertelde Roemer z’n achterban dat z’n pa in 1940 als soldaat aan de grens lag om de Duitsers tegen te houden: “Later heeft hij zich in Rotterdam bij het verzet aangesloten. Het kruisje dat hij toen kreeg, dat koester ik nog steeds”, zei de kandidaat-premier. Ik vond het, als vader, zwak van Sap en Roemer dat ze helemaal niet spraken over hun kinderen. Houden ze misschien niet van hen?

Lotte

Bij Arie Slob hoef je daar niet aan te twijfelen. Behalve over Onze Vader sprak hij in zijn speech tegenover de leden van de ChristenUnie langdurig over zijn dochter, die een half jaar in Frankrijk verbleef: “Op dit moment rijdt er een snelle trein tussen Parijs en Rotterdam. In die trein zit een alleraardigste jongedame van 20 jaar oud. Het is mijn dochter. Het is Lotte. Vanavond hoop ik haar weer in mijn armen te sluiten.” Slob lijkt een liefhebbende vader. Toch liet hij zijn dochter langdurig naar een vreemd land gaan. Beste lezers, ik beloof u, dat zou ik nooit toestaan! Slob vergat ook bijna dat hij daar behalve als vader, vooral als politicus stond. Aan het eind van zijn speech herstelde hij dat nog even snel: “Mijn hart gaat uit naar Lotte. Maar ook naar alle inwoners van dit land.”

Nadat ik SuperZaterdag voor het Journaal had samengevat, reed ik snel naar huis. M’n dochters sliepen uiteraard al. Zachtjes gaf ik ze een kus. De oudste werd even wakker: “Hey papa, was het leuk op je werk?” Het was zeker een mooie dag. Ik vertelde haar dat er bijna 2 miljoen mensen naar het Journaal gekeken hadden. Tevreden viel ze weer in slaap: dan was het in ieder geval nuttig geweest.

Beste lezers,

Het moet nut hebben. Blijf de verkiezingscampagne volgen via de Journaals. En alstublieft, stem op 12 september af op de uitslagenuitzending van de NOS. Ook namens mijn dochters: bedankt.

In het kader daarvan hield hij deze week een speech bij voor een Europa-minnend publiek bij de Bertelsmann Stichting in Berlijn, een organisatie die niet schroomt te spreken over de Verenigde Staten van Europa. Dat zijn teksten waar Knapen in Nederland niet mee hoeft aan te komen, zeker niet bij de eurosceptische gedoogpartner van het kabinet, Geert Wilders ‘PVV.

Tegen die achtergrond deed de staatssecretaris, die zich op zijn dienstreizen in het buitenland minister mag noemen, een opmerkelijke uitspraak. Knapen zei dat goede omgangsvormen in de Europese Unie dringend gewenst zijn.

Wilders

“Niet alles wat men zeggen kan, moet men ook zeggen. De vrijheid van meningsuiting moet niet worden begrepen als recht om te beledigen. Ook mijn eigen landgenoten, voor wie hoffelijkheid geen exclusief verkoopargument is, zouden zich dit ter harte moeten nemen”, zei de bewindsman.
Een besmuikt gelach klonk in de zaal. Nou, nou, die Knapen durfde daar toch iets te zeggen over Geert Wilders, was de gedachte bij veel aanwezigen, ook in de entourage van de ‘minister’.

Maar dát bleek na afloop toch een misverstand. Althans volgens Knapen zelf. Hoe ik dáár nou bij kwam, luidde zijn reactie, toen ik hem vroeg of hij inderdaad Wilders had bedoeld. Natuurlijk was dat niet zo. Integendeel, hij had gedoeld op montage-foto’s die hij enkele weken eerder in Zuid-Europese kranten had gezien van de Duitse Bondskanselier Merkel in een Duits militair uniform uit de Tweede Wereldoorlog.

Knipoog

Ik kon het me nauwelijks voorstellen, dus vroeg of hij dit echt bedoelde. Maar natuurlijk, antwoordde hij. Het ging hem niet om Wilders, maar om die foto’s, dat waren toch geen voorbeelden van goeie omgangsvormen. En weg was de staatssecretaris, die in het voorbijgaan nog vriendelijk naar me knipoogde.

In verwarring bleef ik achter. Meende Knapen nou werkelijk wat hij gezegd had? Of had Herr Minister zijn uitspraken bewust zo geformuleerd dat ze in Duitsland anders uitgelegd konden worden, of mochten worden, dan in Nederland?

In Nederland leidt een mistbank hooguit tot een file. (‘en die gaan we aanpakken!’). Maar op het vliegveld van Kunduz zijn geen voorzieningen om bij slecht zich veilig te landen of op te stijgen.

En dus moest Rutte moest op de legerbasis in Kunduz blijven hangen. Hij maakte er maar het beste van: ‘Een kadootje’. En Rutte heeft extra veel kunnen zien van wat de Nederlanders allemaal doen in Kunduz. Maar de militaire leiding zit er maar mee: hoe krijg je een premier veilig Afghanistan uit?

Dat Rutte zou komen was een goedbewaard geheim. En dat moest het ook blijven: een paar journalisten waren mee, en die mochten hun verhalen pas de wereld in sturen als Rutte al lang en breed in het vliegtuig naar Nederland zat. Veiligheid voor alles.

Maar hoe lang hou je zo’n bezoek stil? Het GSM netwerk in Afghanistan wordt afgeluisterd. In Den Haag is Rutte ineens wel heel lang afwezig. Dat begint op te vallen. En de premier is met de halve militaire basis op de foto gegaan. De militairen willen dat graag op hun facebook-pagina zetten. Mag niet. Wachten.

Twee helikopters deden gisteren een poging, maar konden niet landen. Het vliegtuig dat speciaal voor ISAF heen en weer vliegt tussen alle legerbases in Afghanistan kwam er ook niet doorheen. De militairen puzzelen. ‘In een konvooi over de weg is een allerlaatste optie. Eigenlijk te gevaarlijk.’ Het is een risico-afweging: als het moet, kan er wel gevlogen worden. Maar dat is gevaarlijk voor bemanning en passagiers. Dus dan moet het écht nodig zijn.

Hoe belangrijk is Rutte? Er staan een paar Amerikaanse BlackHawk helikopters op het kamp, maar die zijn voor medische noodgevallen.

En wat doet een premier met een gedwongen vrije dag? Het aantal militairen dat met Rutte op de foto kan, raakt een beetje op. Beetje tafelvoetballen? Darten?

De commandant kwam vanmorgen met het ei van Columbus. Rutte had al een rondje over het kamp gemaakt. “Maar nu doen we de gedetailleerde rondleiding.”

23 uur later dan gepland komt alles goed; de mist is minder. Rutte kan alsnog naar Nederland. En daar wacht meteen de Haagse werkelijkheid: het debat over de Eurotop van vorige week.

Boeiende retoriek, maar eenmaal daar bleek de werkelijkheid toch even anders. Geen demonstranten bij aankomst op het vliegveld, ook niet bij bezoek aan parlement van Curaçao. De lokale kranten schreven wel over de illegale handel en wandel van een aantal kabinetsleden, maar het bezoek van ‘De’ Nederlandse fractievoorzitters kreeg nauwelijks aandacht. Ook kon onze politieke top ongestoord over straat lopen.

De ontmoeting tussen de fractievoorzitters tussen beide landen verliep waardig. Geen gescheld, wel een hoop onderhuidse spanning. De retoriek was verdampt in hete Caribische zon. De onderlinge meningsverschillen overigens niet. Beide partijen kwamen geen stap nader tot elkaar. De Nederlanders bleven aandringen op een onderzoek, van de andere kant werd dat resoluut van de hand gewezen. Maar wie weet is de ontspanning in de relatie ingezet. Koningin Beatrix die over twee weken Curaçao aandoet zal ongetwijfeld weer worden toegejuicht. Angst voor ongeregeldheden heb ik niet meer. Wat de kranten ook schrijven de komende weken in aanloop naar het bezoek.

Inmiddels is het gezelschap neergestreken op Aruba. Het marine fregat Van Amstel bracht ons daar. Een lawine aan goednieuws over de werkzaamheden van kustwacht en marine werd over de journalisten uitgestort. Let op: ‘we’ zijn hier vooral om drugssmokkel aan te pakken en mensen op zee te redden. En natuurlijk om de eilanden te beschermen. Tegen wie? Chavez van Venezuela. Welnee! We oefenen soms zelfs samen met de marine van Venezuela. Maar op het dek, hoor je andere geluiden. Natuurlijk, laten wij met onze aanwezigheid onze spierballen aan Chavez zien. Die moet niet denken, dat hij de eilanden kan afpakken.

Het korte ritje van haven naar hotel op Aruba voerde het gezelschap langs een rij nieuwbouw hotels. Opgetrokken in suikerzoete pasteltinten. Bepaald niet authentiek. De aanblik verleidde VVD-fractievoorzitter Stef Blok tot de uitspraak: “Het is een soort Almere met palmbomen”
Mij deed het denken aan Disneyland.

Morgen nog een korte stop op Bonaire en dan vliegt het gezelschap terug. Vermoeid en met een debat over de eurotop op zaterdag voor de boeg.

Politici en bewoners van de eilanden grijpen dezer dagen hun kans en overstelpen de fractievoorzitters met informatie en klachten. Bonaire, St. Eustatius en Saba zijn sinds 1 januari speciale Nederlandse gemeenten. St. Maarten en Curacao zijn zelfstandige landen binnen het Koninkrijk geworden. Aruba was dat al. Het land ’Nederlandse Antillen’ bestaat dus niet meer. Ieder eiland kiest zijn eigen weg.

Beeldbepalend

Dat ‘we’ wereldkampioen honkballen zijn geworden met heel veel Antilliaanse jongens in het team, boeit de bevolking van Saba niet. Die jongens komen merendeels van Curaçao en Aruba. Op St. Maarten zijn ze juist blij onder het juk van Curaçao weg te zijn. Dat eiland maakte de dienst uit binnen het land de Nederlandse Antillen. Alleen de bevolking van St. Eustatius wilde dat de Nederlandse Antillen als land zou blijven bestaan.

De baas is Curaçao niet meer, maar het eiland is wel alles bepalend voor de beeldvorming over Caribisch Nederland. En dat is niet eerlijk voor de andere eilanden. Om één van de fractievoorzitters te citeren: “Op Curaçao zitten de schreeuwlelijken”. Niet dat alles perfect loopt op de andere eilanden, zeker niet, maar de houding is constructiever.

Geluk

Saba had geluk deze reis. De fractievoorzitters streken daar zaterdag neer en vanwege de zondagsrust bleven ze een dag langer. De meereizende journalisten ook. In de artikelen in de Nederlandse maandagochtendkranten speelde Saba daardoor de hoofdrol. ‘Massale publiciteit’ voor het kleinste eiland. Op buureiland St. Eustatius leidde dat gelijk tot jaloezie, vooral omdat de fractievoorzitter daar niet overnachtten. Het bezoek duurde slechts zes uur.

Dinsdag vliegt de delegatie naar Curaçao. Omdat de verhoudingen tussen Nederland en de regering van Curaçao zeer gespannen zijn, zal Curaçao wederom de meeste aandacht opeisen. Wat niet geheel onlogisch is. Maar bedenk voortaan: het ene eiland is het andere niet.

Het kleine eiland bestaat uit een Frans en een Nederlands deel, met elk hun eigen wetten en regels. Officiële talen zijn Frans en Nederlands, maar de voertaal is doorgaans Engels. Een aanzienlijk spreekt Papiamento of Spaans. Je kan er betalen met euro’s (Franse gedeelte), dollars en de Antilliaanse Gulden. St. Maarten is een zelfstandig land binnen het Koninkrijk, maar deelt de Centrale bank met Curaçao.

Een parlementariër uit het Nederlandse St. Maarten woont op het Franse deel. Een burgemeester van een Franse gemeente woont over de grens in het Koninkrijk der Nederlanden. Je kan het beste werken op het Franse deel en betaald worden in harde euro’s. Boodschappen doen is dan dus weer handig op het Nederlandse deel. Het goedkoopste woon je op Franse deel met echte Franse huursubsidie. Je kunt dus wel stellen dat het lot van de geschiedenis voor St. Maarten bijzonder heeft uitgepakt.

Op Saba is het leven minder ingewikkeld, maar er heerst veel onvrede. Sinds een jaar is het eiland een soort Nederlandse gemeente. Dat betekent dat er Nederlandse wetten en regels zijn gaan gelden. En dat pakt niet altijd gunstig uit. Zo is het leven veel duurder geworden. En wie ernstig ziek wordt gaat niet meer naar Curaçao, maar bijvoorbeeld naar het Franse Guadaloupe. Met als gevolg dat patiënt en verpleging elkaar niet verstaan.

Bij aankomst van de Nederlandse fractievoorzitters was er dan ook een demonstratie.

In de Tweede Kamer ontstond grote commotie over dergelijk taalgebruik. Na het debat zei Wilders dat het “gewone woorden zijn die mensen thuis ook gebruiken”.

Wat vindt u? Is het wenselijk als politici elkaar zo in de Tweede Kamer aanspreken? Of gaat het te ver?

Wij zijn benieuwd naar uw reactie.