Het jaar 2008 zit er bijna op, dus is het tijd om terug te blikken op een wel zeer bijzonder jaar, dat voor de NOS vooral uit veel hoogtepunten bestond. En vooruit te kijken natuurlijk. Eerst even 2008. Het Nederlands voetbal elftal had wat mij betreft wel mogen winnen van Guus Hiddinks Russen. Maar qua voetbal kon het jaar eigenlijk al niet meer stuk, omdat we op 10 maart na drie jaar de eredivisievoetbalrechten terug wisten te veroveren (gelukkig inclusief de verdwenen kijkers) op de commerciële omroep (eerst Talpa, later RTL). We beleefden een ongeëvenaarde sportzomer. Want na het EK Voetbal in Oostenrijk en Zwitserland en de Tour de France was de beurt aan de Olympische Spelen in China. De collega’s van NOS Studio Sport hebben weinig vakantie gehad dit jaar. Daar heb ik respect en bewondering voor. Hulde. En dat hebben we als kijkers, luisteraars en internetgebruikers geweten. Als sportliefhebber hoefde je niets te missen.

Deze week nog plaatste het blad Bright onze Olympische website op plaats vier in een rij van vijfentwintig belangrijkste lifestyle trends en gadgets. Het is geen schande om de Iphone voor je te moeten dulden. De motivatie: “De Olympische website van de NOS afgelopen zomer was een openbaring. De site herdefinieerde internettelevisie met video’s van de hoogtepunten en huldigingen, en met live streams van sporten die op tv niet of nauwelijks aan bod zouden komen. Je was als kijker meer in controle en kreeg het gevoel niks te missen, terwijl je op tv was overgeleverd aan samenvattingen van op dat moment al oude beelden”.
In september werd de NOS al ‘geridderd’ als Mediabedrijf van het Jaar 2008. Gaf ook een prettig gevoel.

Het meest bijzondere moment voor mij persoonlijk vond evenwel plaats op maandag 3 november. Dat moment duurde een dag lang. Het begon met een fietstocht langs de Potomac rivier in Washington. Samen met Herman Wijffels (toen net gestopt als bewindvoerder bij de Wereldbank), die ik had uitgenodigd om aan een groep bijzondere mensen, die ik had uitgenodigd, zijn visie op de toekomst van de wereld te geven. Plaats van handeling: het Franklin D. Roosevelt Memorial.
Ik denk graag terug aan die zeer bijzondere bijeenkomst, daar ver weg in DC. Daar liepen we dan. Allemaal een beetje stil. Al die uitspraken van FDR lezend, die rotsvast in het imposante monument staan gebeiteld. Op de achtergrond Washington Monument, kaarsrecht weerspiegeld in de Tidal Basin. Midden in dat spirituele decor begon Herman Wijffels, een paar dagen eerder gestopt bij de Wereldbank, aan zijn eerste hoorcollege aan onze groep. Staand welteverstaan. “Verandering is wat moet gebeuren.” Dat horen we die dagen meer. Zijn verhaal imponeerde een ieder. We bevinden ons dan al in een failliet land. Hij repte over de onevenredige macht van Wall Street. “We zijn aan het einde gekomen van de industriële tijd. We moeten stoppen met het ‘leegkrabben’ van de aardkorst. Het is nu echt tijd voor verandering. We moeten op een andere manier in het leven gaan staan. Ook in Nederland. Holistisch vooral. We moeten leren ‘in de stroom te gaan staan’. Leven in een circulair proces in plaats van lineair. Armen open.”
Wijffels heeft ondanks de problemen waarmee de wereld te maken heeft vertrouwen. De crisis heeft ook zijn positieve kanten. Er is een groep van vijfentwintig procent die zichzelf de zogenoemde cultural creatives noemt. Ik voelde me aangesproken. “Mensen die met overgave onderdeel van de planeet willen zijn en er juist niet naast willen staan”, betoogt de oud-bankier en SER-voorzitter.  Het electoraat van Obama vindt zijn fundament ook op deze cultural creatives, legt hij uit. Ik denk: Change, yes we can!
De dag van die derde november is dan nog jong. Want ’s avonds gaan we met de bus naar Manassas (Virginia), waar Barack Obama zijn laatste speech zal houden voor dat hij een dag later definitief tot nieuwe president van de Verenigde Staten zal worden gekozen.

Aan het einde van de middag veel spanning in de bus naar Manassas. Op weg naar een weiland, 60/70 km ten zuidwesten van Washington. Hij zou tegen negen uur spreken. Dat was althans de bedoeling. We arriveerden al om half zes. Te laat komen wilde we niet. Het weiland liep rap vol. Om negen uur gevuld met bijna honderdduizend mensen, die geduldig wachtten op hun nieuwe held. Geen onvertogen woord. Geduld en Hoop gingen daar opvallend samen. Lower en middle class vooral, die rekenen op een nieuwe tijd. Op een heuvel tegenover het kleine podium in het scherpe neonlicht de woorden: VOTE FOR CHANGE.
Pas toen tegen half elf door de luidsprekers het keiharde geluid klonk van Bruce Springsteen met het prachtige nummer The Rising ging de menigte echt all out. Obama en Springsteen. Vrienden. Obama begeesterde zijn kiezers en gaf ze hoop. “Maar ik kan het niet alleen”, speechte hij verder. “Yes we can.” Kippenvel. Helemaal toen hij via zijn Greenwood anekdote aan het einde van zijn betoog raakte.

Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien. Voor hier een te lang verhaal, maar Obama heeft zich tijdens de campagne naïef naar Greenwood laten lokken alwaar hij vermoeid twintig mensen moest toespreken. Eerst begreep hij niet waarom een oudere vrouw in dat gezelschap steeds maar weer riep: fired up, ready to go. Maar uiteindelijk viel ook bij hem het kwartje. Fired up, ready to go. Dus concludeerde hij voor de uitzinnige menigte zonder voorbehoud, cynisme, maar trots dat hij als nieuwe president van de VS in staat is om de wereld een ander aanzien te geven.
Ik heb mij door zowel Wijffels als Obama zeer laten inspireren, maar ben net als heel veel andere mensen natuurlijk benieuwd of Barack Obama vanaf 20 januari zijn beloften kan gaan waarmaken. Want sinds de verkiezingen is de kredietcrisis nog dieper. En als we alle deskundigen mogen geloven zijn de diepste spelonken van de recessie nog lang niet bereikt. Voor mij, en dus voor de NOS in ieder geval geen reden om stil te gaan zitten in 2009. Integendeel zelfs. Crisis, what crisis? (Supertramp had in 1975 een vooruitziende blik).
2009. Het jaar van nieuwe en volgende stappen voor de NOS. Nieuwe ambities vanzelfsprekend, die wellicht kunnen botsen met die van de private mediabedrijven. Want ook mij is het uiteraard niet ontgaan dat er wederom een hernieuwde publieke (en politieke) discussie is ontstaan over het ‘persbeleid’ in dit land. Uitgevers en hoofdredacteuren pleiten er voor om de zogenoemde ‘oneerlijke concurrentie’ waar de Publieke Omroep (en dus ook de NOS) voor zorgt, moet worden opgeheven. De crisis heeft er mede voor gezorgd dat de dagbladsector in heel zwaar weer is terecht gekomen. Aandeelhouders hebben in het nabije verleden behoorlijk wat geld aan hun bedrijven onttrokken, waardoor ze nu mede in grote problemen terecht zijn gekomen. Naar mijn idee hadden die uitgevers in de ‘goede tijd’ moeten investeren in nieuwe media. Meer moeten innoveren in plaats van alleen het belang van de aandeelhouder volgen. ‘Get connected’. Een begrip van deze tijd waar het management van de aloude uitgeverijen veel te laat aandacht voor heeft gekregen. Maar goed, nu kunnen we onmogelijk blij zijn met de ontstane situatie. Want hoe pluriformer de pers, des te beter onze democratie immers functioneert. Laten we daar zuinig op zijn.
Het lijkt mij verstandig dat de verschillende mediaspelers (dus publiek en privaat) vooral ook samen, als ‘frenemies’ met elkaar in gesprek en debat gaan in het zoeken naar oplossingen, zonder dat we de noodzakelijke concurrentie en eigen verantwoordelijkheden uit het oog verliezen.
Het heeft naar mijn stellige overtuiging geen enkele zin om de publieke omroepen, zoals de NOS, te verhinderen dat wij ons met behulp van publieke middelen manifesteren op het terrein van de nieuwe media. Als dat daadwerkelijk gebeurt leidt dat onvermijdelijk tot het reservaat en uiteindelijk marginalisering en welicht van de publieke omroep.  Zie ook een eerdere weblog over dit onderwerp.
Wat dat betreft vind ik de aanbeveling, die CU fractievoorzitter Arie Slob onder andere vorige week deed tijdens een debat in de Tweede Kamer, veel verstandiger, wijzer ook: laten we een paar wijze mensen bijeen brengen die zich buigen over de toekomst van de publieke omroep in de volgende concessieperiode 2015 – 2020. Ik doe graag mee aan dat debat. Het kan immers nooit kwaad om over je eigen schaduw heen te kijken. Maar niet van de ene op de andere dag. Met paniekvoetbal is iemand gediend.  Ook ik realiseer mij als geen ander dat de samenleving in rap tempo verandert en ook andere eisen gaat stellen aan publieke organisaties waar de samenleving tot nu toe voor heeft gekozen.

Het komende jaar wordt voor de NOS in ieder geval het jaar van ‘de volgende stap’. Na de multimedialisering is er nog een hoop werk te verrichten in de verdere professionalisering van het bedrijf. Nog transparanter, kwalitatief nog beter, nog multi-medialer, nog innovatiever, nog betrouwbaarder en onafhankelijker, nog meer midden in onze samenleving. Dus: altijd, overal, voor iedereen .
Ik wens alle NOS blog-gebruikers in ieder geval mooie dagen.