Het WK Openheid
Dit is het tijdperk van de totale openheid. Neus af en toe eens rond op Twitter of Facebook en je weet wat dat betekent. Iedereen mag, nee moet alles weten van iedereen. Way too much information, denk je soms als je buurman via een tweet aan de hele wereld laat weten dat hij vandaag maar eens een half uurtje later opstaat.
Wat je ook voor twijfels mag hebben over de zegeningen van totale openheid in het privédomein, voor publieke instellingen is transparantie een groot goed. Zeg maar gerust een plicht. Die de NOS dan ook van harte onderschrijft.
Waarom wil de NOS, zo vroeg men zich de afgelopen dagen in bepaalde kringen hardop af, dan geen openheid van zaken geven over het bedrag waarmee zij de uitzendrechten voor het WK voetbal van 2018 (Rusland) en 2022 (Qatar) heeft verworven? Logische en terechte vragen, die in het tijdperk van transparantie een zorgvuldig antwoord verdienen.
Dat het WK voetbal, net als bijvoorbeeld de Olympische spelen, bij uitstek op z’n plaats is bij de publieke omroep heb ik al vaker gezegd en behoeft nauwelijks betoog. Het voor Oranje zo succesvolle toernooi van 2010 heeft eens te meer aangetoond wat een bindende factor een dergelijk evenement in de samenleving kan zijn. Bovendien is een EK of WK voetbal voor een commerciële omroep niet per definitie een aantrekkelijke propositie. Het levert geen structurele programmavulling op, maar vergt wel dat je zender een maand lang voor een groot deel op voetbal moet worden ingericht – en dat ook nog eens in de zomerperiode, als de reclametarieven traditioneel lager liggen. Bovendien weet je op het moment dat je het contract tekent niet of Oranje überhaupt meedoet, laat staan of ze ver gaan komen in het toernooi. Allemaal niet zo handig, zeker niet als je niet over een doorgewinterde sportredactie beschikt.
Deze overwegingen gelden niet alleen in Nederland, maar ook in bijna alle andere Europese landen. Vandaar dat EKs en WKs nog altijd veelal bij publieke omroepen te zien zijn. En vandaar ook dat de rechten voor deze toernooien vaak via de European Broadcasting Union (het samenwerkingsverband van Europese publieke omroepen) worden verworven. Dat is ook met de WKs van 2018 en 2022 gebeurd; de interesse vanuit commerciële hoek was minimaal.
Dan over het rechtenbedrag. Waarom dat niet (in ieder geval voor het Nederlandse deel) gewoon bekend maken?
Het eenvoudigste antwoord is dat het simpelweg niet mag. De EBU heeft geheimhouding moeten beloven aan zijn contractpartner de FIFA, die deze informatie begrijpelijkerwijs als strategisch gevoelig beschouwt. Het kan immers de verkoopprijs in andere landen beïnvloeden.
Dus de NOS wil wel, maar mag niet? Eerlijk is eerlijk, zo simpel is het nu ook weer niet.
De NOS heeft een bepaald budget voor sportrechten beschikbaar. Dat budget is in de afgelopen jaren aanzienlijk teruggeschroefd. Doordat in dezelfde periode de sportrechtenmarkt op bepaalde onderdelen wat is ingezakt, zijn de effecten daarvan nog niet zo duidelijk zichtbaar. Maar de NOS is wel degelijk aanzienlijk minder voetbal gaan uitzenden: interlands Nederlands elftal, UEFA Cup/Europa League en buitenlandse (Spaanse, Italiaanse en Engelse) competities zijn zomaar wat evenementen waarvan we afscheid hebben genomen.
Over de aanwending van haar sportrechtenbudget legt de NOS uitgebreid verantwoording af aan de Raad van Bestuur NPO, het Commissariaat voor de Media en het Ministerie van OC&W. Maar verantwoording afleggen is iets anders dan alles openbaar maken. Andere marktpartijen doen maar wat graag hun voordeel met informatie over hoeveel geld de NOS aan bepaalde evenementen kan en wil besteden. Openheid kan dan makkelijk tot prijsopdrijving leiden. Om precies dezelfde reden kent bijvoorbeeld de Wet Openbaarheid van Bestuur een uitzondering die verhindert dat overheden overeenkomsten met aannemers en andere contractpartners openbaar moeten maken. Dat zou immers de financiële belangen van de overheid en dus van de belastingbetaler behoorlijk kunnen schaden.
Het klinkt paradoxaal, maar een zekere beperking van de openheid draagt juist bij aan het verantwoord omgaan met publieke middelen. Althans, dat is mijn bescheiden mening. Die wordt in ieder geval gedeeld door de Boston Consultancy Group, die vorig jaar in opdracht van OCW de efficiency bij de publieke omroep onderzocht en tot de conclusie kwam dat de aankoop van sportrechten bij de NOS op een professionele en efficiënte wijze gebeurt.
Vandaar dat u mij niet zult horen twitteren hoeveel de NOS aan het WK uitgeeft. Dan nog eerder dat ik wat langer in bed blijf liggen. Maar ik zou ook daar niet op wachten.
Persoonlijk vind ik dat het niet aan de NOS is om te betalen om iets uit te mogen zenden. Dus hoeveel het ook is, het zal teveel zijn.
Waarom vin d ik dat? Wel, allereerst heeft de NOS – als publiek orgaan, niet als taak te concurreren met het bedrijfsleven, en als er zoveel vraag is om een evenement te zien dat de organisator er geld voor kan vragen, dan is het een evenement waar dus het bedrijfsleven interesse in heeft
Natuurlijk, het uitzenden van een evenement kost geld, en als de NOS geen cameraploeg hoeft te sturen, maar de beelden worden uitzendklaar aangeleverd, dan heeft dat aantoonbaar een financieel voordeel voor de NOS – en dat mag doorgegeven worden.
Maar voor de rest? Ik ben er heilig van overtuigd dat RTL ongezien 1000 euro wil geven voor de uitzendrechten van het WK voetbal in 2026. Goed, de organisator wilt meer, maar dat doet er niet toe, de rechten zijn waard wat ervoor gekregen kan worden.
En voor de wedstrijden van 2014 willen ze heel wat meer geven.
Wat maakt het ook uit dat we de bedragen niet weten. Ook al ben ik niet zo van de publieke omroep, zulk soort ‘nationalistische’ gebeurtenissen moeten gewoon van en voor iedereen zijn, bij de publieke omroep dus.
Zou via een WOB toch mogelijk moeten zijn om achter het bedrag te komen toch?
Gelukkig maar, het WK voetbal hóórt bij de NOS! Ik moet er niet aan denken dat voetbalevenementen en de Eredivisiesamenvattingen in handen van de commerciëlen komen.. dan krijgen we én meer reclame én minder goede sportjournalistiek. Want dat kan de NOS als geen ander!
Als sportliefhebber en vaste kijker van de meeste uitzendingen van NOS Studio Sport vind ik het jammer dat er door de bezuinigingen minder live registraties / samenvattingen van bepaalde evenementen zijn, maar ik begrijp het uiteraard wel. En ik moet zeggen dat de NOS het nog zeer gevarieerd kan houden.
Tot slot wil ik hier graag kwijt dat Mart Smeets ook de komende jaren actief zou moeten blijven bij de NOS. Het is een vakman met veel verstand van sportjournalistiek en die zou ik graag nog zou willen zien bij sommige sportevenementen.
Een helder verhaal. Logisch dat de NOS net als anderen geen openheid geeft rond prijzen en onderhandelingen. Zover hoeft zelfs een publieke organisatie betaald uit belastinggeld niet te gaan. Het doet me deugd weer te lezen dat de NOS niet almaar meer wil uitgeven voor sport- en voetbalrechten. Dat zou belangrijke andere taken teveel uitkleden. Zeker als je kijkt naar cultuur of achtergronden. Ik hoop en verwacht dat de NOS dit op zich vrij nieuwe terughoudende beleid volhoudt. En gezien het bereik, de populariteit en traditie van NOS Langs de Lijn en Studio Sport moet ik nog zien in hoeverre men via de KNVB geen beeld of geluid meer krijgt, zelfs als men juist fors minder wil gaan betalen.
Ik ben partijdig want heb niets met voetbal, van mij mag het naar de commercie of (te dure) betaalkanalen. Zeker als de publieke omroep straks weer extra moet bezuinigen. Er is immers meer in de wereld dan ‘geldwolverij ongeacht prestaties’ met ook al andere te hoge kosten voor de belastingbetaler vanwege financieel wanbeleid of alweer bot geweld en vandalisme. Als de voetbalclubs almaar meer of teveel geld willen zien ondergraven zij niet alleen hun eigen publieke taak maar ook die van de publieke omroep. Iets wat de NOS dan beter aan mensen als John de Mol over kan laten. Of het hem ooit wel lukt om zoveel publiek te trekken als de NOS blijft een andere een interessante vraag, maar de NOS houdt dan wel veel geld over om nieuwe bezuinigingen beter op te vangen of andere delen van de programmering beter vorm te geven. Een m.i. groter belang als het tot hoge prijs behouden van voetbalrechten.
Maar goed dat het bij de NOS blijft. Heb geen zin in dat SMS ‘AAN’ geneuzel tijdens een voetbalwedstrijd.
Kan de Nos als men geen geld meer heeft voor de champions league dan niet op de rechten van de europa league gaan bieden.
Ik wil best geloven dat de aankoop van uitzendrechten professioneel en efficiënt gebeurt, gezien de uitgangspunten van de situatie. Er is één aanbieder die de gekste eisen kan stellen om van een privé evenement een publieke aangelegenheid te maken. In een parket van afgedwongen medewerking van bonden (levering van teams), sponsors (financiële bijdrage) en organiserende landen (gebruik van stadions en beveiliging) verkoopt de FIFA de uitzendrechten alszijnde haar bezit. Een monopolist op deze manier de vereisten voor de organisatie aanreiken zonder er enige inspraak op na te houden is geen efficiënte manier van een toernooi organiseren.
Alle toeschouwers van het WK zijn beter af met een publieke aanbesteding van het toernooi, in die zin dat er geen (publiek) geld naar tusseninstanties gaat zonder verantwoordelijkheid met geldelijk gewin als primaire inspiratie in plaats één van de beste (en meest publieke) sportevenementen ter wereld te organiseren. Toegegeven; het is een complex toernooi dat niet makkelijk te organiseren valt (niettemin geen permanente instantie behoeft). Laat de FIFA maar een overkoepelende organisatie voor het voetbal zijn, niet de commerciële uitbater van toernooien of toedeler van financiële middelen (in dit opzicht is het net zo logisch dat de PO uitzendrechten koopt als dat de FIFA een gemeenschapsevenement aanbiedt). Er is te weinig openbaar en er worden geen gelijke door beide kanten gesteld.
De oplossing is de FIFA eens buitenspel te zetten door in samenwerekingsverband druk op de organisatie uit te oefenen (geen al te graag aanbod van stadions meer) en anders maatregelen tegen voetbalbonden te treffen. Deze ontlenen hun bestaansrecht niet langer aan hun achterban maar zijn afhankelijk van een commercieel toernooi geworden. De functies van betrokken partijen moet herdefinieerd worden opdat we niet langer betalen voor een nevenfunctie van de FIFA en een omslachtige toernooiorganisatie.
De vraag is wat mij betreft groter dan dit. Ik ben een groot sport liefhebber en wat mij betreft kan er niet genoeg sport op tv worden uitgezonden. Als je als NOS zijnde een budget hebt waarmee je moet werken dan is volgens mij de grote vraag hoe je hiermee om wilt gaan.
Nu wordt een groot gedeelte van het geld gebruikt voor de uitzendrechten van voetbal, olympische spelen, schaatsen en wielrennen. Dat zijn mijns inziens de hoofdmoten waar Studio Sport voor kiest. Toen men geen eredivisie uitzond was men meer gefocust op de andere sporten. Aprilmaand was ook finale maand waardoor je een veelzijdigheid aan sporten voorbij zag komen. Sporten die je bijvoorbeeld bij canvas veel terug ziet. Dan doe je het volgens mij als publieke zender goed. Je wilt zoveel mogelijk sporten laten zien, voor elk wat wils.
Wat mij betreft mogen grote toernooien ook bij andere zenders aangeboden worden. Is niets mis met de verslaggeving van een Eurosport bij het tennis en wielrennen. Ook zij hebben de rechten van de Bundesliga voor volgend seizoen. Ook de formule 1 bij RTL is het kijken waard. En vandaag heb ik bij Veronica de finale van de KNVB beker gezien. Ook daar was niets mis mee. Dus NOS ga terug naar het uitzenden van zoveel mogelijk toernooien en wedstrijden van andere sporten en laat de commerciële sporten ook bij de commerciële zenders.
Daarnaast adviseer ik de NOS zich met name te richten op tablets. Het zou handig zijn als er een Ipad applicatie zou komen waardoor de live streaming ook via de mobiele devices bekeken kan worden.
Dit is het tijdperk van de totale openheid. ??????
johnvanprooijen7@gmail.com