REVOLUTIE!
Revo
lutie. Dat woord gebruikte ik vorige week in reactie op het nieuws dat het Fox-concern van Rupert Murdoch zijn intrede heeft gedaan in het Nederlandse medialandschap. Revolutie. Een beladen term, die nadere uitleg behoeft.
Ik gebruik het woord niet om angst te zaaien maar om mijn visie op de ontwikkeling van de media aan te duiden. En op de rol die Murdoch en anderen daarin zullen spelen.
Voor alle duidelijkheid: een mediarevolutie is niet het kopen van een belang van 51 procent in een betaaltelevisiestation. Een spectaculaire deal is dat wel. Het is beslist knap hoe de clubs uit de Nederlandse eredivisie eigenhandig een zender hebben opgebouwd waar een paar jaar geleden vrijwel niemand in geloofde. En die nu honderden miljoenen waard blijkt te zijn. Ere wie ere toekomt: het is een prestatie van formaat. Maar het is evolutie, geen revolutie.
Dat Murdoch daarnaast waarschijnlijk een open net zender in Nederland gaat beginnen of overnemen is evenmin een revolutie. Dat is hooguit nieuws.
Dat de mogelijkheid bestaat dat de NOS over een jaar de samenvattingen van het Eredivisievoetbal niet meer kan uitzenden is al helemaal niet revolutionair. Dat is vaker gebeurd. Vervelend voor ons, maar het hoort bij het economische krachtenspel.
Met al deze bijltjes hebben Murdoch en zijn bedrijven vaker gehakt. In meerdere landen. Voor nog veel meer geld. Allemaal nieuwswaardig maar nog steeds geen revolutie.
Wat is dat dan wel?
De lokale strijd om de gunst van de kijker is plaats aan het maken voor een mondiale strijd. Er is sprake van een ongekende schaalvergroting.
De traditionele concurrentie tussen publieke omroepen en commerciële omroepen, tussen commerciële omroepen onderling en tussen opennetzenders en betaaltelevisie binnen één land wordt vervangen door een krachtmeting van een heel andere dimensie.
Dat Murdoch voet aan wal zet in een relatief klein land als Nederland is geen offensieve daad. Het is een defensieve.
Fox ziet de ongekende groei van de YouTube’s , de Netflix-en, de Apple TV’s en de Google’s van deze wereld met lede ogen aan. Deze partijen vertegenwoordigen beurswaardes waar traditionele multinationals alleen maar van kunnen dromen. En hebben budgetten tot hun beschikking waar een gemiddeld ontwikkelingsland jaloers op is.
Kortom: Fox is bang.
Nederland wordt de voorpost van een wedstrijd tussen reusachtig en nog veel groter. De ene mediamagnaat vreest opgeslokt te worden door nieuwe, jonge, dynamische mediagiganten die een paar jaar geleden nog niet eens bestonden.
Het imperium van Murdoch, hoe machtig en indrukwekkend ook, is mogelijk niet bestand tegen een aanval van de nieuwe mediagrootmachten.
Wat oogt als expansie en groei is in werkelijkheid het afsluiten van een verzekeringspolis tegen overname. Een poging tot overleven. Het Monopoly voor grote mensen heeft hier plaatsgemaakt voor Risk. Wie verovert de wereld? Wie bezit de content? Dat laatste is de werkelijke inzet.
De strijd om de content voltrekt zich in een vaste volgorde, volgens een ijzeren stramien. Eerst een platform beheren, lees domineren; zenders of kanalen zijn al lang niet meer genoeg. Daarmee de distributie in handen krijgen. En dus rechtstreeks toegang tot de consument hebben. Die vervolgens verleiden met populaire content zoals voetbal. En dan de stap zetten naar andere succesformules: entertainment, games, gokken… en seks.
Het resultaat: groei, groei en nog eens groei.
Daarbij is het maken van winst op korte termijn in Nederland niet de hoogste prioriteit. De rode cijfers worden donkerzwart zodra men de kassa van de nieuwe economie is gepasseerd. Want als Fox onverhoopt toch niet meer de grootste kan zijn, dan moeten anderen wel de hoofdprijs betalen als ze het bedrijf willen overnemen.
Dat is de strategie. Murdoch weet zeker dat hij de staatsloterij gaat winnen. Sterker nog, hij drukt zijn eigen loten. Hij maakt zich op voor de nieuwe wereldorde in de media.
Dat is de revolutie.
Hoe erg is dit alles? Dat moeten historici over een jaar of twintig maar uitmaken.
Maar dat de media wereldwijd in handen komen van slechts een paar spelers, is slecht nieuws voor de pluriformiteit. En de consument moet direct of indirect stevig in de buidel tasten. Die betaalt of voor de distributie, of voor de inhoud, of voor de dienst. En misschien is of/of wel en/en.
Je kunt veel van Murdoch zeggen maar niet dat hij een filantroop is.
Ik ben het eens met uw blog maar naast de nadelen voor de consument die u noemt zijn er natuurlijk ook voordelen te noemen:
- Betere live verslaggeving
- Nu zijn er een aantal betaalde sportzenders waarvoor betaald moet worden (bijvoorbeeld sport 1 en espn), dit kan in de toekomst gecentraliseerd worden
- Een grotere kans dat er ook services op diensten als de de Apple tv en gameconsoles verschijnen
- En natuurlijk meer geld voor de clubs zodat ze betere spelers kunnen aantrekken
Ik heb moeite met de bovenstaande analyse. Heel eenvoudig omdat ik het gevoel heb dat kijkers voor een programma kiezen en niet voor een kanaal. Van de zomer werd Flikken Gent niet op de Nederlandse TV uitgezonden, maar wel op de Belgische – dus keek ik daar.
E nzouden we voor een kanaal kiezen, dan kiezen we niet ovor een kanaal omdat het mooie programa’s uitzend in Spanje, maar omdat de programma’s hier mooi zijn.
Natuurlijk zal een concern met kanalen in 20 landen een lagere prijs voor uitzendrechten kunnen bedingen dan wanneer die kanalen onafhankelijk zouden gaan onderhandelen, dus er is wel degelijk sprake van schaalvoordelen – maar dat is ook weer evolutie: RTL is in een handvol landen actief, en zal ook wel willen groeien.
Natuurlijk wilt Murdoch geld verdienen, maar dat is zijn goede recht. Ik betaal bij RTL, SBS voor het programma door de reclame aan te zien (of in elk geval uit te zitten) – en er zijn ook kanalen waaar ik betaal voor het mogen kijken en dan geen reclame krijg
Dat is, terzijde, het idiote bij de publieke omroep: ik betaal voor het uitzenden, via de belasting, en moet vervolgens ook nog reclame uitzitten. Voor mijn gevoel betaal ik dus dubbel – en dat zal, denk ik, de publieke omroep op een gegeven moment nekken.
Terug naar omroep imperia. Een verder probleem is dat smaak in grote mate een nationaal gebeuren is. Kijk naar de Duitse TV, en je ziet heel veel programma’s die vakkundig gemaakt zijn, goed bekeken worden en hiet hier nooit zouden doen.
Idem voor de Belgische Franse et cetera TV
Waar de cola overal hetzelfde is, zal dit met TV programma’s toch anders zijn. In elk geval in de te voerziene periode.
En daarom zie ik die omroep imperia niet zo snel voet aan wal krijgen. Integendeel
ermm, nieuwe wereldorde? Precies daar draait het om. Het gebeurt trouwens overal en niet alleen in de televisiewereld. Krijgt alleen nog maar te lezen, te kijken wat hun willen. Dat is nou Mind-Control!!!
Je kan zeker veel van Murdoch zeggen: hij is de man die toenmalig premier Tony Blair van Groot-Brittannië herhaaldelijk onder druk heeft gezet om sneller Irak binnen te vallen. Hij deed dat een week voordat het Britse parlement in 2003 zou gaan stemmen over de invasie. Hij is de man die zogenaamd niets wist van de afluisterpraktijken in GB. deze man doet alles voor macht en geld. Zeker geen filantroop!!!
Goed stuk Jan ! stuur Frits een mailtje, zal hij fijn vinden !
Groeten aan allen, Ricky
Mr Philipslaan
Goed stuk met interessante vergezichten. Maar je kunt m.i. toch beter spreken van evolutie, van een al vele decennia plaatsvindende schaalvergroting van plaatstelijk, regionaal, nationaal naar internationaal en mondiaal. Maar steeds ook met zeer diverse reacties die opvallend vaak in kleinschaligheid ontstaan.
In hoeverre minder veelzijdige content een automatisch gevolg moet zijn van minder aanbieders blijft een interessante vraag. Het klopt niet altijd, aan het aanbod van tijdschriften is het b.v. niet te zien. Interesses en voorkeuren van mensen zijn en blijven even grillig als divers. Op internet is nog steeds overwegend gratis over vrijwel alles veel te vinden. En ook traditionele media hebben altijd een zekere exclusiviteit, eenzijdigheid en algemeenheid uitgedragen en geclaimd, ‘open source’ kun je ook de publieke omroep niet noemen.
Tot op heden is in Nederland de pluriformiteit van de media groot en evengoed van wisselende waarde. Murdoch en anderen zullen er ook weer rekening mee moeten houden. Zie de discussie en toezeggingen over ‘het wekelijks uurtje voetbal op zondag met het bord op schoot’ bij de NOS. De meer revolutionaire dimensie van verandering is het laatste decennium ‘powered by internet’ maar ook door nieuwe technieken en hardware zoals tablets, smartphones, HD tv, etcetera. Inderdaad, dan schoksgewijs met meestal weer nieuwe belangen, kosten en vrij weinig aanbieders. Commercieel ook, zoals in de begintijd van de omroep met de HDO ook al het geval was.
Het relatief goedkope aanbod van het populaire voetbal via de publieke omroep stond al langer onder druk. Natuurlijk gaat dit meer geld kosten. En ja, waarschijnlijk wordt betaalde content ook voor radio en tv meer de norm. Of dit automatisch ten koste gaat van pluriformiteit, diversiteit en toegankelijkheid valt te bezien. Zie ook het gebeuren rond de eigentijdse Apps. Deze discussie is zo oud als ons omroepbestel.En sinds jaar en dag dien al je flink te betalen voor jouw voorkeur voor media als kranten, vak- en weekbladen. Je kunt ook beweren dat ons publieke omroepbestel een uniek historisch gegroeid geheel is dat je in deze vorm elders zelden ziet. Het is ook nooit onaantastbaar ontwikkelingen en de tand des tijds. Of de veranderingen vooral verslechteringen brengen blijft een interessante vraag die iedere generaties zich weer stelt. Ik ben een beetje een cultuurpessimist dus neig bezorgd naar nee.