De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

De belangrijkste bijzaak is geen bijzaak meer

Deze blog van algemeen directeur Jan de Jong verschijnt vandaag in de NRC

Ze blijven maar de kop opsteken, de stemmen in de politiek die menen dat de publieke omroep zich niet met voetbalrechten zou moeten inlaten. Daar gaat immers veel te veel geld in om. Waarom zou de belastingbetaler moeten meebetalen aan programma’s die net zo goed aan de markt kunnen worden overgelaten? Dat was de achterliggende gedachte bij de oproep die staatssecretaris Dekker van OCW eerder deze week aan de NOS deed om inzicht te geven in haar afspraken met de Eredivisie. Deze gedachte berust op een misverstand, stelt Jan de Jong. Ja, met voetbal is veel geld gemoeid. En toch is het niet duur. Topvoetbal past bij uitstek bij de publieke omroep. En we – de NOS en de belastingbetaler – krijgen waar voor ons geld.

In zijn boeiende essay “Universeel drama rond een bal” (NRC, 28 juni) draagt David Winner een aantal verklaringen aan voor de enorme populariteit van het voetbal anno 2014. Voetbal heeft de plaats en functie van religie in de maatschappij ingenomen. In termen van invloed en impact heeft voetbal film, popmuziek en literatuur overvleugeld. Binnen de klassieke eenheid van tijd, plaats en handeling is het een onvoorspelbaar verhaal dat zichzelf bedenkt. Voetbal versterkt de nationale identiteit en de sociale cohesie. En heeft, met name tijdens de grote titeltoernooien, een ongekende uitwerking op het zelfbewustzijn en het welbevinden van de natie.

Helden
Op het moment van schrijven is Nederland in de ban van het WK in Brazilië. Het onverwacht sterke optreden van onze oranje helden vervult het hele land met trots. Het Nederlands Elftal is het gesprek van de dag. De NOS volgt het toernooi op de voet met wedstrijdverslagen, achtergrondreportages, studiogesprekken en ontbijtshows. Op televisie, radio, internet en mobiele apps. Met respect voor de Nederlandse prestaties, maar ook met gezonde journalistieke nuchterheid. De kijker smult ervan. Regelmatig zitten zelfs rond middernacht nog zo’n twee miljoen mensen naar het programma van Henry Schut en Hugo Borst (en niet te vergeten teckel Messi) te kijken.

Tegelijkertijd staat sport bij de publieke omroep onder grote druk. De bezuinigingen van de kabinetten Rutte-I en Rutte-II dwingen ons tot het maken van scherpe keuzes. De nieuwsvoorziening krijgt absolute prioriteit, dus worden de uitgaven aan sport teruggeschroefd. Het heeft ertoe geleid dat de NOS gekozen heeft voor de Eredivisie en dat we de Champions League komend seizoen voor het laatst uitzenden.

Ondertoon
Sommige politici vinden dat nog niet ver genoeg gaan. Kritische vragen worden gesteld over de uitgaven van de publieke omroep aan de uitzendrechten van de Eredivisie en van grote evenementen als WK en Olympische Spelen. Daarbij is de nauwelijks verhulde ondertoon dat deze rechten veel te veel geld kosten en dat de markt – commerciële omroepen of betaalzenders – deze uitzendingen net zo goed kan verzorgen. Het was voor staatssecretaris Dekker eerder deze week aanleiding om te eisen dat de NOS voortaan inzicht moet geven in haar contracten over de Eredivisie en andere grote sportevenementen.

Let wel, de publieke omroep – en dus ook de NOS – wordt voor een belangrijk deel uit algemene middelen betaald en dient dus verantwoording af te leggen over zijn doen en laten. Dat gebeurt ook in ruime mate, onder meer door goedkeuring van zijn begroting door ministerie en parlement en via controle van de jaarrekening door een registeraccountant en door het Commissariaat voor de Media. Per saldo kost de NOS een Nederlands huishouden € 1,47 per maand; € 0,60 daarvan gaat naar de sport. Daarin zijn alle kosten van deze uitzendingen inbegrepen, dus ook rechten en productie. Eigenlijk liggen de kosten nog lager, want de reclame-inkomsten rondom onze sportprogramma’s zijn niet eens in deze berekening meegenomen.

Strategisch
Verantwoording op het niveau van individuele programma’s of contracten is echt een brug te ver. Enerzijds omdat dat de deur wagenwijd openzet naar inhoudelijke bemoeienis van de politiek. Maar anderzijds – en veel mensen vergeten dat nogal eens – omdat de publieke omroep opereert in een duaal gefinancierd bestel. Wij zijn mede afhankelijk van financiering vanuit de STER, en door alle bezuinigingen wordt die afhankelijkheid alleen maar groter. De publieke omroep begeeft zich dus noodgedwongen op de reclamemarkt en concurreert daarmee vanzelf met commerciële marktpartijen. Dat betekent dat cruciale informatie over belangrijke contracten strategisch gevoelig is en niet zomaar openbaar gemaakt kan worden. Dit geldt zowel voor de NOS als voor haar contractpartners.

Ook zonder exacte bedragen te noemen ben ik de eerste om te erkennen dat met grote voetbalcontracten veel geld is gemoeid. Toch vind ik de investering van de publieke omroep in voetbalrechten verantwoord. Niet tot elke prijs natuurlijk; terwijl in de rest van Europa de rechtenvergoedingen explosief zijn gestegen, betaalt de NOS nog steeds ongeveer hetzelfde als vijftien jaar geleden. En het levert ons nogal wat op.

Bereik
Voetbal draagt in belangrijke mate bij aan een brede publieke omroep die voor alle geledingen van de samenleving relevant is. Waardoor ook pakweg documentaires en kunstprogramma’s een exposure krijgen die bij een smal georiënteerde omroep ondenkbaar zou zijn. Voetbal heeft een relatief hoog bereik onder jongeren en lager opgeleiden, groepen die de publieke omroep van oudsher moeilijk bereikt. Ik zeg het sterker: er is gewoon geen andere programmering beschikbaar die tegen vergelijkbare kosten net zo’n bijdrage levert aan het bereik en de maatschappelijke relevantie van de publieke omroep. Met als bijkomend voordeel dat de positie van de STER op de reclamemarkt solide blijft, zodat de publieke omroep de belastingbetaler over de hele linie juist minder geld kost. En dat de programmamakers van NOS Studio Sport hun ongeëvenaarde ervaring en expertise kunnen blijven inzetten voor de Nederlandse kijker.

Voetbal is allang niet meer de belangrijkste bijzaak in het leven. De feiten spreken voor zich: voetbal is hoofdzaak geworden. En hoort dus een volwaardige plaats te hebben bij de publieke omroep. Kijk maar naar het WK. En doe dat als het even kan bij de NOS.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


16 reacties op “De belangrijkste bijzaak is geen bijzaak meer”

  1. Harrie zegt: 07-07-14 om 17:00

    Verantwoording op het niveau van individuele programma’s of contracten is absoluut geen brug te ver. Bij zulke bedragen heeft de belastingbetaler recht op voldoende inzicht waar het geld heen gaat.
    Bij deze vorm van verantwoording zal de politiek niet opeens de invulling van de programma’s gaan bepalen. Waar deze angst vandaan komt, is mij een raadsel.
    Als jullie steeds afhankelijker worden van de STER dan moeten de PO maar meer gaan bezuinigen. Er worden nog te veel dezelfde programma’s gemaakt door verschillende omroepen. Om nog maar te zwijgen over de vele reisprogramma’s.
    Verder is het zo dat als de informatie openbaar wordt gemaakt. Dat het dan heel goed mogelijk is dat de prijzen die in de contracten worden afgesloten lager komen te liggen, waardoor de belastingbetaler uiteindelijk goedkoper uit is.

  2. Bas zegt: 07-07-14 om 20:16

    Of het voetbal op de NOS veel geld kost of niet, dat is voor mij persoonlijk niet echt relevant.

    Of het veel bekeken wordt overigens ook niet.

    In mijn ogen is de publieke omroep een onderdeel van de overheid, en de overheid mag van mij nooit de concurrentie met het bedrijfsleven aangaan.

    Zijn er bedrijven met interesse in voetbal uitzenden? Ja. RTL, SBS en ook het nieuwe FOX willen het graag uitzenden.

    Voor mij betekent dit dat de NOS dus niet zou mogen bieden.

    Zo simpel zie ik het.

  3. Arjan zegt: 08-07-14 om 10:04

    Ik denk dat de NOS het ook anders kan doen. Er zijn WKs geweest waar we samen met de VRT het commentaar deelden. had nu ook kunnen gebeuren. Verder is de crew in Brazilië wel heel uitgebreid. De VRT had een andere insteek wat ook erg goed gewerkt heeft. Dus ik denk dat daar winst te behalen is.
    Henry in de studio is een prima vondst. Maar dan ook nog analyse in het stadion etc is wel heel overdreven.Vooral in de rust… deze is 15 minuten. 6 minuten reclame, 2 minuten analyse, en dan weer 6 minuten reclame. Voor deze 2 minuten heeft men dus een ruimte in het stadion gehuurd, een crew, een presentator, twee analitici, verbindingen etc. Deze mensen zijn er ook voor het voorspel en naspel, maar ik denk dat het een stuk simpeler kan.

    Verder de Champions League. Prima dat deze bij de NOS weggaat. Is ook een erg duur programma en de Nederlandse inbreng wordt steeds minder. Ik denk dat op deze manier besparingen kunnen worden bereikt.

  4. Tim zegt: 08-07-14 om 11:15

    Ik kan me wel vinden in de uiteenzetting van Jan de Jong. De rationele argumenten die hij aanvoert vind ik goed verdedigbaar, ook die onder zijn bezwaren tegen de verantwoording op programmaniveau.

    Graag wil ik er nog een volstrekt irrationeel, sentimenteel argument aan toevoegen. De manier waarop de NOS al decennia lang sport in beeld brengt: het is een instituut geworden, onderdeel van ons cultuurgoed. Of toch van een groot deel van de bevolking. Jong, oud, hoog- en laagopgeleid. Autochtoon en allochtoon misschien ook wel.

    Sport bij de NOS: het voelt goed. Niet alleen door de hoge kwaliteit waarmee de programma’s worden gemaakt, maar ook omdat het ontzettend vertrouwd is.

    En weet je wat het is met ‘vertrouwd’? Vertrouwd is soms ontzettend fijn in een wereld die almaar sneller draait en waarin steeds minder zekerheden lijken te bestaan. Noem me sentimenteel, noem me conservatief: zo voel ik het gewoon. Ik hoop dus nog heel lang te mogen genieten van uitzendingen van Studio Sport, zowel regulier als tijdens bijzondere evenementen!

  5. Ricardo zegt: 08-07-14 om 13:00

    Ditmaal ben ik het eens met Jan de Jong. Het openbaar maken van exacte bedragen ondergraaft juist de onderhandelingsposities van alle betrokken partijen en werkt zeer marktverstorend. Dan moet de overheid ook met de billen bloot als er weer aanbestedingen of veilingen van frequenties zijn. Dat gebeurt natuurlijk niet.

    Ik zie dit dus als weer zo’n typisch voorbeeld van publieke omroep pesten, een fanatiek beoefende en oude hobby van de VVD. Opmerkelijk ook dat deze kampioenen van het marktdenken hier ineens weer zover gaan en zelfs eigen principes graag loslaten.

    De Jong geeft zelf al aan dat er grenzen zijn aan wat de NOS voor het voetbal wil en/of kan betalen. Die grenzen zou hij weer wel iets duidelijker kunnen markeren via bv. een bandbreedte qua percentages voor sport en andere kerntaken.

  6. In het verhaal van dhr. De Jong zijn cijfers toch wel interessant.

    60 cent van de € 1,47 per huishouden is ca. 40 % van onze bijdragen, die dus aan sport worden besteed.

    Dat is fors, gaat over meer dan voetbal en zegt zonder het meenemen van de Ster-inkomsten lang niet alles, maar ik schrik hier toch van.
    Zelf geniet ik zeer van het WK momenteel, maar zou niet 40 % van mijn inkomen aan sport uit willen geven.

    Mijns inziens heeft de publieke omroep juist ook de taak om een politieke discussie mogelijk te maken.

    Nog even afgezien van de (ietwat) hoge inkomens van topvoetballers is het prijzengeld in dit WK gestegen met 37 % tot $ 576.000.000, zegge vijfhonderdzesenzeventig miljoen US dollar:

    (http://en.wikipedia.org/wiki/2.....rize_money).
    Dit was 60 % meer dan het WK vier jaar eerder.

    En dan wil ik graag in het licht van de huidige crisis en bezuinigingen (onder andere op zorg en cultuur) weten waarom we middels de publieke omroep en bijvoorbeeld politie-inzet eigenlijk het betaald voetbal financieren.

  7. Bas van Stapelberg zegt: 08-07-14 om 14:19

    Deze zaak ligt zeer simpel. De zeikers bij de RTL groep heeft via haar lobby netwerk bij broertje VVD lopen klagen, ja door het succes van Nederland scoren zij hoge kijkcijfers. Was Nederland er direct uitgevlogen dan hadden we niks gehoord. En Dekker laat zich als boodschappenjongen gebruiken, je moet toch wat. Ik hou zelf helemaal niet van voetbal en de versporting van de samenleving is ook een commercieel gebeuren en heeft niks, maar dan ook werkelijk niks met sport te maken, Iedere dag sterven er kinderen aan ondervoeding en de mensen maar kijken naar ellendelingen die miljoenen per week verdienen, triest volk.

  8. In het verhaal van dhr. De Jong zijn cijfers toch wel interessant.

    60 cent van de € 1,47 per huishouden is ca. 40 % van onze bijdragen, die dus aan sport worden besteed.

    Dat is fors, gaat over meer dan voetbal en zegt zonder het meenemen van de Ster-inkomsten lang niet alles, maar ik schrik hier toch van.
    Zelf geniet ik zeer van het WK momenteel, maar zou niet 40 % van mijn inkomen aan sport uit willen geven.

    Mijns inziens heeft de publieke omroep juist ook de taak om een politieke discussie mogelijk te maken.

    Nog even afgezien van de (ietwat) hoge inkomens van topvoetballers is het prijzengeld in dit WK gestegen met 37 % tot $ 576.000.000, zegge vijfhonderdzesenzeventig miljoen US dollar:

    (http://en.wikipedia.org/wiki/2.....rize_money).
    Dit was 60 % meer dan het WK vier jaar daarvoor.

    En dan wil ik graag in het licht van de huidige crisis en bezuinigingen (onder andere op zorg en cultuur) weten waarom we middels de publieke omroep en bijvoorbeeld politie-inzet eigenlijk het betaald voetbal financieren.

  9. jakob zegt: 08-07-14 om 19:50

    Openheid en doorzichtigheid ( en niet te vergeten Eerlijkheid ) naar de belastingbetaleer.
    Als zelf wel wk kijker geen tour kijker meer , ideale bezuiningspost lijkt mij (luister ookniet meer ( meer als 20 jaar wel gedaan)).
    De belastingbetaler heeft te veel betaald reeds , jsf , banken, griekenland enz.., nog hoor ik steeds van te hoge salarissen Knevel en van Niekerk.
    In mijn ogen onbestaanbaar hoe wil je over de crisis praten als omroep als je deze over -be-taalde mensen in huis hebt , geloofwaardigheid weg.
    Wel het salaris;weg naar de geld god Rtl met ranzige Albert.

    dus broek riem aanhalen , ik arbeider transport sector vind mij door u in de steek gelaten en wel hier om , u tuigt alles op om 1x rottig orketsje te behouden en bij ons vallen heden nog dagelijks ontslagen .

    Beetje wakker worden daar …

  10. Cultuur dient te worden beschermd door de overheid. Voetbal is daar zeker een groot onderdeel van. Beschermen van cultuur is ook zorgen dat het niet buiten bereik van de midden tot laag opgeleiden komt. Dat betekend dat het ¨over-commercializeren¨ van voetbal een misstap zal blijken. Als bekend wordt gemaakt wat de NOS biedt verliezen zij hun concurrentie positie. Vervolgens zal hierdoor straks het zien van voetbal op TV niet gratis meer zijn maar verhuizen naar betaalzenders die een kleine marge hoger bieden, al dan niet door samenwerking tegen de NOS.

    Cultuur behoort goedkoop te zijn, voor de kijker is het voetbal kijken op de NOS de meest goedkope en degelijke kans.

    Ja, de PO moet zich meer orienteren op sociaal gedrag. Fouten als doordringende cookies en verdere misstappen die ongehoord zijn voor een niet-commerciele instelling siert ze niet en de overheid dient hier tegen op te treden.

    Ja, de overheid dient aan de kant van de PO te staan als het gaat om cultuur en verdere sociale voorzieningen en dit zo goedkoop mogelijk aan te bieden- waarin heel Nederland het prijskaartje draagt. Dat is het sociale stelsel.

    Als je het mij vraagt, hebben beide partijen genoeg argumenten om het gedrag van elkaar, naar elkaar, te verbeteren. Verder heeft het WK altijd een positieve werking op de saamhorigheid en de economie. Het is voorheel Nederland het beste dit onder een zo groot mogelijk publiek te brengen; dus via de publieke omroep.

    driemaal hoera voor Oranje, lang leve Nederland.

  11. Arthur zegt: 09-07-14 om 08:58

    Verbazend hoe kortzichtig sommige reacties zijn, wellicht ter verduidelijking is de NOS slechts een onderdeel van het Nederlandse publieke bestel en doet primair 2 dingen, nieuws en sport, waarbij Jan uitlegt dat de verhouding qua uitgaven 60/40 is. Als sport, en voetbal in het bijzonder, een dusdanig grote aandacht heeft zoals benoemd in het essay, vind ik het een uitstekende prestatie van de NOS om dan te opereren zoals zij doen, duidelijke keuzes te maken wat wel en niet kan qua budget en met een journalistieke kwaliteit die ik bij geen enkele andere omroep terugvindt, behalve bij een enkele buitenlandse omroep ( bv de BBC/CANVAS). Waar deze regering beter aan zou doen is om die begrotingen van de publieke omroepen juist op te schroeven zodat nog we betere kwaliteit programma’s krijgen. Ik moet er niet aan denken om zo een groot maatschappelijk evenement als het WK voetbal, Olympische spelen waarbij ‘wij’ succesvol kunnen zijn te moeten volgen met journalistieke kwaliteit van de commerciële clowns die er nu iets van proberen te maken als de NOS die kruimels aan hen laat.
    We hebben al genoeg ellende te verwerken van de zgn. privatisering van publieke middelen zoals zorg, telecom, energie. Kortom NOS, ga zo door!

  12. Ton zegt: 09-07-14 om 10:58

    Dat voetbal in de afgelopen weken tot levenshoofdzaak is verworden hebben we voor allles aan de Nos zelf te danken.
    Soms op twee zenders tegelijk Wk en dan ook nog het journaal ermee volproppen brengt die arme laag opgeleiden en jongeren uiteraard in de waan, dat alleen voetbal belangrijk is in Nederland.
    Misschien kan staatssecretaris Dekker zich eerst eens met de geestelijke inhoud van programma’s en directie bemoeien?

  13. prioriteiten stellen zegt: 09-07-14 om 13:08

    Als jullie van nos niet het hele jaar schaatsen en wielrennen uit zouden zenden dan hadden jullie wellicht geld over om fatsoenlijk voetbal uit te zenden.
    De CL zendt nos niet meer uit maar in de winter hebben we wel elk weekend weer een andere doodsaaie schaatswedstrijd.
    Dat is toch de omgekeerde wereld zeg?!
    Nos zou eens prioriteiten moeten stellen!

  14. Dick zegt: 09-07-14 om 21:57

    Ben het 100 % eens met de volgende reacties van :

    Arjan,Tim,Ricardo,Arthur.

    Sluit mij daar bij aan, zonder in herhaling te vallen.

    Dick

  15. Bart zegt: 10-07-14 om 22:24

    Openheid van de cijfers wordt niet getolereerd door de Fifa, Uefa en het IOC. Dat staat namelijk in ieder contract. Daarom is de Jong tegen, hij weet dat openheid leidt tot het verliezen van rechten (en nog meer discussie over de kosten van sport).

    Overigens kun je wel zeggen dat de NPO heel veel betaald voor de rechten, anders waren ze al lang een keer naar rtl of sbs gegaan.

  16. Hugo zegt: 11-07-14 om 08:17

    de bedragen die omgaan in de sport wereld..prima maar het zou niet moeten mogen van ons belasting geld dit kan de nos VEEL BETER besteden aan goede programma’s ipv bezuinigen op op deze programma’s ik vindt sport aan de markt overlaten en niet bij de nos deze zomer is echt een hel voor mensen die niets met deze gekte te doen hebben.

Geef een reactie

 

    • Reageren?

      Reacties op dit weblog zijn uiteraard van harte welkom.
      Wel is er een aantal spelregels:

      1) Alle reacties worden gemodereerd. Wij doen dat zelf. Het kan soms even duren voordat een reactie geplaatst wordt.

      2) Let op: Eenmaal geplaatst blijft geplaatst. Bijdragen aan een discussie worden door ons niet achteraf verwijderd, ook niet op verzoek. Schrijf dus geen dingen waar u later spijt van kunt krijgen.

      3) De blogs zijn een platform voor reacties en discussie, geen uitlaatklep voor scheldkanonnades. Houd het aub beschaafd. Reacties die beledigingen of scheldwoorden bevatten worden niet geplaatst.

      4) Houd het ook zakelijk, dat wil zeggen: niet nodeloos op de man spelen.

      5) Alleen inhoudelijke reacties op het onderwerp van een blogpost worden geplaatst. Met andere woorden: blijf on-topic.

      6) Het is de bedoeling dat reacties de discussie bevorderen. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

      Reacties die niet aan de spelregels voldoen worden niet geplaatst.
    • RSS NOS Nieuws

      • Bij elkaar 33.000 mensen uit bijstand in Rotterdam en Amsterdam 16/01/2018
        Amsterdam en Rotterdam hebben de afgelopen vier jaar bij elkaar zo'n 33.000 mensen vanuit de bijstand aan werk geholpen. Beide steden zijn tevreden over de resultaten. In Rotterdam ging het om 15.590 uitstromers uit de bijstand. Zonder mensen mee te tellen die later opnieuw in de bijstand kwamen, gaat het om 13.109 unieke Rotterdammers. Dat ligt hoger d […]
      • Julio Poch stelde Nederlandse staat al in 2013 aansprakelijk 16/01/2018
        Oud-piloot Julio Poch heeft de Nederlandse staat al in 2013 aansprakelijk gesteld voor de schade die hij heeft geleden. De Nederlands-Argentijnse Poch werd vorig jaar vrijgesproken, na acht jaar in Argentinië in voorarrest te hebben gezeten. Hij werd verdacht van misdaden tijdens het militaire regime in Argentinië (1976-1983). In een Kamerbrief van minister […]
      • Wiebes noemt geen termijn voor schadeprotocol Groningen 16/01/2018
        Minister Wiebes kan niet zeggen wanneer hij met regels komt voor de afhandeling van de schade door de gaswinning in Groningen. Coalitiepartijen CDA, D66 en ChristenUnie en vrijwel de hele oppositie drongen er eerder bij hem op aan in een debat dat er binnen twee weken een schadeprotocol komt voor gedupeerden. "Vanavond komen we niet met een schadeprotoc […]
      • Psycholoog over Barbie: altijd in de aandacht is heel stressvol 16/01/2018
        Samantha de Jong, beter bekend als realitypersonage Barbie, heeft te veel drugs gebruikt en moest daarom worden opgenomen in het ziekenhuis. Dit gebeurde vrijdag, vandaag stuurde haar familie een verklaring. "Samantha verkeert nu in redelijk goede gezondheid en zet haar herstel voort in een gespecialiseerde kliniek", schrijft de familie. Het onderw […]
      • Trumps arts keert president binnenstebuiten: 'Hij is topfit' 16/01/2018
        Een arts van de Amerikaanse president heeft in een persconferentie uitgebreid verteld over de gezondheidstoestand van Trump. Zijn conclusie: hij is fysiek en mentaal topfit. "Trump moet verschrikkelijk goede genen hebben." Ronny Jackson, een legerarts, deed naar eigen zeggen op verzoek van de president een onderzoek en leek in de persconferentie we […]
      • Oliestaat Saudi-Arabië stapt in elektrisch rijden 16/01/2018
        Olieland Saudi-Arabië gaat investeren in elektrisch rijden. Dat past in de koers van het Arabische schiereiland om minder afhankelijk te worden van olie. De lage olieprijs duwde Saudi-Arabië eind vorig jaar al in een recessie. Het Saudische elektriciteitsbedrijf heeft een overeenkomst getekend met een Japans elektriciteitsbedrijf en de Japanse automerken Nis […]