De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Kuifje in IJsland

ap081010013647.jpg

Bij aankomst op het vliegveld van Keflavik, de internationale toegangspoort van IJsland, lijkt het even alsof je meteen de crisis binnenloopt. De slurfen die op de toestellen worden aangeschoven dragen namelijk levensgroot de naam van één van de banken met de grootste problemen: Landsbankinn, de moedermaatschappij van Icesave.

Eenderde van de medewerkers heeft inmiddels te horen gekregen dat ze volgende week niet meer terug hoeven te komen. Zij zullen voorlopig wel geen vliegreisjes meer maken.

In de hoofdstad Reykjavik is het stil bij de hoofdingang van deze onfortuinlijke financiële instelling, die inmiddels min of meer is genationaliseerd. Bij een zijdeur staat wel een medewerkster: ze huilt. Tegen de langskomende journalisten maakt ze een afwerend gebaar. IJslanders die werkelijk door de crisis zijn getroffen praten daar liever niet over.

Het is dan ook verdraaid moeilijk iemand te vinden die wel vrijuit over de eigen noodsituatie wil praten. Uiteindelijk weten we een onderwijzeres over te halen. Eileen, een gescheiden moeder van drie kinderen die haar hypotheeklasten in een paar maanden tijd met 25% zag stijgen.

Nog één verhoging en ze moet haar huis uit. Kenmerkend voor IJsland is, zo vertellen deskundigen, dat grote leningen in het verleden vaak werden genoteerd in buitenlandse valuta van landen met een lage rente, maar werden betaald met de eigen kronen. Nu die munt onderuit is gegleden zijn de leningen plotseling veel duurder, vaak werkelijk onbetaalbaar geworden. Bovendien wordt in IJsland inflatiecorrectie toegepast op de aflossing van leningen, waardoor het voor de burgers allemaal nog moeilijker wordt.

“Wij hebben geen problemen met onszelf en we hebben geen problemen met onze klanten”, zegt Petur Adalsteinsson, de onwaarschijnlijk jonge manager van de VBS Fjarfestingarbanki, een bank die nog fier overeind staat. “Dat komt vooral doordat wij ons volledig richten op de interne markt en de eigen munt. We doen geen zaken met het buitenland en hebben geen internationale partners. Onze sector is onrustig, maar wij hebben nergens last van. De andere banken zijn het slachtoffer van hun eigen onbesuisde financiële constructies en van de fouten van de toezichthouders.”

“Het is de schuld van de grote verspillers”, zegt Eileen. “ Ik ben altijd voorzichtig geweest. Ik heb maar één auto, en niet eens zo een grote.”

Ze raakt daarmee een teer punt, het heilige huisje, de heilige koe. IJsland telt ruim 300.000 inwoners en die bezitten bij elkaar 270.000 auto’s. Een normaal huishouden heeft tenminste twee en vaak drie wagens voor de deur staan. En vrijwel altijd nieuw, liefst groot, de terreinwagen is het ideaal. Bijna allemaal op de pof gekocht, met geleend geld van banken die de klanten eigenlijk nooit vroegen of de financiering wel kon worden afgelost. Een man wordt hier gekend aan zijn auto en hoe stoer die is.

“Ken je Gunnar?”

“Welke Gunnar?”

“Met die grijze Patrol.”

“Ik ken wel meer Gunnars met een grijze Patrol.”

“Ja, maar ik bedoel die met bandenmaat 46.”

“O die! Ja, die ken ik wel, hij woont zelfs bij mij in de straat. Mooie wagen.”

Inmiddels worden er elke dag honderden van zulke auto’s tegen afbraakprijzen aangeboden in de kranten. Kranten die overigens het nieuws over de crisis het liefst maar op de binnenpagina afdrukken. Het lijkt struisvogelgedrag van de IJslanders. Wie niet heel direct getroffen wordt kan de andere kant op kijken en wie wel de gevolgen ondervindt praat liever over een ander onderwerp.

Toch is de houding misschien ook wel realistisch voor een land dat nog niet zo heel lang geleden wellicht het meest onderontwikkelde van Europa was. In enkele tientallen jaren werd het één van de rijkste en duurste van de wereld. Als de IJslanders nu een stap terug moeten doen zal er nog steeds niemand honger hoeven te lijden en dat realiseren ze zich maar al te goed. Maar voor de zekerheid worden er alvast oude recepten opgerakeld. Een toonaangevend restaurant heeft ineens gapaneerd lamshart op de kaart staan.

“Een traditionele delicatesse die uit de mode raakte met de opkomst van de Franse en Italiaanse keuken. Goed en goedkoop, een aanrader.”

Ik wil de man graag geloven maar kies toch maar voor iets anders.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


18 reacties op “Kuifje in IJsland”

  1. fijne dag zegt: 11-10-08 om 13:23

    Ik weet het niet zijn die mensen nu dom of wij je kunt toch ook rekenen dat als je 7 a8x je inkomen in de schult staat dan weet je toch ook dat er maar iets moet gebeuren dan hangt de strop om je nek. En dan maar zeggen dat de nederlanders die geld bij hun op de bank hebben gezet gek zijn en het is hun eigen schuld alleen begrijpen ze niet daar hun daar al jaren van leven. Nu zijn ze boos op ons dat wij ons geld terug halen, van mij mogen ze daar gewoon weer met fiets naar hun werk meer verdienen ze niet het is makelijk op andermans geld te leven en dan boos zijn dan we het terug vragen. En als ze het niet terug geven gewoon hun spullen hier onteigen en verkopen en dit terug geven aan de mensen die geld krijgen en al ze het zelf maar uit zoeken zo denken hun ook. Ik ben geen graaier maar ik wil wel mijn geld terug.

  2. Purwanto zegt: 11-10-08 om 13:33

    4WheelDrive en grote auto is geen heilige koe in Ijsland. De wegennet, de natuur, de omgeving is alleen geschikt voor een grotere auto met 4 wiel aandrijving te rijden. Tenzij wil je alleen in de stad rijden. Maar de Ijslanders zijn verspreid in het gehele eiland. Even familie bezoek voor een verjaardagje te vieren zoals in Nederland, lukt simpel weg dus niet, zonder grotere auto!
    De echte boosdoener in deze crisis zijn de NEO LIBERALEN en NEO CONSERVATIEVEN, die ons dwingen ongecontroleerd alleen maar consumeren en crediet opnemen. Zo is ook de directeur van de Ijslandse Centrale Bank is duidelijk de manivestering van de Neo Lib!
    Dit groepje (handje vol) mensen gijzelt de wereld met hun idiote ideologie van marktwerking, marktconform,liberalisering, privatisering, en zo ga maar door. Maar de kern was: eigen clubje eerst en graaien!

  3. fucheng zegt: 11-10-08 om 13:47

    Mooi verhaal Gerri! Goed dat je daar bent.

  4. John zegt: 11-10-08 om 14:45

    Heb zo een vermoeden dat dit in Nederland ook gaat gebeuren, de ontkenningsfase hebben we alvast met de Ijslanders gemeen. Het heeft weinig gescheeld of onze banken waren afgelopen 14 dagen geheel onderuit gegaan, alleen ons collectieve geheugen is korter dan 24 uur. We staan er weinig beter voor wat betreft beheerd vermogen van de banken, versus bruto nationaal product. Maar ja, je kan natuurlijk ook Hans Weijers en Ad Scheepsbouwer geloven… fijne dag gewenst op ijsland

  5. bas zegt: 11-10-08 om 15:15

    John

    onze banken beheren een enorm vermogen, dat klopt. Fortis zat op 300 miljard, en was niet de grootste

    Maar, onze schuldenlast is veel minder als in Ijsland. Traditioneel kan je een hypotheelk krijgen van 5 maal je jaarinkomen – maar nu effe niet

    Dit hypotheek is dan gedekt door een huis – maar als de huizenprijzen instorten, wilt dat niet zeggen dat het huis 0 oplevert – alleen dat er een restschuld is – van 25 % of zo

    In de tussentijd is voor velen het inkomen vergroot, en bingo, de hypotheek van oorspronkelijk 500 % wordt een schuld van 100 % – in doorsnede, er zijn natuurlijk uitzonderingen

    Maar, ik wil maar aangeven, wij zijn geen IJsland – al hebben wij ook te grote banken

  6. Blitz zegt: 11-10-08 om 15:15

    Gerri, wil je vast ff mijn geld bij Landabanki terugvragen? Mijn Icesave rekeningnummer is 817379902…

  7. Merlijn zegt: 11-10-08 om 17:04

    Kan IJsland niet zijn visquota verkopen aan getroffen EU landen?

  8. stranded on the rock zegt: 11-10-08 om 21:48

    Beste Purwanto, godi kalli min, 80% van alle mensen hier wonen in en rond Reykjavik en komen haast amper de stad uit. De porsche cayennes and volkswagen touaregs die hier het straatbeeld vullen komen nooit van het asfalt af! en grappige dat er juist op het platteland 1) minder autoos zijn en 2) minder 4×4 zijn (in verhouding tot Reykjavik). Lets face it, iedereen hier wist dat het lucht was, we zijn vaak genoeg gewaarschuwd door tv and krant. En iedere keer als een buitenlandse econoom, krant of bank een raport publiceerde waarin te lezen stond dat onze economie een zeepbel was, dan was het antwoord altijd hetzelfde; “ze zijn jaloers” en “ze snappen ons IJslanders niet”. Yijd dat de IJslandse regering eens beslag gaat leggen op de prive bezittingen van een aantal families om de banken veilig te stellen. Te beginnen met West Ham United!

  9. Dominik zegt: 12-10-08 om 00:27

    @Purwanto:

    Volgens mij weet je niet eens wat neo-liberalen en ‘neo-conservatieven’ zijn. Daarnaast is er niemand die je dwingt geld uit te geven.
    De liberale ideologie is verre van idioot, en het feit dat er een crisis is betekent niet dat het systeem op instorten staat. Elk systeem heeft weleens crises, en het liberaal-kapitalistische systeem is een van de meest crisisbestendige.

  10. Wim Jansen zegt: 12-10-08 om 05:41

    Mooie reportage! Ik denk dat de Nederlandse bank voorlopig geen formulieren gaat sturen, en dat ik mijn spaargeld maar via advocaten ga terugvragen. Ik zag dat je via http://www.icesave-claim.nl verder kan worden geholpen.

  11. Johnny zegt: 12-10-08 om 08:43

    Wellicht past mijn reactie niet zo, maar wat ik niet zo goed begrijp is waarom de belasting betaler moet opdraaien voor “goudzoekers” in het buitenland.Ik ben van mening dat de regering alleen maar garant hoeft te staan voor Nederlandse banken. En niet voor mensen met ” geldzucht” die voor hoge rentes gaan,dat mag van mij wel maar iedereen kan op zijn klompen aanvoelen dat hoge rendementen hoge risico’s inhouden. En de verantwoording ligt bij mensen zelf en bij Ijsland en niet zo zeer om mijnheer Bos populair te maken met zijn sigaren schenken uit andermans doos.

  12. Shama zegt: 12-10-08 om 12:07

    Ik ben het eens met Johnny.
    Wij, belastingbetallers willen inderdaad niet opdraaien voor de goudzoekers die willen gaan sparen omdat de nederlandse bank niet genoeg rente geeft.

    Als het allemaal goed zou gaan en zij daar genoeg ook over zouden hebben dan hadden de gaouzoekers nooit aan nederland op belastingbetaller gezegd: “hier hebbeb jullie ook een deel van mijn rente”. Bos waarmee ben je bezig.

    Het leven is risico’s nemen maar in nederland is het blijkbaar niet erg welk risico je loopt ze komen je wel tegemoet met een paar miljoen.
    En als je als belatingbetaler 100 euro niet op tijd betaal dan wordt je zo een beetje als een crimineel behandeld.

    P.S. Bos waarom maak jij je zo druk om de goudzoeker die zijn/haar geld in het buitenland heeft geinvesteerd??????
    Waarom dan niet ook al die belleggers hun bedrag die ze hebben ingelegd voor de aankoop van aandelen terug geven??????

    Nu ben ik geen belegger en ook geen goudzoeker in het buitenland maar wel iemand die nu voor de hogere kosten als belastingbetaler mag ophoesten.

  13. effe zegt: 12-10-08 om 13:14

    Eigenlijk begin ik meer en meer pissig te worden over al die bankzaken en zogenaamde financiele crisis. Iemand die naar Las Vegas gaat of naar het Casino en daar geld verliest heeft dus gewoon pech! De goudzoeker die delft en delft en alleen maar zwarte aarde tegenkomt heeft dus gewoon pech. De goudzoeker die heir niet tevreden is met een rente van 4% maar hoognodig 4.5% moet hebben en dus GOKT in het buitenland, moet nu niet zeuren en zich realiseren dat ‘ie gewoon verkeerd gegokt heeft. TE hebberig is geweest dus. Zo… wat? Als klein kind heb je toch al geleerd adt gokken heel erg fout is? Ik vind dat we maar een heel duidelijk en keihard moeten zijn: GOUDZOEKERS opdonderen met je gezeur en geklaag. Je hebt gegokt en verkeerd gegokt. Jammer, dikke bult, eigen schuld. Ik ga niet voor gokverslaafden krom liggen.

  14. effe zegt: 12-10-08 om 13:20

    nog iets…. let op mijn woorden… de gewone hardwerkende, nadenkende, sparende en zuiniglevende man en vrouw in de straat krijgt straks KEIHARD de rekening gepresenteerd voor al dit gedonder met geld en gegok met kapitaal. Hoe dan ook kan meneer Wouter Bos ONS BELASTINGGELD maar 1 x uitgeven en dus is er straks geen geld meer voor medische zorg, geen geld meer voor oudedagsvoorzieningen, geen geld meer voor onderwijs, geen geld meer voor infrastructuur, geen geld meer voor….. vul het maar in!! Voor de gewone man en vrouw in onze maatschappij die straks wat hulp nodig heeft (en dat kunnen jij en ik ook zijn) is er dan gewoon weg geld meer. Uitgegeven meer dan 68 miljard euro’s aan kalpitalisten en goudzoekers. Nee we gaan er echt op vooruit met z’n allen…… niet dus.

  15. Wouter is slim dit hele optreden de afgelopen week brengt de PVDA meer zetels in de peilingen als met een maanden lange campagne . En JP moet leidzaam toekijken .

  16. Het is zo dat iedereen voor zich kiest om je geld op een spaarrekening te zetten dat iets meer rente geeft . Waarom zet Bos zich dan zeveel in voor deze mensen? Heeft hij soms zelf een ton op deze spaarrekening in Ijsland?
    Waarom zet hij zij niet ook in voor kleine beleggers. Bijvoorbeeld voor diegene die notes ( een mandje met aandelen) hebben gekocht bij Wijs & van Oostveen waar de garantie ligt bij de Lehman Brothers bank die surcaence van betaling heeft aangevraagd.
    De dochtermaatschappij Lehman brothers Treasury die de notes hebben uitgegeven is 8 oktober failliet verklaart.
    Dan denk je toch dat je belegd bij een gerenomeerd kantoor (Wijs en Oostveen)onder controle en toezicht van het AFM.
    Ik geef dus die meneer gisteren in het journaal gelijk dat er meer voor iedereen gedaan moet worden die de dupe is van deze crisis.

  17. thomas zegt: 12-10-08 om 18:38

    @ Bovenstaande reacties op Bos

    Het grootste gedeelte van het geld dat Bos nu uitgeeft krijgt de staat gewoon weer terug (De hele fortisdeal+de 20 miljard in het fonds). Het enige wat hij betaald is het bedrag dat mensen hebben tussen de 20.000 en 100.000 euro bij die ijslandse bank en dat is niet extreem veel. Het valt dus allemaal wel mee. ‘De belastingbetaler’ kan rustig gaan slapen en moet vooral eens ons onderwijssysteem, onze zorg, ons openbaar vervoer enz… vergelijken met de rest van de wereld.

    @ effe vooral in het onderwijs is er geld zat, daar is echt geen probleem. Misschien een beetje minder naar de Heer Wilders en Mevrouw Kant luisteren eventueel?

  18. Wim zegt: 13-10-08 om 13:31

    Het kan verkeren. Nog vrij recent kon men, met de opkomst van buitenlandse internetbanken met leuke rentes, in de dagbladen lezen dat de NL banken hun trouwe spaarders, vanuit de ervaring dat ze toch niet wegliepen, al jaren afscheepten met veel te lage rentes. Je was een dief van je eigen portemonnee als je niet voor een rente boven het inflatieniveau zou kiezen. Dus wat geld overgemaakt van de Rabo Bonusrekening naar Icesave. En nu, nu ben ik ineens een crimineel die met dollartekens in de ogen zo’n leuke NL bank in de steek heeft gelaten en de belastingbetaler voor zijn probleem wil laten opdraaien. Is men vergeten dat we het hier nog pas hadden over graaiende managers en woekerpolissen ? Ga eens praten met mensen met een ‘Rabo Op Maat Hypotheek’, die vrolijk van hun spaargeld werden afgeholpen. En die Bonusrekening was eerst een vrij opneembare internetspaarrekening waarop van de ene op de andere dag de rente met een paar procent werd verlaagd en je het verschil alleen kon krijgen als bonus over het saldo dat een vol kalenderkwartaal op de rekening stond. Stort je op 2 jan geld en neem je het op 30 juni weer op dan heb je pech, geen bonusrente.En Heemskerk in NOVA maar klagen dat de Rabo nooit 5% rente kan betalen omdat ze hypotheken verstrekt tegen iets meer dan 4% ( ? ) en dan moet er geld bij. Hij was alleen vergeten dat je bij de Rabo geld leent tegen 10%, bij bedragen tot € 5000 zelfs tegen 13,2%. En dat er meer mogelijk is zien we ineens de laatste weken, de basisrente op bonussparen is snel verhoogd naar 3% en de bonus is nog maar 0,6%. Dus meneer Heemskerk, doe er nog een procentje bij, het kan, want in Australië en Nieuw Zeeland zit u ver boven het Icesave percentage, maak bonussparen weer internetsparen, en misschien heeft de Rabobank dan binnenkort in Nederland een nog groter marktaandeel, maar in elk geval meer vrolijk kijkende klanten. En o ja, ik ben nog altijd klant van de Rabobank en heb daar nog 4x zoveel staan als dat ik bij Icesave had, dus met die dollartekens in de ogen viel het wel mee, het was mede vanuit een negatief gevoel dat ik wat van mijn spaargeld bij de Rabo heb weggehaald.

Geef een reactie