Spelers en deskundigen op de woningmarkt geven hun visie op de vastzittende woningmarkt. Wat moet er gebeuren om uit het dal te komen?

Deze keer Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt TU Delft.

De problemen die zich nu op de woningmarkt voordoen zijn al van voor de economische recessie. Deze zijn te wijten aan onverstandig overheidsbeleid. Via een bonte subsidiecarrousel wordt de vraag gestimuleerd terwijl aan de aanbodzijde allerlei belemmeringen worden opgeworpen, waardoor onder andere de prijzen van bestaande koopwoningen geëxplodeerd zijn. Uiteraard heeft de economische recessie de zaak geen goed gedaan.

En opnieuw reageert de overheid niet echt verstandig. Zo zijn de korte termijn bezuinigingen (denk aan het afschaffen van startersleningen en een aanslag op de vermogens van verhuurders van 750 miljoen) en het aanscherpen van de leningsvoorwaarden zo ongeveer de slechts denkbare optie.

Karrevracht aan rapporten
Verstandiger is het nu maatregelen te nemen die het vertrouwen van de consument in de woningmarkt herwinnen maar die wel passen in een lange termijn hervorming van de woningmarkt. Hierbij kan voor de korte termijn gedacht worden aan het wegnemen van risico’s (o.a. op het niet verkopen van de bestaande woning bij de aankoop van een nieuwe woning) en aan de bevordering van de doorstroming. Al direct zou de overdrachtsbelasting (ook wel verhuisbelasting genoemd) voor starters kunnen worden verlaagd of afgeschaft. De kosten hiervoor kunnen eenvoudig worden gevonden via een eerste beperking van de ruimhartige fiscale subsidiëring van de eigen woning.

Vervolgens zou de overheid nu eindelijk een heldere visie voor een structurele hervorming van de woningmarkt moeten opstellen, waarbij zowel de huur- als de koopsector worden betrokken. Er ligt inmiddels een karrevracht aan rapporten en adviezen om dit snel voor elkaar te krijgen. Kern van deze hervorming moet zijn dat subsidies die de vraag stimuleren sterk worden afgebouwd en een deel van de resterende subsidies veel doelmatiger worden ingezet.

Aan de aanbodzijde kan de verstikkende regelgeving kritisch tegen het licht worden gehouden en kunnen er voldoende bouwfronten geopend worden. Gezien de belangen en de impact spreekt het voor zich dat deze transformatie een lange tijdshorizon van vermoedelijk 15 tot 20 jaar zal kennen. Aan een gebrek aan ideeën en oplossingen ligt het niet. Nu zal de politiek na jaren van dralen eindelijk kleur moeten bekennen.

Deze gastbijdrage maakt deel uit van Wonen in een Blog, een blogreeks over de woningmarkt.