Walesa en de priester

De Spaanse en Italiaanse voetbalfans slenteren vanmorgen al vroeg door de binnenstad van Gdansk.  Telefoons en echte fototoestellen leggen de prachtige gekleurde gevels vast voor vrienden en familie. Gdansk. In de oorlog verwoest. Daarna met liefde en geduld weer  opgebouwd. De schitterende huizen in de “old town” zijn dus pakweg 60 jaar jong, maar lijken eeuwenoud.

Gdansk en Polen hebben veel te danken aan Lech Walesa. De scheepswerf waar in de jaren 80 de opstand tegen het communistisch bewind begon, ligt vijf minuten lopen vanaf mijn appartement. Het beroemde hek staat er nog. De scheepswerf zelf is failliet. Walesa was het symbool van de opstand en de hoop.

Met gebalde vuist kwam hij samen met de arbeiders van de werf in verzet tegen communistisch leider Wojciech Jaruzelski en zijn onbetrouwbare vriendjes. Walesa stond aan de basis van een democratisch Polen. Binnenkort wordt er op de scheepswerf een museum voor Solidarnosc geopend. Het betonnen geraamte is klaar. Zodat de komende generaties kunnen zien wie er voor hun vrijheid hebben gevochten. Walesa woont nog in Gdansk en geniet van zijn oude dag. Misschien is hij vanavond wel in het stadion.

Een andere held van Gdansk zal bij veel minder voetbalfans bekend zijn. Jerzy Popieluszko. Rooms-katholieke priester die in de jaren 80 vanaf de kansel het geloof in Solidarnosc predikte.  Tot ergernis van de grote baas Jaruzelski . De jonge priester werd geintimideerd door het regime. Ingebroken in zijn flat, regelmatig verhoord en op 13 oktober 1984 probeert de geheime dienst hem via een auto-ongeluk het zwijgen op te leggen. Popieluszko ontsnapt.

Zes dagen later staan drie agenten van de dienst van Jaruzelski weer voor zijn deur. Hij wordt in elkaar geslagen en uiteindelijk vermoord. Met zijn handen op zijn rug geboeid gooien ze hem in de rivier. Het lichaam van de 37 jarige Popieluszko wordt op 30 oktober gevonden. 250.000 mensen wonen zijn begrafenis bij, onder wie Lech Walesa. Het duurt nog tot 1989 voordat het regime valt. De moordenaars van Popieluszko worden niet veel later vrijgelaten na een algemene amnestie. In 2010 wordt Popieluszko zalig verklaard door de paus. De kerk waar hij preekte ligt hier niet ver vandaan. Morgen maar even een kijkje nemen.