De glibberige middenweg van het uitspraken-dilemma
Zou u weten hoe Petrzela in het Tsjechisch wordt uitgesproken? Of Mitroglou in het Grieks? Wawrzyniak, in het Pools? Is uw Oekraïens goed genoeg voor de naam Seleznjov? De Nederlandse media houden al vaak verschillende spellingen aan. In het Duits lijkt de schrijfwijze van een Russische speler vaak zijdelings op de Engelse benaming van dezelfde Rus.
En weet u hoe lang er gedebatteerd is over de uitspraak van de oud-spits van FC Twente Blaisse N’Kufo? Het liep hoog op tussen de rekkelijken en de preciezen, die vonden dat de ‘N’ wel moest worden uitgesproken. Dat N’Kufo zelf meende dat de N niet uitgesproken hoefde te worden, was niet voor iedereen van doorslaggevend belang.
Er is maar één ding zeker voor een verslaggever: je kan het niet iedereen naar de zin maken. Neem de Tsjechen (niet letterlijk hoor). Alle Tsjechische namen van dit EK zijn mij voorgezegd, op mijn verzoek, door een geduldige Tsjechische collega. Ik kon zijn kiezen daarbij zien. Kon ik hem meteen vertellen hoe wij Heitinga zeggen. Na vier pogingen was hij nog verder van huis dan bij de eerste keer, maar met zijn inzet was niets mis.
Is alles met deze internationale hulp opgelost? Was het maar zo.
Zouden wij de Slavische namen exact uitspreken zoals in de landen van herkomst, dan zouden vele Nederlanders soms niet meer weten over wie gesproken wordt. Dat roept vragen op. ‘Uitslover’, zullen chagrijnigen knorren. Maar, hoor ik het kleine percentage aan heuse kenners van Slavische talen in Nederland al hoofdschuddend concluderen: “dan doe je het dus fout”.
Dat valt nog te bezien.
Voorbeeldje. De woordvoerder van de Polen is Tomasz Rzasa. Zo kennen wij hem uit de eredivisie, als ‘Raasa’. Als ik in Polen navraag doe over ‘Raasa’, weten ze echt niet over wie ik het heb. Ik zal u niet vermoeien met hoe Polen Rzasa wel uitspreken, maar als ik het met de juiste tongval zou nazeggen, herkent niemend in Nederland hierin een UEFA Cup-winnaar van Feyenoord. Het Pools correct uitspreken van Rzasa zou zijn doel voorbij schieten. Wij spreken ook over Warschau, niet over Warszawa.
Dat is niet zo vreemd. Patrick Kluivert doet momenteel nog wel eens een klusje in Frankrijk. Daar kennen ze hem als ‘Klieverrre”. Daar giechelen wij dan weer om. Zeg ‘Kluivert’ in Frankrijk, en de associatie met voetbal is snel weg.
De Franse commentatoren die ik ken weten heus hoe Nederlanders Kluivert uitspreken. Maar ook zij moeten kiezen tussen maling hebben aan de articulatie in het land van herkomst of maling hebben aan het gehoor van het leeuwendeel van het Franse publiek. Gelijk hebben is niet altijd gelijk krijgen.
De middenweg tussen twee geloofsgroepen, waarbij de één betoogt dat je niet zo ’moeilijk’ moet doen – “want we zijn toch Hollanders hier” – en de ander meent dat er het van een gebrek aan kennis getuigt als je het niet uitspreekt zoals in het land van herkomst – “we zijn hier geen provincialen” – , is een hele glibberige. Vele jaren geleden spraken collega’s van mij wel eens met een uitgang ‘oe’ over de Braziliaan Ronaldo en de Noor Flo. Ze hadden niet meer gelijk kunnen hebben. Ze hadden hun huiswerk uitstekend gedaan. Zelf heb ik de k in Solksjaer nooit over mijn lippen kunnen krijgen, nadat een paar Noren mij de correcte uitspraak, zonder spuug, hadden voorgekauwd. Toch ontstond er in het hele verslaggeversgilde later een stilzwijgende afspraak gemaakt dat we Ronaldooo zeggen, en Flooo. En sommigen hadden het toch over Solluksjaar. Waarom? Nee, heus niet (altijd) vanwege een gebrek aan kennis, maar omdat het afleidde van de materie.
De meeste voetbalkijkende en -luisterende Nederlanders, Duitsers, Engelsen, Belgen en andere Germanen hebben geen kennis van Slavische talen. Die willen weten wie je bedoelt met ‘Rzasa’. De minderheid die wel is ingevoerd in het Tsjechisch, Hongaars, Russisch, Pools of pakweg Reto-Romaans, zal zich oprecht afvragen, al of niet met ergernis, of er dan niemand is die weet hoe de lippen getuit moeten worden om de lettergreep: …szczy… tot een fonetisch correct einde te brengen.
Er is zelfs geen overeenstemming in de Nederlandse media hoe de Oekraïense plaatsnamen geschreven moeten worden. Daar moet een keuze in gemaakt worden, en elke keuze is aanvechtbaar. Welke uitspraak er ook wordt gehanteerd, nooit kan iedereen tevreden worden gesteld. Maar met dat besef valt wel weer goed te leven.
13 reacties
Misschien een broodje aap, maar ik heb wel eens begrepen dat Cocu destijds door de Fransen expres Ko-koe genoemd werd, omdat de correcte uitspraak iets vulgairs zou opleveren. Net zoiets als ‘dank u’, wat een Fransman ook moeilijk zonder te blozen zijn mond uit krijgt.
Iemand die overigens weet hoe de achternaam van Fábio Coentrão uitgesproken hoort te worden? Kon-traa-oe (zoals op TV), of Kwen-traa-oe?
is de truc niet gewoon om vanaf het begin de juiste uitspraak te vinden? Zodat die blijft hangen? Dat lijkt mij een goede middenweg
In Polen kreeg men indertijd proestbuien van ‘De Goeij’. Zoals ze dat in Engeland zullen hebben gehad met ‘De Kock’.
Akkoord. Maar, alsjeblieft, Arsjávin!
Dan vergeef ik je Sjírokov.
Zie/hoor, in het filmpje, het bewijs: http://goo.gl/S4pZJ
Nog uit de tijd van Advocaat bij Zenit
Behalve over de uitspraak zou je ook je bedenkingen kunnen hebben bij sommige namen op zich. Wat te denken van de voormalige keeper van het Oostenrijkse nationale team met de naam Schicklgruber? Voor de niet-historici: Schicklgruber was de eigenlijke familienaam van ene A. Hiedler, later officieel verbasterd tot A. Hitler. Maar daar kan die keeper natuurlijk ook niets aan doen. Dergelijke discussies zijn m.i. zinloos. Als we weten over wie het gaat, dan is het toch voldoende? Lerbie of Leerbuu; wat zou het? Sören (niet Zeuren…) was gewoon goed.
Tomasz Rzasa is eigenlijk Tomas Sjozza en Ronaldinho eigenlijk Ronaldinjoe.
Het is Mourinhoe en niet Mourinjo! Mourinho is tenslotte een Portugees en geen Spanjaard!
Coentrão spreek je uit als Koe-ein-tra-oe (en dan de ‘n’ een beetje inslikken door je neus)
Mourinho spreek je uit als Mo-rin-joe
Doe ‘ou’ zeg je in het Portugees als een ‘o’. En als je Ronaldo en Ronaldinho precies goed zou willen uitspreken moet je beginnen met een rollende ‘r’ die bijna als een Nederlandse ‘g’ klinkt.
Je kunt niet alles goed doen en het iedereen naar de zin maken. Maar je kunt natuurlijk wel een beetje je best doen. Zo erger ik me, als echtgenoot van een hongaarse, al enige tijd aan bijvoorbeeld de uitspraak van de naar van Csaba Fehér. Die wordt door Nederlandse verslaggevers nog steeds stug uitgesproken als Féher, terwijl we toch al op de basisschool leren dat een letter met een streepje naar boven lang wordt uitgesproken. In dat soort gevallen denk ik: gebrek aan enige vorm van interesse of oplettendheid. Dat je de Cs-combinatie niet goed kunt uitspreken vind ik dan tot daar aan toe.
Mooi stuk Philip, maar… het vreemde is dat er bij talen die wij Nederlanders wél plegen te kennen, zoals Frans, een ander verschijnsel optreedt. Zo was ik in 2004 op vakantie in Frankrijk ten tijde van de Tour de France. De liefhebber zal zich de heldentocht van Thomas Voeckler in het geel nog wel herinneren. Op de Franse tv werd zijn naam uitgesproken als ‘Voekler’. Groot was dan ook mijn verbazing toen ik bij thuiskomst de Nederlandse wielerverslaggevers steevast van ‘Veuklèèèr’ hoorde spreken. Blijkbaar klinkt Voekler toch echt iets te Nederlands!
En nog een mooie instinker, de in Hongarije veel voorkomende naam Nágy spreek je uit als Notsj.
Het mooiste verhaal vind ik nog steeds de “Sjindvall” (Kindvall) van commentator Herman Kuiphof tijdens de finalewedstrijd van Feyenoord in de Europacup 1 in 1970. Heel Nederland lachtte hem uit, maar feit is dat hij wel gelijk had. Het is dus ook “Själlstrom” in plaats van Källstrom bij Zweden.
Wat dacht je van Dalziel.. van de politieserie
Diejel..