Zit je op school of studeer je, dan baart het nieuws over de economie je ongetwijfeld wel eens zorgen. Het CPB verwacht dat de werkloosheid in 2010 stijgt tot 10 procent. Is er in deze onzekere tijden voor jou straks een baan?   

Nederland heeft een open economie: tweederde van wat wij aan goederen en diensten produceren (vorig jaar zo’n 595 miljard euro) komt uit de export. Driekwart van die export vindt plaats binnen de Europese Unie. Weinig andere landen zijn voor hun werkgelegenheid en welvaart zo afhankelijk van het goed functioneren van de Europese markt, en dus van de EU. Het goede nieuws is dat Nederland ook meer dan andere landen profiteert van de EU.

Het Centraal Planbureau berekende dat de Nederlandse economie jaarlijks met tussen de 25 en 30 miljard euro extra groeit dankzij de eenwording van de Europese markt. Dat levert iedere Nederlander per jaar ongeveer een modaal maandinkomen extra op (tussen 1.500 en 2.200 euro). Nederland heeft ook fors geprofiteerd van de uitbreiding van de Unie. De recente liberalisering van het dienstenverkeer in de EU levert Nederland tussen de 1,4 en 6,3 miljard euro extra op. Europa is de kurk waar de Nederlandse economie op drijft.

Wie straks sterk wil staan op de arbeidsmarkt heeft dus niet genoeg aan een op Nederland gerichte opleiding. Je moet ook je talen kennen en iets weten van andere Europese landen. Daarom is het goed dat de overheid jongeren daarbij helpt. MBO-leerlingen die een deel van hun opleiding in andere EU-landen willen volgen, krijgen binnenkort studiefinanciering. In het HBO- en universitair onderwijs bestaat dat recht al langer.

Het MBO is in Nederland de belangrijkste vervolgopleiding: zes van elke tien scholieren komen daar terecht. Staatssecretaris Van Bijsterveldt wil met het toekennen van studiefinanciering de inzetbaarheid van MBO-ers vergroten. “Denk aan de auto-industrie in Duitsland, of de mode in Milaan. Het betekent een versterking van het Europees vakmanschap”. Duizenden Nederlandse studenten (en meer dan een miljoen Europese) hebben de afgelopen jaren al gebruik gemaakt van een Erasmus-beurs om een aantal maanden in een ander Europees land te gaan studeren. Dat is precies waar de Europese integratie voor is bedoeld: meer kansen, meer vrijheid, en meer begrip tussen de volkeren.

Maar de Nederlandse economie heeft meer nodig dan goed opgeleide werknemers. Nederlandse bedrijven moeten vrij en eerlijk kunnen concurreren; overheden moeten concurrentievervalsing tegengaan. In Nederland is dat de taak van de Nederlandse Mededingingsautoriteit. De NMA schat dat haar optreden de Nederlandse consument in 2008 zo’n 700 miljoen euro heeft bespaard. Toezicht op Europese markten (bijvoorbeeld op grensoverschrijdende fusies) is de taak van de Europese Commissie. Bedrijven die de Europese spelregels overtreden krijgen hoge boetes. Overheden die hun nationale bedrijven illegaal subsidiëren worden aangepakt. Juist Nederland heeft als klein land groot belang bij een sterke Europese Unie, die voorkomt dat grote lidstaten hun gewicht misbruiken.

Maar de EU kan en moet meer doen om de crisis te bestrijden. Innovatieve bedrijven die een patent willen aanvragen zijn in Europa 20 keer duurder uit dan in de VS en 13 keer duurder dan in Japan. Wanneer besluiten Europa’s nationale politici eindelijk eens tot een Europees patent dat werkt?

Europa telt 60 luchtverkeersleidingscentra in de 27 lidstaten. Eén Europees stelsel zou de luchtvaart 2 à 3 miljard euro aan brandstofkosten besparen en de samenleving 16 miljoen ton kooldioxide-uitstoot. Waar blijft dat systeem?

Ook Europees aanbesteden kan bedrijven en overheden nog handen vol geld opleveren. Door Europees aan te besteden in de gezondheidszorg heeft de cooperatie Intrakoop zijn leden 18 miljoen euro aan electriciteitskosten bespaard. De politiekorpsen in en om Amsterdam bespaarden 4 miljoen. Toch lappen veel overheden de Europese aanbestedingsregels aan hun laars, in Nederland zowel gemeenten als de rijksoverheid. Waarom wordt dat niet harder aangepakt?

In de VS wil president Obama de overheidsuitgaven aan onderzoek en ontwikkeling verdubbelen. Ondanks de crisis. Om Amerika straks een voorsprong te geven. Wanneer volgen de politici in Europa – en in Den Haag?

Geen enkel Europees land kan de economische crisis op eigen kracht bestrijden. Het lot van de Nederlandse economie wordt niet in Den Haag bepaald. Toch geven nationale politici wel die indruk en de media spreken hen niet tegen. Zo wordt de mensen zand in de ogen gestrooid. Welke Brusselse besluiten zijn nodig om werk en welvaart de komende jaren in Nederland te behouden? Waar moet de Nederlandse regering zich voor inzetten? Laten politici die vraag eens concreet beantwoorden. Want “Minder Brussel” levert Nederland niet meer banen op.

Gijs de Vries was onder meer EU-coördinator terrorismebestrijding en Nederlands regeringsvertegenwoordiger op de Europese Conventie.