Een van de mythes over het Europees Parlement (EP) is dat het geen macht heeft. Niets is minder waar. Van een college dat slechts het recht had advies te geven heeft het Europees Parlement zich ontwikkeld tot een instelling met vergaande bevoegdheden.

Het is niet overdreven te stellen dat het Parlement in dit opzicht de grote winnaar is geweest van de Europese verdragen die de laatste jaren tussen de lidstaten zijn uitonderhandeld. Of het nu het Verdrag van Maastricht van 1991 is of dat van Nice van 2001, iedere keer won het Europees Parlement aan bevoegdheden. Het resultaat is dat volgens de huidige spelregels Europese wetgeving, die steeds meer terreinen bestrijkt, alleen met instemming van het Parlement tot stand kan komen.

De Europese begroting, toch altijd een slordige 100 miljard, vereist de instemming van het EP. En de Europese Commissie, een cruciale speler op Europees niveau, kan alleen functioneren als zij de steun van een meerderheid van de Europese parlementariërs heeft. Kortom, gebrek aan macht kan geen reden zijn om niet te stemmen bij de komende verkiezingen. Qua bevoegdheden kan het EP de vergelijking met menig nationaal parlement aan.

Een andere mythe is dat er niets te kiezen valt bij de EP-verkiezingen. Een stem bij deze verkiezingen is per definitie een stem voor verdergaande Europese eenwording, zo wil het verhaal. Dat was zeker het geval in de jaren dat het EP bij gebrek aan bevoegdheden nog onmachtig was. Bestaande uit pro-Europeanen was het een lobbyclub voor verdergaande Europese eenwording, het liefst in federale zin. Anno 2009 is dat beeld ingrijpend veranderd.

Men hoeft maar naar het Nederlandse partijpolitieke spectrum te kijken en het valt op dat er voor de kiezer juist veel te kiezen valt, vooral op de flanken van dat landschap. Van een SP die zich tegen verdere Europese marktwerking verzet en een PVV die nog net niet een Nederlands terugtreden uit de EU bepleit tot Groen Links en D66 die zich groen getooid kampioenen van verdere eenwording tonen. Het is waar, het grote midden van VVD, CDA en PvdA laat op het eerste gezicht weinig verschillen zien. Maar wie wat beter kijkt en luistert bij onderwerpen als markt, landbouw en Turkije ziet ook daar wel degelijk verschillen.

Als bovendien bedacht wordt dat het EP de afgelopen jaren daadwerkelijk van zijn macht gebruik weet te maken en ook politieker opereert, lijkt er op het eerste gezicht wel degelijk iets te kiezen te zijn op donderdag.

Waarom lopen dan zo weinig mensen warm voor het EP? Daar zijn vele redenen voor, variërend van wantrouwen ten aanzien van de politiek tot afkeer van het Europese project. Wie de resultaten van het recent 21minuten.nl tot zich laat doordringen, ziet dat kiezers Europa weliswaar op bepaalde terreinen als noodzakelijk zien, maar dat een gevoel van bedreiging voor de eigen identiteit als gevolg van ‘meer Europa’ de boventoon voert.

Los van de vraag of die als noodzakelijk geziene Europese samenwerking op terreinen als klimaat, buitenlands beleid en energie hoe dan ook van de grond kan komen zonder ‘Brussel’ de daarvoor vereiste bevoegdheden te geven, is een ding echter wel heel zeker: binnen de marges van het democratisch bestel is stemmen de enige manier om, hoe moeilijk dan ook, invloed uit te oefenen op de verdere gang van het proces van Europese integratie.

Jan Rood is hoofd van het European Studies Programme van het Instituut Clingendael in Den Haag. Hij is een van de hoofdgasten van de Radio 1-verkiezingsuitzendingen op donderdag en zondag.