De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Beatrix, 30 jaar koningschap

Hare Majesteit de Koningin  (foto Rob Ris)Ze is een Zeer Bekende Nederlander (ZBN-er) en ze vervult het hoogste ambt dat ons land kent. Veelvuldig verschijnt ze in het openbaar. Bij de begrafenis van haar ouders en haar man en bij het huwelijk van haar zonen zitten wij dankzij de televisie zelfs op de eerste rij. Toch weten we maar weinig over haar politieke en maatschappelijke opvattingen en is een groot deel van haar werk in nevelen gehuld, onderworpen zelfs aan  een formele of  informele geheimhoudingsplicht.

Haar medewerkers van hoog tot laag verplichten zich te zwijgen als het graf over wat ze tijdens hun werk zien en horen. De vele mensen die ze op bezoeken in het land ontmoet en spreekt, worden geacht prudent om te gaan met wat  ze van haar te horen krijgen. Kamerleden en andere politieke gezagsdragers  komen zelfs in de problemen als ze uit de school klappen over  gesprekken met haar. Ze spreekt herhaaldelijk in het openbaar, maar interviews geeft ze vrijwel nooit.

Balans opmaken

 

Daarom is het niet zo simpel om een attractief en gedegen televisieprogramma te maken over de 30-jarige regeringsperiode van koningin Beatrix.  Toch heeft NOS-verslaggever Mélinde Kassens dat gedaan. Onder de titel ‘Beatrix, het koningschap’ probeert zij de balans op te maken van de 30-jarige periode dat Beatrix op de troon zit en staatshoofd van Nederland is.

 
Natuurlijk gaat het daarbij over de vele contacten van de vorstin met de mensen in het land tijdens werkbezoeken. Ze komt dan zo op het oog heel dichtbij, maar er blijft altijd afstand. Alleen op momenten dat de koningin troostend op bezoek gaat bij mensen die door tegenslagen en rampen worden getroffen, is er ietsje minder afstand. Maar dan geldt voor de pers bijna altijd de regel: camera’s weg en microfoons uit!

Geheim van Noordeinde

 

Echt ingewikkeld wordt het als je iets te weten wilt komen en wilt laten zien van de manier waarop de koningin haar staatsrechtelijke taken vervult. Vanwege de gietijzeren regel van onze constitutionele monarchie dat het staatshoofd boven de partijen staat en dat voor haar ambtsvervulling in brede zin niet zijzelf maar de ministers – de minister-president voorop – politieke verantwoordelijk zijn, krijgen wij als burgers  niet echt zicht op dat werk van de majesteit. 

Het wekelijkse overleg van staatshoofd  en premier valt onder ‘het geheim van Noordeinde’. Zelfs het geluidloos in beeld brengen van  beraadslagingen van Beatrix met haar particuliere en ambtelijke staf  is taboe. De consultatierondes die de koningin tijdens kabinetsformaties houdt, mogen evenmin gefilmd worden. We moeten het doen met beelden van politci die paleistrappen bestijgen en afdalen.

De beëdiging  van nieuw aantredende ministers en staatssecretarissen gebeurt achter gesloten paleisdeuren met als genoegdoening daarna overigens wél de traditionele bordesfoto van de koningin met ‘haar’ nieuwe kabinet.

Patronen

 

Om een programma te maken over het koningschap van Beatrix ben je aangewezen op staatsrechtkenners voor wetsuitleg. Hoewel nuttig,  echt spannend is dat niet.  Politici die haar wel eens spreken,  moeten daarover zwijgen en eventuele kritiek op de koningin houden ze om electorale redenen wijselijk maar  onder de politieke pet. Dat schiet dus ook niet op. 

Mensen uit de (directe) omgeving van de koningin willen hoogstens wat vriendelijkheden kwijt, maar  houden op straffe van uitsluiting toch vooral hun kaken stijf op elkaar. Wat te doen?

Door goed te kijken en nauwkeurig  te luisteren naar alle openbare optredens  van koningin Beatrix  – inclusief natuurlijk haar jaarlijkse kerstboodschap en de tv-interviews die ze gaf bij haar 20- en 25-jarig regeringsjubileum – en door close reading van alles wat er over haar door min of meer ingewijden gezegd en geschreven wordt, kun je toch proberen lijnen te ontdekken en patronen te zien.

Aandacht

 

Sommige journalisten – de royalty watchers – hebben deze oranjefenomenologie  intussen tot een ware kunst verheven en kunnen spannend en verhelderend praten over wat koningin Beatrix doet en denkt. Ondanks beperkte middelen kun je zo toch nog een wel een redelijk adequaat beeld van het 30-jarig koningschap van Beatrix schetsen.

Het blijft een beetje het koken van een smakelijke maaltijd met karige ingrediënten, maar er is voor de programmamaker  één troost: de ervaring leert  dat ook met (journalistieke) beperkingen gemaakte programma’s over het koningshuis op aandacht van velen mogen rekenen.

Bekijk hier deel 1 van Beatrix 30 jaar Koningin: de reizen (27 april)

Bekijk hier deel 2 van Beatrix 30 jaar Koningin: de koninginnedagen (28 april)

Bekijk hier deel 3 van Beatrix 30 jaar Koningin: het koningschap (29 april)

 Uitzending:
29 april: NOS Beatrix 30 jaar Koningin: Het Koningschap, Ned 1, 22.20-22.57 uur
 

Herhaling:
30 april: NOS Beatrix 30 jaar Koningin: Het Koningschap, Ned 1, 08.20-08.57 uur 

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


4 reacties op “Beatrix, 30 jaar koningschap”

  1. bas zegt: 28-04-10 om 17:10

    Beatrix heeft verreweg de meeste invloed van alle Nederlanders

    Maar hoeveel invloed? dat mogen wij weten
    Wat is haar invloed? idem
    Wat wilt ze dan? idem

    Hoe is ze op die positie gekomen? Op grond van geboorte

    Voor mij is dit een onacceptabel samenstel van factoren.

    Je kunt natuurlijk zeggen, de manier van benoemen is niet goed, maar het is nu eenmaal zo, en kijk eens wat een grote kwaliteit ze heeft.

    Het probleem is, ik mag niet weten welke haar kwaliteiten zijn.

    Ik ben voor een republiek. Beatrix, of Willem IV, mogen best kandidaat zijn voor het presidentschap, maar dan wil ik wel weten wat ze overal van vinden

    openheid, transparantie, controleerbaarheid van de overheid horen, in mijn ogen, ook het staatshoofd te omvatten.

  2. Sven zegt: 28-04-10 om 20:49

    Goedenavond,

    Ik heb een korte vraag: waarom wordt het beeldformaat 4:3 tijdens de uitzendingen niet aangepast naar 16:9? Nu staan er van die rare zwarte balken in beeld. Zonde, het stoort regelmatig omdat de rest van de beelden wel in breedbeeld is :( Voor de rest: alvast een fijne Koninginnedag toegewenst allemaal!

  3. @Sven,
    omdat anders de koningin iets te “breed” wordt door het uitrekken van het archiefbeeld wat destijds nog 4:3 was.

    Verder ben ik voor de constitutionele monarchie, de president heeft zo meer tijd voor èchte staatszaken ipv lintjes knippen en zwaaien.
    Verder in echte crisis kan de koningin haar veto inzetten mocht iemand als bijv. Wilders heel rare absurde dingen doorzetten in de wet. Ze kan dan weigeren te tekenen.

    Verder moet ze idd. wel flink minder macht krijgen bij bijv. de provincies en de (re)formatie of dit moet transparant gebeuren. Maar een stok achter de deur, een leuke lintjesknipper en uithangboord voor NL is geen probleem.

    Fijne Koninginnedag!

  4. Waarom lopen de prinsen tijdens deze dag niet in leuke vrijetijdskleding rond. Immers het is toch een feestdag

Geef een reactie