De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Ze zijn er nog net

jongetjes_eten_anp-9019043De Vrijheidstrein die op 5 mei met de NOS door Nederland reed, passeerde veel plaatsen waar de bevrijding een ‘zwart randje’ heeft. Deze verhalen blijven boeien. Iedere keer denk ik weer: alles is gebeurd, in deze oorlog.

We hebben 15 regionale verhalen over de laatste periode van de oorlog laten zien. Ter voorbereiding ben ik op pad gegaan en heb ik twee mensen gesproken die hun verhaal vertellen over het einde van ‘hun’ oorlog. Het is tenslotte dit jaar 65 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog eindigde. Ook al zijn er al heel veel mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt overleden, toch zijn er nog steeds mensen met heldere herinneringen.

Mevrouw Van der Linden staat al vriendelijk te zwaaien en te wenken als ik de galerij oploop. Daar moet ik dus zijn. Als ik haar aankijk ben ik blij verrast: een 92-jarige vrouw die nog zo jong oogt, kom ik niet dagelijks tegen.

Hongerwinter

 

We praten over de hongerwinter in Utrecht. Mevrouw Van der Linden vertelt helder over deze zware tijd. Hoe ze op pad ging met de kinderwagen op zoek naar hout of eten. In haar kinderwagen heeft ze altijd een klein handzaagje verstopt. Iedere tak is van waarde. Haar twee kleine kinderen, die beide in de oorlog geboren zijn, mogen niets te kort komen. Maar dat lukt niet en ze besluit dat ze op zoek gaat op het platteland. Ze gaat op hongertocht. 

De wangen van mevrouw Van der Linden krijgen steeds meer kleur. Ze vindt het nog altijd moeilijk er over te vertellen. Vooral als ze beschrijft hoe ze bijna de zak aardappelen en het stukje spek kwijt was dat ze met veel moeite had veroverd. “Gek hè”, zegt ze, “het is zo lang geleden en toch emotioneert het me nog steeds.”
  
Als ze over haar hongertocht vertelt, bedenk ik dat het ‘nog maar’ 65 jaar geleden is. Haar negendaagse voettocht van Utrecht tot Staphorst en weer terug was een zware tocht. Het enige doel: eten voor haar kinderen. Een tocht vol ontberingen en angsten. Ik stel me voor hoe ze daar gelopen moet hebben: met sneeuw onder haar laarzen, diep in haar jas weggedoken. Negen dagen lang van huis, haard en kinderen. Midden in de laatste winter van de oorlog.

Ongeloof

 

Ze vertelt ook over de bevrijding. Ze had net met haar man gepraat en ze had gezegd: ik weet nu echt niet meer hoe het verder moet. En juist op dat moment hoorde ze dat Utrecht bevrijd was. Ongeloof en vreugde! Zo blij als ze was! Met de kinderen in de kinderwagen heeft ze urenlang achter de muziek aangelopen tot ze op het laatst niet meer wist waar ze was! Verdwaald in haar eigen stad.

Als ik wegga, zwaait ze me uit. Daarna reis ik verder naar de Betuwe. Een ontmoeting met de 88-jarige Hannes van de Hatert. Hij staat al op de uitkijk als ik aan kom rijden. Hij loopt wat voorzichtig over het grind en heet me hartelijk welkom met koffie en appeltaart. Zijn huisje in Echteld ligt pal aan het spoor. Twee keer per uur rijden er twee treinen langs.

Pudding

 

Hannes spreekt een stevig dialect en vertelt over Operatie Ooievaar aan het eind van de oorlog: het onderwater zetten van de Betuwe. Het ging er stevig aan toe in de Betuwe, in dat laatste oorlogsjaar. Hij beschrijft de evacuatie van zijn familie uit het plaatsje Ochten en de onzekerheid over het verloop van de oorlog. Leven op de zolder van een boerderij en later, als het water gezakt is, in een kippenhok bij iemand in de tuin.

Hannes weet nog veel, maar het is wel lang geleden. Als hij over de pudding vertelt die zijn moeder maakte op de dag van de bevrijding moet hij er weer van huilen. Op de weg terug naar de redactie denk ik: horen we deze verhalen nu echt “voor het laatst” van de mensen zelf? Het stemt toch enigszins weemoedig.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


Geef een reactie