De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Beatrix en Ruud, een paar apart

DEN HAAG-LUBBERS-INFORMATEURIn wat je gevoeglijk de nadagen van haar 30-jarige loopbaan als staatshoofd kunt noemen heeft koningin Beatrix te maken met een wel héél complexe en netelige kabinetsformatie. In normale omstandigheden speelt de koningin bij de formatie van een nieuw kabinet inhoudelijk gezien geen rol van betekenis.

Ze zet haar handtekening onder de voorstellen en plannen, haar door politici die een parlementaire meerderheid vertegenwoordigen aangereikt, en benoemt de personen tot informateur of formateur die haar worden voorgedragen.

Alleen als zich, zoals nu het geval is, geen duidelijk meerderheidskabinet aftekent en partijen elkaar als regeringsdeelnemer uitsluiten, moet en kan de koningin zich enige eigen speelruimte veroorloven. Het land moet immers geregeerd worden.

Politieke speelruimte

 

Nu Beatrix in de ontstane politieke patstelling noodgedwongen iets meer eigen initatief moet tonen, klinkt onmiddellijk het verwijt dat haar onafhankelijkheid en onpartijdigheid in gevaar komen. Zij zou invloed en macht uitoefenen die moeilijk of niet verenigbaar zijn met haar positie als constitutioneel vorst en als boven de partijen staand, onschendbaar en niet-gekozen staatshoofd.

Staatsrechtgeleerden echter hebben deze kritiek in de kiem gesmoord door erop te wijzen dat de politieke speelruimte van de vorstin nooit en te nimmer groter zal en kan zijn dan de politiek parlementaire meerderheid haar per saldo toestaat. Met andere woorden: als de politici hun zaakjes goed voor elkaar hebben, hoeft de koningin geen (ongebruikelijke) wegen te bewandelen die als politieke inmenging geïnterpreteerd kunnen worden.

En volgens diezelfde staatsrechtgeleerden komt daar nog bij dat de volksvertegenwoordigers tot nu toe elke mogelijkheid om bij wet de invloed van de koningin bij kabinetsformaties in te dammen ongebruikt hebben gelaten. Sterker nog de gekozen parlementariërs vinden het zelfs onnodig een kamerdebat aan de kabinetsformatie te wijden.

Intussen is wél duidelijk geworden wie Beatrix als haar belangrijkste adviseurs beschouwt. Natuurlijk is dat de 68-jarige vice-president van de Raad van State  en ‘slapend’ PvdA-er Herman Tjeenk Willink. Hij werd – heel ongebruikelijk voor een ‘onderkoning’ -  het politieke mijnenveld in gestuurd om een weg te banen naar een nieuw kabinet. Toen ook hij geen resultaat boekte, kwam koningin Beatrix – heel verrassend en naar verluidt buiten de adviezen die ze kreeg om -  met de vroegere CDA-premier Ruud Lubbers (71 jaar en een generatiegenoot van de 72-jarige vorstin) op de proppen.

Daarmee gaf ze voedsel aan het hardnekkige gerucht dat zij met deze CDA-politicus en langst zittende premier (1982-1994) een hartelijke verstandhouding heeft en diens adviezen op hoge prijs stelt. Met de keuze van Ruud Lubbers tot kabinetsinformateur laat Beatrix dan ook een duidelijke voorkeur zien, maar die lijkt vooralsnog meer persoonlijk dan (partij)politiek.

Tegenpolen

 

De consciëntieuze, bijna scrupuleuze Beatrix van Oranje en de wendbare en ondernemende Ruud Lubbers vormen een ‘paar apart’. Het politieke slangenmens Lubbers – bijgenaamd de ‘macher’- diende zo’n 12 jaar als minister-president onder Beatrix. Hardhandig saneerde hij de overheidsfinanciën en hij regeerde zowel met de VVD als met de PvdA.

Over zijn relatie met de dan net aangetreden koningin Beatrix is nooit een wanklank vernomen. Integendeel. Lubbers was en is er voorstander van de koningin een zekere vrijheid van bewegen en spreken te geven en hij was het ook die prins Claus soms zelfs politiek gevoelige functies gaf op het gebied van bijvoorbeeld de ontwikkelingssamenwerking.

Bijna een jaar geleden nog zei minister van staat Ruud Lubbers in het tv-programma Buitenhof dat er geen enkele noodzaak voor Beatrix was om snel af te treden. Hij roemde de ‘de voortreffelijk functionerende’ vorstin en zei dat het moment van troonswisseling geen haast had en vooral ‘goed afgewogen’ diende te worden. Van veel kanten werd toen gezegd dat Lubbers zijn opmerkelijke uitspraken vooraf met Beatrix had afgestemd.

Hoewel uit veel blijkt dat Beatrix en Ruud elkaar verstaan en vertrouwen, zijn het volstrekt andere mensen. Beatrix ziet, zo willen de verhalen, altijd moeilijkheden, Lubbers ontwaart overal mogelijkheden. Beatrix zou een perfectioniste zijn, Lubbers maakte naam als  een onbevangen improvisator. Beatrix is min of meer calvinistisch opgevoed waar Lubbers het prototype lijkt van de soepele katholiek.

Misschien zijn ze wel zo goed met elkaar, omdat ze elkaars tegenpolen zijn en elkaar daardoor kunnen aanvullen. Het fijne ervan zal, zeker als het aan Beatrix ligt, niet snel duidelijk worden, maar feit is dat de koningin met de benoeming van Ruud Lubbers tot informateur in een cruciale fase van een lastige kabinetsformatie zich in haar kaarten heeft laten kijken: haar persoonlijke kaarten dan, niet haar politieke.

Die liggen bij Beatrix ongetwijfeld op een ander stapeltje. Maar of dat voor Ruud Lubbers ook geldt, is nog maar de vraag.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


11 reacties op “Beatrix en Ruud, een paar apart”

  1. Beatrix en Ruud, een paar apart…

    Bedankt voor het publiceren van dit artikel – Trackback van PartijPolitiekNieuws.nl…

  2. Duurt veel te lang op deze manier. Aandachttrekkerij en belangrijk doen, lijkt het op.
    Zie de video Formeren doe je zo
    http://www.youtube.com/watch?v=AyNnKleP5-w

  3. donselaar zegt: 26-07-10 om 12:54

    ik vind het optreden van hare majesteit en dhr lubbers geweldig

  4. vd have zegt: 27-07-10 om 09:15

    Ben het helemaal eens met de laatste reactie

  5. sybesma zegt: 27-07-10 om 15:52

    een goede keus van majesteit om ruud lubbers te benoemen tot informateur.
    Nu maar hopen dat er snel duidelijkheid komt tussen de drie heren.

  6. Er komt een rechts kabinet.

  7. Jip Koch zegt: 29-07-10 om 12:00

    Hoe rechtser hoe beter!

  8. bas zegt: 29-07-10 om 13:50

    Zoals altijd ligt de wijsheid in het midden. Alleen lastig om te vinden waar het midden is

    @ Jip. wat is rechts? Was Hilter, nationaal socialist rechts? Of was hij gewoon een gevaarlijke gek, een moordenaar?

    Zover ik weet, komen alle als ‘ultra-rechts’ (zo rechts als mogelijk, dus) betitelde groeperingen op voor volksbelangen – op een wellicht verknipte manier uit te leggen als collectieve belangen – waardoor ze collectivistisch en dus links zijn.

    Of bedoel je te zeggen ‘ik wil geen belasting betalen, en de rest van de mensen hier kan me wat?’.

    Dan wil ik je er toch graag op wijzen, dat een dergelijk beleid ertoe zou leiden dat wie nu een bijstandsuitkering krijgt, straks niets heeft, en dus genoodzaakt wordt anderen, die wel iets hebben, te overvallen danwel te bestelen. Dat leidt tot een opkomende beveiligingsindustrie, waarin iedereen zijn eigen keuzes maakt, die veel duurder is dan we nu aan sociale zaken betalen

    Een goed sociaal vangnet is niet alleen van belang van degenen die erin vallen, maar ook van degenen die erboven een baan hebben, of het helemaal niet zullen gebruiken.

  9. gerrit zegt: 17-08-10 om 16:57

    Als zij zo verder gaan zal van nederland niets terecht komen
    door het gedoe wordt er veel geld weg gegooid die kunnen beter besteden aan mensen in nederland die honger lijden
    en dat de koningin zich daar mee moet bemoeien dat kom alleen maar dat CDA en VVD dat met PVV nooit door een deur kunnen
    CDA moet maar eens meer naar het volk luisteren en niet aan zich zelf denk
    en het VVD denk ook maar eens naar het volk

    En gooi nooit met woorden die je moeder je nooit geleerd heeft

    kjik maar naar de moeder van het vaderland

  10. wat een gedoe in dit (stomme) land om een regering te vormen tjonge jonge….t is dat ik t me niet kan veroorloven anders ging ik weg uit nederland ….rijker steeds rijker — armen steeds armer…..ertussen mag niets meer zitten….

    en voor de rest graai cultuur bij de witte boorden en zgn. top functionarissen….bonussen toe maar terwijl er nog TE veel mensen aan moeten kloppen bij de gaarkeukens in dit land…
    Terwijl als je naar t nieuws kijkt met alle zgn. “hoog” geplaatste lui in dit land ze stuk voor stuk een “volgevreten” dikke kop hebben en moeten “afvallen” ook bij koninklijke familie…

    en dát noemen zich vertegenwoordigers vh VOLK ???
    lachertje…..veel geschreeuw maar weinig wol

    bah

  11. Elly zegt: 18-08-10 om 19:00

    Leuke achtergrondinformatie. ‘k Vraag me alleen af of H.M verwacht had, toen ze de informatieopdracht aan Ruud gaf, dat de laatste zich er zo gemakkelijk van af zou maken. Ik voel me met de gang van zaken in elk geval niet gerust op de uitkomst.

Geef een reactie