De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Troonswisseling kan bij elk kabinet

DEN HAAG-PRINSJESDAG-BALKONSCENEHet is dezer dagen een gewilde theorie: koningin Beatrix zou in haar maag zitten met de komst van een centrumrechts minderheidskabinet (VVD,CDA) met gedoogsteun van de PVV. Als aanwijzing daarvoor geldt onder meer de inschakeling door de vorstin van haar vertrouwelingen Herman Tjeenk Willink en Ruud Lubbers als kabinetsinfomateurs.

Hoewel onzinnig, want geschreven door het demissionaire rompkabinet-Balkenende, zou ook het pleidooi in de Troonrede voor een stabiel landsbestuur en het hameren op tolerantie, respect en wellevendheid wijzen op de afkeer van het staatshoofd voor het type kabinet dat nu in de maak is.

Hoe het precies zit, zullen we vanwege het ‘geheim van paleis Noordeinde’ de eerste decennia niet te weten komen. Voor het democratische proces is het ook van minder belang, want alleen een meerderheid in de Tweede Kamer maakt uiteindelijk uit wat voor kabinet op het Haagse pluche zal plaatsnemen.

Speculaties

 

Toch hebben speculaties dat Beatrix persoonlijk minder ingenomen zou zijn met de komst van een minderheidskabinet, dat het moet hebben van PVV-gedoogsteun en dat in de samenleving én in het meeformerende CDA tot vragen en heftige verdeeldheid leidt, wel enige grond.

De vorstin heeft immers tot taak de nationale eenheid te bevorderen en te symboliseren en is van kindsbeen af met deze opdracht vertrouwd gemaakt. En wie de meer persoonlijk getinte kerstboodschappen van Beatrix erop naleest, bemerkt ook hoeveel belang zij hecht aan nationale cohesie, onderlinge verdraagzaamheid en goede politieke en maatschappelijke omgangsvormen.

Daar komt dan nog eens de theorie bij dat Beatrix met het oog op een naderende troonswisseling graag een maatschappelijk en politiek breed gesteund kabinet zou willen.

Toch houdt ook deze theorie bij nadere beschouwing geen stand. Staatsrechtelijk staan abdicatie en troonswisseling immers geheel los van het kabinet. De koningin – en zij alleen – maakt uit wanneer ze aftreedt en plaats maakt voor haar wettelijke opvolger. Een kabinet heeft zich daar maar naar te schikken.

Natuurlijk kunnen de daarvoor geldende wetten en regels veranderd worden, maar dat vergt een wijziging van de grondwet. Die duurt al vlug een jaar of acht en eist een tweederde meerderheid in het parlement.

Wankele meerderheid

 

Interessant in dit verband is trouwens dat de troonswisseling tussen Juliana en Beatrix in 1980 óók gebeurde tijdens de zittingsperiode van een omstreden kabinet dat slechts een wankele meerderheid had in de Tweede Kamer.

We hebben het dan over het kabinet-VanAgt/Wiegel. Dat regeerde van 1977 tot 1981. Het had met 76 van de 150 kamerzetels maar een nipte parlementaire meerderheid en werd bij zijn aantreden ook nog eens belaagd door een zevental leden van de CDA-kamerfractie: loyalisten of dissidenten genoemd. Die hadden grote problemen met dit centrumrechtse kabinet dat de opvolger was van het linkse kabinet-Den Uyl.

Toch zat dit kabinet Van Agt/Wiegel, zwaar belaagd door een linkse (buiten)parlementaire oppositie, de rit uit en  maakte het in het voorlaatste jaar van zijn bestaan het aftreden van koningin Juliana en het aantreden van koningin Beatrix mee.

Waarom zou deze geschiedenis zich niet kunnen herhalen? Een troonswisseling kan binnen een verdeeld land zelfs samenbindend en helend werken en in elk geval de aandacht afleiden van omstreden politieke maatregelen zoals bezuinigingen.

Oranje-mastodont

 

Het is kortom heel goed denkbaar dat de 72-jarige Beatrix – nu nog ‘verwikkeld’ in een netelige kabinetsformatie en met argusogen door iedereen gevolgd – haar aftreden bekend maakt zodra een nieuw kabinet zijn draai gevonden heeft; ook als het om een minderheidskabinet met onzekere maar werkbare en min of meer stabiele PVV-gedoogsteun gaat.

Beatrix kan dan in het al voor haar gereed gemaakte kasteel Drakensteyn in Lage Vuursche van haar oude dag gaan genieten en zich als een soort Oranje-mastodont of leunstoel-prinses gaan bemoeien met de invulling van  het koningschap door haar zoon Willem-Alexander. Maar ook zulke (eventuele) bemoeienissen zullen onverkort vallen onder het ‘geheim van Noordeinde’.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


9 reacties op “Troonswisseling kan bij elk kabinet”

  1. Ties zegt: 23-09-10 om 12:37

    Goed stuk!

  2. Marc Geilenkirchen zegt: 23-09-10 om 12:59

    Ik weet het niet hoor met dit rechtse kabinet – wanneer je in een roeiboot uitsluitend de rechter spanen gebruikt ga je volgens mij rondjes draaien. En een vogel die maar één vleugel gebruiken mag komt al helemaal nergens.

    Dus toch maar een middenkabinet!

  3. Sam Koeman zegt: 23-09-10 om 17:12

    Ergens heb ik het gevoel dat mevrouw Van Amsberg het 200 jarig bestaan van het koninkrijk der Nederlanden mee wil maken als koningin. Als het feest is verdwijnt kritiek (zoals op de bouwplannen van landgoed De Horsten) meer naar de achtergrond en is het politieke klimaat wat stabieler voor een machtsoverdracht. Willem Alexander is al niet zo populair, mede door zijn eigen stomme fouten inzake dubieuze vastgoedzaken in Afrika en zijn moeilijke verhouding met de media. Enerzijds is hij Prins Pils, de man van het volk, anderzijds wil hij niet gefotografeerd worden en leidt hij een jetset-achtige levensstijl. Dat leidt uiteindelijk tot het beeld van een in zichzelf gekeerde prins die vooral in alle rust en (media)stilte zijn geld wil uitgeven. Maarja, als potentieel koning sta je nou eenmaal altijd in de spotlights. Ikzelf vind dat het na Beatrix wel afgelopen mag zijn met de monarchie. En als er dan toch een opvolger moet zijn, dan hoop ik dat Willem Alexander plaats maakt voor zijn broer Constantijn. Die heeft tenminste genoeg hersens en inschattingsvermogen om te weten hoe om te gaan met dit soort lastige politieke situaties.

  4. c.a. van de wijgaart zegt: 24-09-10 om 19:08

    Het maakt mij niet uit wat voor kabinet er komt,als er maar eens eentje komt.
    Wat ze momenteel presteren in Den Haag is een genante vertoning. en vind ik dat we maar eens op hun salaris moeten gaan bezuinigen.

  5. Ik vind wij moeten onze koninging de rust en de ruimte geven zelf de beslissing te nemen als zij een troonswisseling wilt.Bedenk het rechtse kabinet is er nog niet. Als alle linkse partijen een alliantie vormen staan zij sterkerals tegenpool naar rechts. Samengaan Samenbinden goed voor de samenleving.

  6. Ger zegt: 26-09-10 om 13:07

    Als de koers te lang linksom geweest is, dan kan het geen kwaad een poosje alleen maar naar rechts te sturen.

  7. Ricardo zegt: 27-09-10 om 13:26

    Ik denk dat de koningin haar aftreden meer laat beinvloeden door haar gezondheid en de wens om haar zoon en schoondochter nog wat meer tijd voor hun gezin te gunnen dan door het al of niet aantreden en functioneren van een nieuw kabinet. Dat lijkt me inmiddels ook teveel eer voor politici die zich nog weinig aan ‘koninklijke’ omgangsvormen gelegen laten liggen. De recente gang van zaken kan haar afstand(elijkheid) tot de huidige politiek zelfs vergroot hebben. Daar is immers nauwelijks nog eer aan behalen voor iemand die zich ook niet openlijk kan en mag verdedigen. Met Wilders als ‘gedoger’ hoeft zij overigens niet met hem op het bordes te poseren. Dat zal Beatrix uit eigen PR overwegingen vast niet erg vinden..

  8. ik zelf,ben in het voorjaar gestopt.in de gemeenteraad.ik was 75 jaar,
    en mijn mening isdat onze koningin zelf moet kiezen wanneer zij stopt.
    maar een ding ben ik niet eens,dat een prinses met twee paspoorten.op de troon mag zitten.en ook geen koninging genoemd mag worden,want alle echtgenoten,van onze koninginen heten prins en geen konong.
    mimi

  9. Els Middelburg zegt: 12-11-10 om 23:24

    Willem- Alexander werd geboren, toen ik nog klein was. Vanaf die dag heb ik er naar uit gekeken, dat hij ooit gekroond zou worden. Ben nu 55, hoop dat ik het nog mee mag maken. Toch verstandig, dat Beatrix haar zoon nog even de tijd geeft. Verder vind ik Willem-Alexander een zeer sympathiek individu, die wat heel wat meer waardering verdient. Ik stoor me aan dat opgehemel over zijn echtgenote, prinses Máxima. Ze zijn gelijk en zullen het ooit samen prima doen, net zoals Beatrix.

    Els Middelburg

Geef een reactie