De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Koningin steeds vaker ‘de Majesteit’

TALINN-BEATRIX-STAATSBEZOEKHet kabinet Rutte-Verhagen staat voor een trendbreuk in de vaderlandse politiek. Alleen dankzij de in een officieel akkoord vastgelegde gedoogsteun van een partij die niet met ministers aan de regering deelneemt, kan het rekenen op een parlementaire meerderheid. Dat is een unicum. Daarbij gaat het ook nog eens om het meest rechts georiënteerde kabinet uit de recente geschiedenis van ons land.

En voor het eerst sinds 100 jaar wordt een liberaal minister-president.  Maar de trendbreuk is ook te zien aan op zich minder belangrijke, maar bij nader inzien  toch betekenisvolle dingen als de omgang met het staatshoofd.

Losse  houding

 

De politieke kopstukken van het nieuwe kabinet – Mark Rutte (VVD), Maxime Verhagen (CDA) en Geert Wilders (PVV) – toonden  al  tijdens de kabinetsformatie een tot nu toe ongebruikelijk losse en vrije houding  tegenover de rol van de koningin bij de formatie van een nieuw kabinet. Het meest sprekende voorbeeld daarvan is dat zowel Mark Rutte als Geert Wilders op een gegeven moment de formatiekoers verlegden zonder dat tevoren in een officieel advies aan het staatshoofd te hebben meegedeeld.

Dat gebeurde toen – na het stokken van de formatie door verzet van een paar leden uit de CDA-fractie - Rutte, Verhagen en Wilders buiten de koningin om lieten weten toch verder te willen bouwen aan een VVD/CDA-kabinet met gedoogsteun van de PVV, omdat CDA-onderhandelaar en dissident Ab Klink zich terugtrok als onderhandelaar en uit de CDA-fractie stapte.

Daardoor kwam er een extra informatieronde onder leiding van Herman Tjeenk Willink, vice-voorzitter van de Raad van State en vertrouweling van Beatrix. Dat werd door menigeen gezien als een ‘strafexepeditie’ van de koningin om de kabinetsonderhandelaars te doordringen van de geschreven en ongeschreven staatsrechtelijke regels bij de formatie van een kabinet.

Nieuwe generatie politici

 

Dat de nieuwe generatie politici die nu aan het roer komt (ook) in de relatie met het staatshoofd niet gebukt gaat onder  autoriteitenvrees, blijkt uit het veelvuldig gebruik door hen, en met name ook door Rutte, Verhagen en Wilders, van de aanduiding ‘de majesteit’ als ze het over de koningin hebben.  Als je goed luistert, dan merk je dat met name politici die enige reserve en afstandelijkheid  koesteren ten opzichte van de monarchie en/of de persoon van het staatshoofd bij voorkeur spreken over ‘de majesteit’ als ze het over koningin Beatrix hebben.

Dat is iets van de laatste jaren.  De officiële aanduiding van de koningin  luidt ‘Hare Majesteit de Koningin’, als aanspreekvorm verkort tot ‘majesteit’.  Die wat plechtige aanspreekvorm was onder koningin Juliana, die het liefst ‘mevrouw’ werd genoemd, wat in onbruik geraakt, maar door de meer op protocol gestelde Beatrix bij haar aantreden als koningin in 1980 in ere hersteld.

De majesteit

 

Als een relativerende en misprijzende reactie daarop begonnen politici die wilden laten zien dat ze vrijmoedig tot kritisch tegenover de monarchie staan, licht neerbuigend te spreken over  ‘de majesteit’. Dat is gaandeweg  overgenomen door veel journalisten en burgers. Taalkundig is het trouwens  ook niet helemaal in de haak.  Je spreekt over  Zijne Heiligheid de Paus immers ook niet als  ‘de heiligheid’.  Om maar een  willekeurig voorbeeld te noemen.

In officiële staatsstukken is de  aanduiding  ‘de majesteit’  uiteraard (nog?) onvindbaar en taboe.  Overtuigde monarchisten en echte orangisten gruwen er zelfs van. Die spreken over ‘Hare Majesteit’ of  ‘de Koningin’. Maar met het aantreden van nieuwe hoofdrolspelers op het politieke toneel zouden zij wel eens snel in de minderheid kunnen raken.  Het gaat (zeker!) om kleine dingen, maar vaak vormen die de voorbodes van grote veranderingen.

De sire

 

Interessant wordt het om te zien hoe Willem-Alexander zich, eenmaal koning, wil laten noemen en aanspreken. Officieel wordt dat  ‘Zijne Majesteit’  en ‘majesteit’, maar misschien geeft koning Willem IV  in navolging van zijn grootmoeder Juliana wel de voorkeur aan ‘mijnheer’.  Dan zouden de aanhangers van de aanduiding ‘de majesteit’, als ze consequent zijn, moeten gaan spreken over ‘de mijnheer’. Dat is verwarrend en potsierlijk.

Misschien is het een idee voor de nieuwe koning om,  naar aloud Belgisch gebruik, de voorkeur te geven aan ‘sire’ als koninklijke aanspreekvorm. Dat wordt   – na ‘de majesteit’ – dan ‘de sire’.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


25 reacties op “Koningin steeds vaker ‘de Majesteit’”

  1. bas zegt: 04-10-10 om 12:17

    Als republiekijn kan ik alleen maar hopen dat de bovenstaande observatie correct is

    Overigens zou, ‘de mijnheer’, juist omdat het potsierlijk is, wel heel erg passend zijn voor een koning – immers een middeleeuws gebreuik, dat men vergeten is af te schaffen

  2. Meike Beumer zegt: 04-10-10 om 12:49

    Als spruit uit een echt liberaal gezin (mijn moeder is nota bene geboren op 24 januari 1948, oprichtingsdatum VVD)ben ik zeer koning(ins)gezind opgevoed. Ik gruw er ook van als Hare Majesteit in de media wordt aangeduid met ‘ze’. Dat zeg ik tegen mijn moeder nog niet…Of ben ik nu ouderwets op mijn 35e?

  3. Waar ze tegenwoordig zo fier zijn op hun zgn vrijheid zie ik vooral teloorgang. En dat de publieke omroep zoiets als Koefnoen uitzendt is daar wat mij betreft net als het bovenstaande alleen maar een bevestiging van.

  4. Het is toch eenmaal zo dat de Beatrix “De Majesteit” is. Het zou tegenover de koningin niet getuige van goede smaak. Laten we wel wezen dat deze Majesteit ons volk bij elkaar houd. Er is in de Nederlanden al zo veel aan het verloederen. Als wij Nederlanders er mee gaan beginnen om geen respect meer te vertonen voor het “De Majesteit”
    is het einde zoek. Ben ik nu ook ouderwets?

  5. Brian zegt: 04-10-10 om 17:21

    Wat mij betreft: Hare Majesteit Koningin Beatrix ! Dat ze maar lang mag blijven.

  6. Jesse zegt: 04-10-10 om 18:22

    Ik hoop dat de monarchie nog lang blijft bestaan.

  7. Ricardo zegt: 04-10-10 om 19:26

    Die ‘losse en vrije houding’ lijkt de echte trend. Zie ook weer de opmerking van de rechter tegen Wilders waar het vermoedens van het uit de weg gaan van discussie betreft. De eigen mening gaat voor de inhoud. Zie ook informateurs die loslippig waren of zozeer in procedures verdiept waren dat zij vergaten te onderzoeken wat fractievoorzitters wilden. En natuurlijk Wilders, beoogd premier Rutte en vice-premier Verhagen die terwijl de koningin nog consulteerde direct ingingen op het SMS’je van Wilders. Gretig greep ook rechts weer direct naar de macht. Koningin, Volk en vaderland even vergetend. Zonder de PVV in het kabinet zijn er immers veel bewindslieden binnen te halen. Ook het debat in de Tweede Kamer werd al lacherig te kakken gezet. Ook een trend. Gelukkig ontkomt men straks eens niet aan inhoudelijke strijd.

    Dit is veruwing van omgangsvormen, net als op straat. In die zin een prima afspiegeling van ‘de’ maatschappij: ik zie hier echt nog maar weinig afstand tussen politiek en burger. Intussen zit de koningin in een postie waarin ze niets terug mag zeggen maar wel verdacht gemaakt wordt. Zonder tegenspraak van de rechtse leiders. Het enige wat deze moraalridders van rechts zeggen is dat het zo opvalt dat links ‘ineens’ koningsgezind is. Doorgewinterde cynici met veel moraal voor een ander.

  8. Ari zegt: 04-10-10 om 22:28

    Mensen die problemen hebben met het Koningshuis, hebben problemen met zichzelf (afgunst, gevoelens van machtsgebrek, eigen falen willen zien buiten zichzelf, etc. etc. – teveel om op te noemen, laat staan zich ermee bezig te (moeten) houden -).
    En mensen met een absolute politieke voorkeur, die zijn net zo erg. Die behandelen het leven alsof de tijd stil staat (alsof bijvoorbeeld een bepaalde wet altijd geldig zou moeten zijn (wat uiteraard pure onzin is, de dingen veranderen)).

    Voor de rest. Nederland en Europa zijn mentaal volledig de weg kwijt. Dat is al diverse malen uitgelegd (in de geschiedenis), maar schijnbaar wil het er maar niet in… dus, helaas, moet het allemaal nog veel slechter gaan in de toekomst.
    Mij, persoonlijk, lijkt me dat niet de bedoeling. Tis heel simpel, de ontevredenheid -wat niet veel meer is dan een soort van haat- regeert. Wilders “probeert” ons uit te leggen dat men in Europa het persoonlijke element (en persoonlijk leiderschap) heeft laten slingeren. Dankzij o.a. Immanuel Kant (waarop het Europese denken “steund” (om maar een heel lelijk woord te gebruiken)), leeft men daar in een ROES van zelf VERZONNEN rationaliteit die, na eenmaal in beweging te zijn gezet, alles en iedereen met zich meesleurt, alsof het allemaal een grote droom is van pure objectiviteit…
    En waar is nu, daardoor, juist geen mogelijkheid tot dromen? In de (ook weer verzonnen) 3e wereld…

    Ik voel me daar WÉL schuldig voor, en zal daar altijd tegen blijven strijden. Maar goed, wie ben ik…

  9. Niels zegt: 05-10-10 om 16:16

    De majesteit klinkt inderdaad erg afstandelijk. Het is gewoon ‘Hare majesteit’ of ‘de koningin’.
    Dat het koningshuis nog lang mag bestaan.

  10. Johan zegt: 05-10-10 om 22:44

    Hare Majesteit of Majesteit…laat me niet lachen…,we kunnen prima zonder de foute Oranjes…,Johan.

  11. maas zegt: 06-10-10 om 11:00

    lang leve de koningin, weg met de ver’wilders’ing van de samenleving

  12. p.kwast zegt: 06-10-10 om 11:37

    In d4e media wordt als het om HM gaat vaak gewoon “Beatrix”gezegd! Dat zeg je ook niet over je ouders. Beschamend deze omgangsvormen tegenwoordig.
    Overigens wordt “de majesteit”ook al veelvuldig door ministers uit kabinet Balkenende gebruikt. De journalistieke uitleg hierboven klopt niet.Ik zie het juist als een waardering voor het staatshoofd “majesteit”. Beter dan we gaan even naar “Beatrix!.
    Oranje Boven!

  13. dickjan peters zegt: 06-10-10 om 15:09

    Ik stoor mij al geruime tijd aan deze gewoonte;
    Eigenlijk is de kous al meteen af bij de contatatering dat het gewoon taalkundig onjuist is: Majesteit is immers geen zelfstandig naamwoord.

  14. dickjan peters zegt: 06-10-10 om 15:09

    sorry….het moet zijn constatering….

  15. Huub zegt: 06-10-10 om 23:14

    Hoi Ari,

    Heb je gedronken of zo?
    Wat wil je nu eigenlijk zeggen?

  16. Paul zegt: 07-10-10 om 17:03

    Ik zou werkelijk hopen dat al die zgn. vrije meningen in veelal redelijk beledigende taal onder het mom van “vrije meningsuiting” eindelijk, door de in Nederland vooralsnog algemeen heersende beschaving en respect voor eenieder, eens een halt worden toegeroepen.
    Het is al érg genoeg dat het CDA zich uiteindelijk toch laat verleiden tot regeringsdeelname onder gedoogsteun van die PVV. Ook het gedrag van deze Heer Wilders in de rechtszaal en vooral ook zijn herhaaldelijk beledigende taalgebruik (zelfs tijdens zijn zwijgende opstelling) tegenover de Rechter zal een voorbeeld blijken van de wijze waarop hij in de naaste toekomst het CDA en vooral ook de beide goedbedoelende 2 decidenten keer op keer zal aanspreken en ter verantwoording zal blijven roepen. Ook Hare Majesteit de Koningin zal zich zeker nog wel een aantal keren op de tong moeten bijten.
    Ik ben blij dat ik van mijn ouders een goed gevoel van respect voor de medemens heb mogen leren en ik zal mij koesteren in de overtuiging dat het CDA zich toch weer als de meest beschaafde partij zal bewijzen.

  17. Alois zegt: 08-10-10 om 23:01

    Ari, mooi gezegd!!
    en het is overigens correct om het gewoon over Beatrix te hebben, dat is een voorrecht als Monarch, Majesteit is Haar aanspreektitel, hahahaha en in deze aanrollende golf van nieuw eigentijds F@cisme, roepen de linksen nu et hardst Majesteit!! Een Maatschappij is opgebouwd uit Respect, Solidariteit en Wellevendheid!!
    En waar we nu in terecht gekomen zijn, zal veel van éénieder vragen!!

  18. Antonius zegt: 11-10-10 om 09:52

    Vanuit het perspectief der majesteitelijkheid moet het ongetwijfeld tevens tot enige humoriserende genoeglijkheid leiden om al deze sputterende uitlatingen van het grauw de revue te zien passeren.

  19. Ari zegt: 11-10-10 om 17:11

    Hoi Huub,

    Ik wilde dat zeggen wat ik zei. Dat je het niet snapt, geeft alleen maar aan dat het klopt.
    Ik woon in Zuid-Amerika, en daar kun je (nog) dingen leren. Dingen die je in Nederland niet kunt begrijpen, vanwege het gebrek aan “gevoel” bij bepaalde ervaringen.
    Bijvoorbeeld: het zien van een van de honger stervend kind op TV maakt nog niet 5% van de indruk op je als wanneer je het van dichtbij (face to face) ziet. Dan wordt je er namelijk noodgedwongen mee geconfronteerd.
    Als je het op TV ziet denk je hooguit “dat is triest”.
    Als je er zelf mee geconfronteerd wordt voel je machteloosheid, haat naar degenen die er niks aan doen, een wil er iets aan te willen doen, etc. etc.
    Dat zijn compleet andere ervaringen en die werken mentaal ook door. Conclusie: hier is het bewustzijn gemiddeld veel en veel hoger dan in een landje als Nederland.

  20. maarten maartense zegt: 18-10-10 om 00:52

    Hare Majesteit heeft bij aanvaarding van dit bijzonder ambt gekozen voor “Hare Majesteit” of “Majesteit”. Wie zou dan deze verwijs- of aanspreektitel (met bijvoorbeeld “mevrouw” of “de Majesteit”) zelfstandig zonder Hare Majesteits’ toestemming willen mogen wijzigen? Dit zijn prerogatieven van de Koningin zelf, mij dunkt. M.Maartense

  21. Dirk zegt: 18-11-10 om 12:55

    Afschuwelijk,restectloos en een naar woord DE majesteit.Hare majesteit en nog eens Hare Majesteit.

  22. Robert Lemm zegt: 23-11-10 om 20:29

    Ontzettende respectloos dat gemajesteit. Wij spreken uitsluitend over De Beatrix als we Hare Doorluchtigheid bedoelen.

  23. Adriaan zegt: 18-11-11 om 19:41

    Oranje boven. De koningin moet gewoon blijven. Nederland is ooit een republiek geweest. Dat hoeft niet nog eens of kijgen we dan weer stadhouders i.p.v. presidenten? Een president draagt een politieke pet. Niet prettig als het net niet je eigen partij is. Onze koningin is van iedereen. Heeft ook in het contact met buitenlandse overheden geen politiekle pet op zodat ze ook dan ons hele volk vertegenwoordigt. Hare majesteit de koningin dat is netjes en zo moet het blijven.

  24. Bart Kemps zegt: 17-04-13 om 12:34

    De mijnheer, de doctorandus, de ingenieur, de professor, de doctor, de edelachtbare.

    Hoewel het ook botst met mijn taalgevoel is het afschaffen/vereenvoudiging van titulatuur in het dagelijks taalgebruik al langer gaande.

    Maar zolang het nog geen standaardtaal is, doet het mij zeer aan mijn oren als het op de radio gebruikt wordt. Mijn ken beterder ABN als hun. (tel de fouten ;-) )

  25. Martijn zegt: 21-12-13 om 01:39

    Niet mijn koning, heb niet voor hem of tegen hem gestemd, de aanspraak van het huidig ‘koningshuis’ lijkt me ook wat wankel – zeker na prutsers als Willem 3 en Juliana, als we dan toch genen als voldoende aanleiding voor deze functie willen beschouwen. Voor mensen die de strijd tegen de Spanjool willen aanhalen als legitimatie, don’t try -Willem de zwijger beoogde noch vrijheid voor het volk, noch een van Spanje onafhankelijke natie bij aanvang van zijn strubbelingen. daarbij, de huidige ‘royalty’ is geen directe afstammeling van deze Willem.

Geef een reactie