De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Feminiene monarchie

bea_eed_1980_anp-9373551

Over twee jaar – in 2013 – is Nederland 200 jaar een monarchie. Dat zal uitbundig herdacht en gevierd worden. Het ‘Nationaal Comité Koninkrijk der Nederlanden’ onder leiding van oud-premier Ruud Lubbers is al ruim een jaar in de weer om de festiviteiten voor te bereiden.

De feestperiode beslaat maar liefst drie jaar (2013-2015), omdat de Prins van Oranje (Willem Frederik van Oranje Nassau) weliswaar in 1813 vanuit Engeland naar Nederland kwam om koning te worden, maar hij werd pas in 1815 officieel ingehuldigd als koning Willem I.

Het is heel goed mogelijk dat Nederland tijdens de drie jaar dat het stil zal staan bij de komst van de constitutionele monarchie geregeerd wordt of geregeerd zal gaan worden door koning Willem IV. Toch heeft ons land gedurende de bijna twee eeuwen dat het een koninkrijk is veel langer een koningin dan een koning gehad. Met recht en reden zou je dan ook van een feminiene, een vrouwelijke monarchie kunnen spreken.

Feminien

De cijfers – en beter nog de jaartallen – spreken een duidelijke taal. Nederland heeft het tot op heden met drie koningen en vier koninginnen moeten doen. Van 1813 tot 1890 zwaaien de koningen Willem I, Willem II en Willem III de scepter in ons koninkrijk. Om en nabij gaat dat om 77 jaar. De koninginnen Emma (regentes), Wilhelmina, Juliana en Beatrix echter hebben er tot nu toe al bijna 121 koninklijke dienstjaren op zitten. Reden genoeg dus om de Nederlandse monarchie te voorzien van het bijvoeglijk naamwoord ‘feminien’.

Als je kijkt naar de populariteit tijdens hun leven en de oordelen en evaluaties overziet die historici tot nu toe over de drie koningen en de vier koninginnen op de Nederlandse troon hebben geveld, dan komen de vrouwen er zo op het eerste gezicht ook veruit het beste van af.

Koningen

Gelet op de totaal verschillende omstandigheden en tijden waarin ze hun hoge ambt bekleden gaan vergelijkingen altijd mank, maar toch. De dictatoriale koning Willem I (‘koning-koopman’) doet veel voor de economie en industrialisatie van Nederland, maar moet berusten in de afscheiding van België.

Geliefder is koning Willem II. Hij regeert maar kort (9 jaar), maakt faam als militair in de slag bij Waterloo tegen Napoleon en ‘verandert binnen 24 uur van conservatief in liberaal’, zodat via de beroemde grondwet van 1848 het parlement ‘de baas’ wordt van de vorst. De aartsconservatieve koning Willem III kan dat maar moeilijk verkroppen.

Hij is maar liefst 41 jaar koning, wordt gehaat en krijgt de bijnaam ‘Koning Gorilla’. Op 61 jarige leeftijd hertrouwt hij met prinses Emma. Uit dit huwelijk wordt prinses Wilhelmina geboren. Op het nippertje is de Oranjedynastie gered.

In hun boek ‘Voor de troon wordt men niet ongestraft geboren’ halen Dorine Hermans en Daniela Hooghiemstra vernietigend uit naar de drie Willems. Het ontlokt koningin Beatrix dit zuinige commentaar: “Dit boek geeft eenzijdig beeld van mijn voorouders.” Maar misschien komt er eerherstel voor de koningen, want gerenommeerde historici werken aan officiële biografieën van Willem I, II en III. Die zullen het licht zien in het monarchale jubileumjaar 2013.

Koninginnen

Een veel betere pers tot nu toe hebben de koninginnen van het Oranjehuis. Koningin Emma, regentes voor de minderjarige Wilhelmina, weet de populariteit van de Oranjes die onder haar man Willem IV tot een dieptepunt is gedaald, weer wat op te vijzelen.

Oorlogskoningin Wilhelmina heeft dan wel een autoritaire inslag, maar blijkt bovenal standvastig en wordt door de Britse regering gekarakteriseerd als ‘de enige vent’ in de verder enkel uit mannen bestaande Nederlandse regering in ballingschap. De mateloos populaire Juliana, wars van gewichtigheid en protocol, en begaan met het lot van zieken en gehandicapten, krijgt bij leven al de eretitel ‘Moeder des Vaderlands’.

Koningin Beatrix introduceert na Juliana een meer protocolaire, professionele en afstandelijke regeerstijl die haar aanvankelijk niet in dank wordt afgenomen. Maar ouder wordend legt ze meer empathie met haar volk aan de dag, al heeft ze tot op de dag van vandaag zichtbare moeite met populistische stromingen in het land. Ze wordt vooral gerespecteerd, al heeft ze niet kunnen voorkomen dat de roep om een meer ceremonieel koningschap onder haar bewind luider is gaan klinken.

Maar bij een recent populariteitsonderzoek krijgt Beatrix van haar volk altijd nog een dikke voldoende: een 7,6.

Weer een koning

Een kleine aanslag op het feminiene karakter zal de naderende troonsbestijging van Willem-Alexander als koning Willem IV kunnen betekenen.

Historicus Cees Fasseur – schrijver van boeken over Wilhelmina en Juliana/Bernhard – heeft dezer dagen bij de publicatie van zijn nieuwe boek ‘De gekroonde republiek’ ronduit vastgesteld dat Nederland tot nu toe beter af was met koninginnen dan met koningen.

Hij betoogt zelfs dat vrouwen gemiddeld beter geschikt zijn voor het koningschap dan mannen, omdat ze minder op macht uit zijn, meer toewijding ten toon spreiden en een ‘moederlijke zorg’ voor hun volk tonen.

Maar wellicht is het een geruststelling voor de aanhangers van de feminiene monarchie dat Willem-Alexander heeft gezegd dat hij een ‘moederlijk koningschap’ zoals dat van zijn grootmoeder Juliana prefereert. Bovendien heeft hij met koningin Máxima een krachtige, intelligente en mateloos populaire vrouw aan zijn zijde. En wie er vanuit feminien opzicht dan nog niet gerust op is, moet maar denken: na koning Willem IV komt koningin Amalia.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


16 reacties op “Feminiene monarchie”

  1. bas zegt: 16-02-11 om 15:35

    Herdenken is het juiste woord

    Herdenken en betreuren. Betreuren dat al de gelegenheden om vande morachie af te komen ongebruikt verloren zijn gegaan

    3 jaar nationale rouw, inderdaad :(

  2. Andre de Jong zegt: 16-02-11 om 17:23

    http://www.prorepublica.nl/artikel.aspx?a=sollicitatie_bij_lubbers&t=Sollicitatie+bij+Ruud+Lubbers

    http://www.prorepublica.nl/artikel.aspx?a=kalkoen_kerstdiner&t=De+kalkoen+uitgenodigd+aan+het+kerstdiner

    Deze bovenstaande links beschrijven mijn gevoelens van afgrijzen over de komede gebeurtenissen die ons te wachten staan. De miljoenen die het weer gaan kosten, terwijl wij in een afschuwelijke crisis zitten. Dat geld kan beter aan de zorg en onderwijs besteed worden. Of laat mevrouw van Amsberg zelf haar feestje betalen. Met al die miljaren op haar rekening is dat voor haar geen probleem. Maar zij heeft nog nooit iets betaald, zal dat dus nu ook niet doen. Bij mij gaat de vlag de hele periode half stok

  3. Henk zegt: 16-02-11 om 19:49

    Als lid van de friese adel wil ik toch graag een paar aantekeningen maken .In de eerste plaats is het zo dat al wat van adel was van voor
    1815 opgeruimd is en zo wil de hoge raad van adel dan ook dat ik geen
    adelijke titel mag dragen . De Oranje-Nassau`s kozen voor alleen heerschappij.Het gaat hier om de dynastie Oranje Nassau en niet om
    prins(ses) van Oranje want alleen de koning of koningin van Oranje mag deze erfelijke titel dragen .Inderdaad dit is een titel en geen familienaam. Er is nog een in het buitenland woonachtig persoon van een andere dynastie die deze titel ook mag gebruiken (moet ik even opzoeken).
    Met uitzondering van de koning of koningin is de rest van de familie
    dus van Oranje Nassau enz..De naam Nassau is later toegevoegd om dat de
    van Oranje geen troonopvolgers meer hadden . Er is toen gekeken of
    er ergens nog familie rondliep en zo ontdekten zij dat er nog een nichtje Nassau was en zo is toen de troonopvolging veilig gesteld.
    De dynastie van Oranje komt oorspronkelijk uit Frankrijk tussen Lyon en
    Marseille waar zij een groot grondbezit hadden . Dit is later afgestaan aan de koning van Spanje . Ik weet dit niet zeker maar er gaan geruchten dat hier door deze de fam.van Oranje de adelijke status gegeven heeft .
    Er is nog iets , en dat is dat op een gegeven moment de grondwet
    veranderd moest worden omdat alleen de mannelijke erfgenamen troonopvolger konden worden . Op een gegeven moment waren die er niet meer maar waarom was dit vanaf het begin zo volgens de wet ?
    Hier moet een reden voor geweest zijn .
    Nog iets anders want Lodewijk was onderweg naar den haag om de titel
    van Oranje veilig te stellen maar deze verdronk onderweg bij Waalwijk.
    De titel van Oranje is na overlijden van Lodewijk nooit besproken wie
    deze titel dan wel mocht dragen . Beetje vreemd allemaal .

  4. Mark zegt: 16-02-11 om 21:27

    3 fantastische Oranje jaren voor de boeg! Ik kijk er naar uit. Voor mij nog minimaal 200 jaar Oranjes! Dat zal ook wel gebeuren. Zie de uitzending van Pauw en Witteman waarbij deskundige Cees Fasseur dat helder en duidelijk uitlegt.

  5. C.C. Voorink zegt: 16-02-11 om 21:59

    Herdenken is inderdaad een juist woord, maar vieren is een tweede die snel volgen zal. Ik ben trots op ons koningshuis en ik hoop dat ze nog lang over ons mogen waken in de form en functie die ze nu vervullen!

    Ben wel benieuwd wat nu de plannen zijn voor die drie jaar…

    p.s.
    Leve de Koningin!

  6. Peter zegt: 17-02-11 om 00:18

    Geheel met Bas eens. De monarchie is weliswaar geslonken tot een zeer kleine splinter ondemocratische invloed in ons systeem maar het is wel een doorn in mijn oog omdat het geen noodzakelijk kwaad is maar gewoon een ergernis die opzich te verhelpen is. Beter een systeem zoals in Zwitserland met een president als ceremonieel staatshoofd en de uitvoerende taken bij het parlement, maar de volledige macht in handen van het volk, dat via het grondwetsreferendum boven de regering staat.

  7. marielle schaepman zegt: 17-02-11 om 10:48

    Ik ben voor een natuurlijke overgang naar een republiek. Zodra Beatrix besluit af is getreden wordt Nederland een republiek.

    Het staat Willem-Alexander natuurlijk vrij zich verkiesbaar te stellen als president. Na 4 jaar kan hij dan weggestemd worden.

  8. bas zegt: 17-02-11 om 13:29

    @ Mariëlle

    Zou WA dat doen, dan zou ik zo blij zijn dat ik waarschijnlijk nog op hem zou stemmen ook

  9. Bertrand Hoek zegt: 17-02-11 om 19:09

    Ik vind dat de monarchie in Nederland mag stoppen na de abdicatie van H.M.. Op humanitaire gronden ben ik voor een republiek. Het is niet menselijk om van de wieg tot het graf in een gouden kooi te moeten leven en zelfs geen vrijheid van meningsuiting te hebben! Nota bene een van onze grondrechten.

  10. ikke zegt: 18-02-11 om 07:43

    ik hoor vaak van anderen dat een president veel duurder is dan een koningshuis dus Bea maak maat goed reclame voor Nederland p.s. moeten we eraan denken dat rutte,cohen,kok,wilders president worden tsjaa meningen verschillen

  11. @ Henk
    Alvorens onjuistheden op te schrijven had Henk er beter aan gedaan zich eens werkelijk in de geschiedenis te verdiepen: René de Chalon liet zijn bezit Orange aan zijn neefje Willem van Nassau, en zo is die tak van de familie aan de toevoeging Oranje gekomen. Voor de tijd die hij aan zijn verhaaltje mbt “de dynastie Oranje” besteedde had hij ook op internet al informatie kunnen vinden die hem beter zou hebben geinformeerd. Gemiste kans, Henk!

  12. Koos zegt: 19-02-11 om 20:31

    Het koningshuis is nou net het klein ondemocratisch stukje dat onze vorm van democratie zo goed laat werken. Zodra de laatste ondemocratische functie in een overheid verdwijnt, neemt populisme de overhand en dat moet je niet willen in een land dat zich zo graag een handelsland noemt. Wij als Nederlanders willen bestuurders aan de top. Geen president of minister die er leuker uit ziet dan de andere kandidaat. De persoon met de juiste kwaliteiten op de juiste positie.

    Naast het fungeren als ondemocratische onderdeel in het staatkundig systeem, dient het koningshuis ook als een symbool. Het is een deel van de identiteit dat het land verenigt, dat ons Nederlander maakt. En dit bevordert de natie en aanzien/herkenning(=handel) in een onvermijdelijk globaliserende wereld.

  13. Sven zegt: 20-02-11 om 15:12

    Leve de Koningin!

  14. Dan zegt: 21-02-11 om 18:53

    Beseft o sukkels , dat u dan ook uw recht op konninginnedag en een dag openbare dronkenschap verspeelt!

  15. Alois zegt: 23-02-11 om 22:18

    ex MP W. Kok, toch van de so called linksere sectie van het politieke spectrum!! noemde in de docu die geschoten werd nalv het 25 jarig jubileum van HM in 2005 dat wij hier in NLD een Staatshoofd en over het algemeen genomen een KoningsHuis van uitnemende kwaliteit hebben. Kort daarvoor vertelde hij dat hij vooral een zakelijke en functionele benadering van de Monarchie had!! dus het doet er echt wel toe wie er zit!! en je moet er toch niet aan denken een President Rutte of Wilders………….

  16. Pieter zegt: 15-03-12 om 17:31

    Henk, het is juist dat René de Chalon zijn bezittingen, o.a. het prinsdom d’Orange, vererfde naar Willem de Zwijger. Dat kon niet effe op een achternamiddag maar behoefde de toestemming van Keizer Karel. Na inauguratie in Frankrijk werd Willem de Zwijger hier in ons land dus de eerste echte Prins van Oranje. Het huidige koningshuis stamt niet af van die oranjetak, maar stamt af van Jan VI, Jan van Nassau, die een broer was van Willem I (de Zwijger). De laatste enige echte Prins van Oranje is Willem III die stierf in 1702 zonder erfopvolgers van mannelijke afkomst. Ook de andere Nassau-takken stierven uit: de Nassau-Hadamars, de Nassau-Siegen en die van Nassau-Dillenburg. De bezittingen vielen toe aan een zekere Johan Willem Friso. Hij was afkomstig uit het huis Dietz. Dat is dus het huis waaruit ons huidige koningshuis afstamt. Ze behoren dus tot de adelijke tak afkomstig uit het hertogdom Dietz gesticht door de broer van Willem de Zwijger, Jan van Nassau en niet uit de adelijke tak van Nassau. Dat dat huis zich in de loop der eeuwen van Nassau-Diets is gaan noemen zou je nog kunnen billijken gelet op de stichter Jan VI (Jan van Nassau. Echter die Jan was geen Prins van Oranje (dat was dus zijn broer Willem de Zwijger). Verwonderlijk is het dat Johan Willem Friso (+ 1711)zich vanaf enig moment Prins van Oranje ging noemen terwijl de laatste echte Prins van Oranje Willem III slechts een heel ver familielid was uit een heel andere familietak. We kunnen dus stellen dat het huidige koningshuis zich op onterechte gronden van Oranje noemt want de tak waar ze uit voortkomen, Dietz, heeft geen enkele voorvader die die prinsentitel terecht mocht voeren. Onze huidige oranjes zijn dus geen oranjes.

Geef een reactie