De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Staatsbezoek is topdiplomatie

OMAN-BEZOEK-KONHet geharrewar de afgelopen dagen rond het staatsbezoek van koningin Beatrix aan de golfstaat Oman kan het aanzien van Nederland in het buitenland geen goed gedaan hebben.

Diplomatie behelst het formele verkeer en gedurige overleg tussen staten via hun officiële, ambtelijke vertegenwoordigers (diplomaten) en een staatsbezoek is een diplomatiek, ceremonieel bezoek van het staatshoofd van het ene land aan het staatshoofd van een ander land.

Een staatsbezoek is dus topdiplomatie. Het beeld dat een staatsbezoek slechts een vrijblijvend, bijna folkloristisch gebeuren is – enkel bepaald door officiële ontvangsten, kransleggingen, banketten, weinig zeggende tafelredes en het inspecteren van militaire erewachten – klopt dus niet.

“Het staatsbezoek is het hoogste bezoek dat internationaal kan worden afgelegd en heeft als doel de goede relatie tussen landen te bevestigen.” Zo staat het op de site van het Koninklijk Huis.

Onrustig Oman

Diplomatiek verkeer speelt zich veelal achter de schermen af (stille diplomatie). Alleen als het goed mis is tussen landen, wordt de diplomatieke openbaarheid gezocht via het demonstratief terugroepen van de eigen ambassadeur of het ontbieden van de ambassadeur van een ander land. Maar een staatsbezoek is het voorbeeld bij uitstek van publieke diplomatie ter versteviging van de relaties tussen bevriende landen. Daarom mag er daarbij ook niets mis gaan. En rond het staatsbezoek van Beatrix aan sultan Quabus  bin Said  al-Said van Oman, gepland van 6 tot en met 8 maart, is heel wat mis gegaan.

De als een inktvlek om zich heen grijpende onrust in het Midden Oosten bereikte ook Oman, waar met name in de havenstad Sohar gedemonstreerd werd tegen de hoge werkeloosheid in de golfstaat en, in mindere mate, tegen het autoritair genoemde bewind van de sultan. Daarbij vielen doden en gewonden. Overigens hadden de protesten opvallend genoeg niet de persoon van de sultan als mikpunt. Niettemin redenen genoeg om vragen te stellen over het wel of niet doorgaan van het staatsbezoek van koningin Beatrix.

Daarbij speelde natuurlijk de veiligheid van het Nederlandse staatshoofd, begeleid door Willem-Alexander en Màxima, een rol, maar evengoed de vraag of een staatsbezoek van Beatrix aan Oman op dit moment niet uitgelegd zou worden als een Nederlandse steunbetuiging aan het kennelijk omstreden regiem van sultan Quabus. Maar omgekeerd zou het afgelasten van het bezoek gezien kunnen worden als een afkeuring van het beleid van de sultan van Oman. Bovendien is het een diplomatieke doodzonde om eenzijdig een afgesproken staatsbezoek te cancellen. Goede raad was duur en (stille) hogeschooldiplomatie geboden. Dat sommige leden van de Tweede Kamer zich (begrijpelijkerwijs) met de kwestie gingen bemoeien en via een soort megafoondiplomatie het thuisblijven van Beatrix bepleitten, maakte het er allemaal niet gemakkelijker op.

Privé-diner

Uiteindelijk viel ‘na goed onderling overleg’ het besluit dat het staatsbezoek aan Oman ‘uitgesteld’ zou worden. De hoogste persoonlijke vertegenwoordiger van koningin Beatrix reisde naar Oman om deze voor de sultan kennelijk niet gemakkelijke uitkomst toe te lichten. Een paar dagen later evenwel kwam het bericht dat Beatrix met Willem-Alexander en Màxima, aan de vooravond van hun staatsbezoek aan Qatar dat niet geschrapt werd, toch naar Oman zou gaan en wel voor een privédiner met de sultan.

Volgens premier Rutte betrof het hier een ‘privé-uitnodiging’ en was het ‘verstandig’ daarop in te gaan. Er is niet veel fantasie voor nodig om dit compromis te zien als een poging om de verstandhouding met Oman, waar Nederland grote commerciële belangen heeft, niet al te zeer te schaden.

PVV-leider Geert Wilders noemde het privé-bezoek van koningin Beatrix aan “die abjecte sultan” zelfs “erg dom”. De oppositie in de Tweede Kamer hekelde de gekozen tussenoplossing en suggereerde zelfs dat Beatrix op dit punt haar wil had doorgezet, maar daar is geen enkele aanwijzing voor. Veeleer ligt het voor de hand dat het kabinet deze gang van zaken heeft bevorderd omwille van de betrekkingen met Oman. Voedsel aan deze opvatting geeft de reactie van de werkgeversorganisatie VNO-NCW. Die liet weten te hopen dat het privébezoek van de koningin aan de sultan ertoe zal leiden, ‘dat binnen afzienbare tijd het staatsbezoek mét handelsmissie doorgang zal vinden’. Dan zou ook de mogelijke bouw in Nederland van marineschepen voor Oman ter sprake kunnen komen.

Gevoelig

De hele gang van zaken illustreert nog eens het belang van staatsbezoeken en de gevoeligheid van dit type topdiplomatie dat zich per definitie goeddeels in het schrille licht van de publiciteit voltrekt. Eerder al gingen voorgenomen staatsbezoeken van koningin Beatrix niet door.

Het meest bekend in dit verband is de afgelasting van het bezoek aan China in 1989 waar jongeren in opstand kwamen tegen het communistische bewind daar. Daarnaast zijn er tal van afgelegde staatsbezoeken aan landen waar Nederland vanwege bijvoorbeeld het schenden van de mensenrechten kritiek op had, maar die niettemin ‘bevriende naties’ bleven. Het meest sprekende voorbeeld van een precair staatsbezoek waarbij alle diplomatieke reserves moesten worden aangesproken om het tot een min of meer goed einde te brengen was dat van Beatrix in 1995 aan het Indonesië van Soeharto. Nederland had kritiek op het mensenrechtenbeleid van Indonesië, maar kon evenmin het eigen, harde en omstreden koloniale beleid tegenover het land onbesproken laten.

Gemiddeld legt koningin Beatrix zo’n twee keer per jaar een staatsbezoek af. Na het ‘halve’ staatsbezoek aan Oman en dat aan Qatar, brengt zij half april aanstaand een staatsbezoek aan de Bondsrepubliek Duitsland. Daar wachten haar vooralsnog weinig voetangels en klemmen, maar diplomaten zullen ook dit bezoek tot in de puntjes en tot achter de komma voorbereiden.

Behalve dat ze officiële bezoeken aan andere staatshoofden brengt, ontvangt Beatrix uiteraard ook staatshoofden. Dat gebeurt eveneens zo’n twee keer per jaar. Pijnlijk voor de koningin was het  dat afgelopen oktober nog de Indonesische president Yudhoyono zijn staatsbezoek aan Nederland af zegde omdat de Molukse RMS via een, overigens kansloos, kort geding om zijn arrestatie vroeg. Het geeft eens te meer aan hoe gevoelig staatsbezoeken liggen. Diplomatie gedijt het beste achter de schermen, maar moet bij een staatsbezoek nu eenmaal het podium op.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


11 reacties op “Staatsbezoek is topdiplomatie”

  1. bas zegt: 07-03-11 om 11:42

    Tel bij het ‘gehalveerde’ staatsbezoek ook nog de afgang in Libië op, en we zullen de mop van de week zijn

    Dingen kunnen mis gaan, maar als je het echt wilt verkloten – dan moet je er Nederlanders bij halen

    Onsterfelijk belachelijk, dus

    Waarom?

    Nederland wil preken, maar laat de koopman voorgaan. Nedelrand wilt met de grote jongens meedoen, maar vergeet dat we een snotneus hebben

    Maar ook: binnenlandse politiek. Want was de afgang in Libië uitgebleven, dan had Rutte met zijn bekende grijns naast de twee ‘geredden’ gestaan

    DAT was de reden van de haast. Echt niet de noodzaak van de burgers in Libië

  2. G.B. zegt: 07-03-11 om 14:02

    Het privediner waarop hare majesteit zich laat feteren, toont aan dat staatshoofden in een systeem van erfopvolging maling hebben aan de achterban; of ze nu Quabus heten, of van Oranje Nassau.
    Het bestaan van dergelijke systemen is daarom verwerpelijk.

  3. Joop! zegt: 07-03-11 om 15:22

    Wellicht klink ik oubollig maar is er niet zoiets als principes? In deze tijd, tijdens onrusten en een volk in Oman wat voor meer vrijheden pleit een Islam dictator bezoeken om een hele berg centen te bemachtigen. Je moet maar durven. Ik zou het niet doen, al realiseer ik me dat ik dat vanuit mij luie stoel erg makkelijk kan zeggen.

  4. Storsbergen zegt: 07-03-11 om 18:12

    Beatrix moet gewoon gaan naar Oman. Dat ze Nederland vertegenwoordig en dat er zaken gedaan moeten worden. Als zij dit niet doet dan gaan er weer banen verloren. En die hebben we hard nodig. China en andere opkomende machten doen gewoon waar ze zin in hebben. Wij Nederland kunnen de wereld echt niet redden. Handel doen we al eeuwen. Dat ontkennen dat is pas schijnheilig. Wij leven in zo welvaart dat we tonnen aan ingekocht voedsel weggooien en openlijk onze mening kunnen uiten in dit land. En dat allemaal door de handels mentaliteit van Nederland. Welvaart heeft zijn prijs als we die opgeven en met minder doen dan komt er misschien einde aan de armoede in de wereld………en dat is te simpel.

  5. b & s b.v. zegt: 07-03-11 om 21:43

    tja,

    het is natuurlijk een beetje koud in nederland
    dus wie wilt er nu niet even tussenuit om lekker
    op kosten van de onderdanen te zonnen
    wie heeft er trouwens een opa bij de ss gehad
    en bij de junta
    jaj, een familie om trots op te zijn

    leve de republiek

  6. Geert zegt: 08-03-11 om 12:08

    Slim om te gaan. Hangen miljoenen orders vanaf.

  7. Monique zegt: 08-03-11 om 22:02

    Koningin Beatrix naar Oman, ze heeft groot gelijk !
    Vele Omani’s hebben wij tijdens onze reis door Oman in 2010 gesproken en wij hebben GEEN kwaad woord over Sultan Qaboos gehoord. Beter gezegd, de Omani’s zijn trots op hun Sultan die heel veel voor het volk gedaan heeft en nog steeds doet. Een opstand tégen de Sultan, volgens de media, ging er bij ons dan ook niet in. Een demonstratie voor betere scholing, werkgelegenheid, e.d. valt niet te ontkennen, die vinden echter overal om ons heen in Europa plaats. En demonstraties kunnen uit de hand lopen, zoals te zien was tijdens de laatste studentendemonstratie in ons eigen land.
    Sultan Qaboos zelf reist jaarlijks door zijn land om de zogenaamde stamhoofden te horen. We kunnen dus wel spreken van een “semi-democratie”.
    Wilders scheert alle leiders van de Arabische landen nu over één kam en zet ze allemaal neer als slechte dictators. Nog geen 2 maanden geleden werd er geen woord gerept over “deze slechte dictators” maar werd er zelfs fijn handel (in wapens!) met ze gedreven.
    Ik hoop dat Koningin Beatrix met haar gevolg héérlijk smult van de zalige Arabische gerechtjes uit mooie schaaltjes.
    Het zou goed zijn veel méér tegengeluid te horen van de veel te éénzijdige media. Verificatie van berichtgeving zou ook goed op zijn plaats zijn. Door onwetendheid ontstaat er zo bij hele volksstammen een verkeerd beeld.

  8. Wel, al hèt staatsbezoek ‘topdiplomatie’ is, dan kan Piet van Asseldonk wellicht uitleggen, wat ‘gewone’ en afwezigheid van diplomatie is.
    Beatrix is gewoon voor het karretje gespannen van de (Arabisch-Afrikaanse) wapenwedloop-leveranciers, zoals haar moeder Juliana er in 1954 ingeluisd werd met Het Statuut.
    Kennelijk zijn onze geliefde monarchen een instrument voor republikeinse rechtsstatelijkheidsfascisten.

  9. nol van roekel zegt: 09-03-11 om 21:13

    L.s.
    Zelden is duidelijker gebleken dat de monarechie bestaat voor de handel.
    Voor gewone mensen dus, afschaffen dat geld verslindende instituut.
    9-3-2011.

  10. Alois zegt: 10-03-11 om 20:19

    De zoon van Gadaffi, Saiif heeft op de libische staattelevisie gezegd dat de 3 gevangen militairen vandaag vrij worden gelaten, via Malta of hoogstwaarschijnelijk via Griekenland! Eerst de daadwerkelijke overdracht zien, maar zou dit toeval zijn op het einde van de reis van HM en de Prins en Prinses van Oranje??? Stille diplomatie of het Geheim van Noordeinde?? gelukkig mag HM nog steeds niet letterlijk geciteerd worden…………………GOED dat ze gegaan zijn!!

  11. M.G. zegt: 10-03-11 om 21:53

    Volgens het NOS journaal van woensdag ontving de sultan van Qatar de hoogste Nederlandse onderscheiding “uit erkentelijkheid”, aldus koningin Beatrix. Kan iemand mij dit uitleggen???

Geef een reactie