De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Het Oranjegevoel van Mark Rutte

kd_aankomst_2Minister-president Mark Rutte heeft met een tv-toespraakje, op een wat andere wijze dan zijn voorgangers eerder deden, het startschot gegeven voor Koninginnedag.  Niet stijf vanachter een bureau met een bloemstuk naast zich, maar losjes staande bij de Haagse Hofvijver met op de achtergrond ‘zijn’ torentje, roemde hij de samenbindende functie van de Oranjes en karakteriseerde hij Koninginnedag als ‘Nederland op zijn best’. 

“Koninginnedag is een van de mooiste tradities die we hebben.  Het is echt een feest van ons allemaal.”  Met het Oranjegevoel van de premier zit het wel goed.  Het milieu waaruit hij stamt (Nederlands Hervormd), de opleiding die hij genoot (Haags gymnasium, studie geschiedenis aan de Universiteit van Leiden) en de partij waarvan hij de leider werd (VVD) hebben hem gekneed tot een overtuigd voorstander van de monarchie. 

Toen Rutte in 2008 een concept-beginselprogramma voor de VVD schreef, ging zijn koningsgezindheid naar het idee van zijn eigen partij zelfs een beetje met hem op de loop. Hij schreef toen dat zijn partij ‘kiest’ voor de constitutionele monarchie onder het Huis van Oranje-Nassau als staatsvorm. Dat ging veel VVD-ers, die niet zo gecharmeerd bleken van erfelijke staatsopvolging, toch net iets te ver. Het woord ‘kiest’ werd afgezwakt tot ‘steunt’. 

Modernisering monarchie

 

Voor de Oranjes en de monarchisten dus geen vuiltje aan de lucht met zo’n minister-president, zou je zeggen. Maar is dat wel zo? Een goed politicus – en dat is Mark Rutte – beschikt behalve over principes ook over een dosis opportunisme. Politiek is immers de kunst van het haalbare: als het niet kan zoals het moet, moet het maar zoals het kan.

PvdA-premiers als Joop den Uyl en Wim Kok waren in hun hart republikeinen, maar ontpopten zich als redders van de monarchie toen die door de Lockheed-kwestie rond prins Bernhard en het gevoelige verleden van Máxima’s vader Jorge Zorreguieta in gevaarlijk vaarwater kwam.

Omgekeerd zou het  wel eens kunnen gebeuren dat uitgerekend een koningsgezinde premier als Mark Rutte degene wordt, die gaat knabbelen aan de politieke invloed van de koning(in).

Blijkens de Koninginnedag-enquête 2011 van de NOS zijn de Nederlanders nog steeds in grote meerderheid voorstander van de monarchie, maar een zekere modernisering van die monarchie richting een meer ceremonieel koningschap kan op groeiend begrip rekenen. Partijen als GroenLinks en de PVV koersen zelfs met wetsvoorstellen openlijk in die richting. 

Een daarvoor vereiste tweederde meerderheid in het parlement tekent zich  echter nog niet af. En als het kabinet-Rutte geen werkbare meerderheid in de Eerste Kamer krijgt en af en toe steun moet zoeken bij de uitgesproken koningsgezinde SGP,  dan verdwijnt het ceremonieel koningschap verder achter de horizon.

Ongetwijfeld tot genoegen van premier Rutte die bij de verdediging van zijn begroting afgelopen november klip en klaar zei niet te willen tornen aan de rol en bevoegdheden van de koningin. Maar hij beloofde onder druk van de kamer wel een notitie over de monarchie.

Slechte start

 

Al is Mark Rutte een overtuigd monarchist, hij heeft in zijn rol als minister-president toch even moeten wennen aan de nauw luisterende samenwerking tussen premier en staatshoofd. Zijn start was slecht, want tijdens de kabinetsformatie passeerde hij in zijn gretige streven naar een rechts kabinet met PVV-gedoogsteun op pijnlijke wijze koningin Beatrix.

Daarna waren er nog twee akkefietjes. Door onzorgvuldige uitspraken van de dichter Huub Oosterhuis ontstond op zijn  minst de indruk dat premier-Rutte de kersttoespraak van de koningin had afgezwakt om de PVV niet al te zeer te ontrieven.  In maart moest hij toegeven dat er onzorgvuldig gecommuniceerd was over het uitstel van het staatsbezoek van de koningin aan Oman en de aankondiging daarna van een privé diner van Beatrix en de sultan van Oman. 

Maar de premier is ook waar het constitutionele gevoeligheden betreft snel in zijn rol gegroeid.  Grote vraag is wat er gebeurt na het aantreden van Willem-Alexander als koning.

Generatiegenoten

 

Veel zal afhangen van de chemie en de samenwerking tussen de generatiegenoten Mark Rutte (44 jaar) en Willem-Alexander (44 jaar) zodra de laatste het stokje van zijn moeder zal hebben overgenomen. De flair, communicatieve vaardigheden en populariteit van de VVD-premier zouden de wat aarzelend en voorzichtig opererende Willem-Alexander kunnen stimuleren en inspireren.

Dat is ook nodig, want de populariteit van de Prins van Oranje heeft door onder meer de affaire rond de vakantievilla in Mozambique (2009) een flinke knauw gekregen.  De Koninginnedagenquête 2011 van de NOS spreekt op dit punt duidelijke taal. De populariteit van Willem-Alexander is opnieuw gedaald, terwijl koningin Beatrix juist op iets meer sympathie kan rekenen en prinses Máxima op afstand het meest geliefde lid van de Koninklijke Familie blijft.

 Behalve een goede verstandhouding tussen premier en koning , komt het er natuurlijk ook op aan dat de nieuwe koning geen misstappen begaat, want dan kan een altijd aan zijn eigen politieke toekomst denkende premier, hoe groot zijn Oranjegevoel ook is, al snel in de verleiding komen – mede  onder druk van de veranderende publieke opinie – om wél  te gaan tornen aan de bevoegdheden van het staatshoofd.

Minister-president en koning zijn in ons staatsbestel tot elkaar veroordeeld en dat zal in bijzondere mate gelden voor  de generatiegenoten Mark Rutte en Willem-Alexander/Willem IV. Het worden nog spannende tijden voor hen.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


7 reacties op “Het Oranjegevoel van Mark Rutte”

  1. Prof. Dr. Ir. Kortsluiting zegt: 30-04-11 om 13:23

    Op de USS World is vandaag een feestje in de bezemkast, compleet met wortelenstamppot, bitterballen en mosterd.

  2. Meenks zegt: 01-05-11 om 08:36

    Mark wat zit jij slecht in de kleren. koop eens een fatsoenlijk pak en neem er dan gelijk een Oranje stropdas bij. Wij zien je dan graag terug op de TV op 30 april 2012.

  3. Alois zegt: 01-05-11 om 19:28

    Wat een gezeik en gezever altijd weer in NLD en door de media!! Het was in Limburg een GEWELDIGE dag!!! Heb HM nog nooit zo relaxed en spontaan gezien.
    De Stadhouderlijke Oranje Familie heeft Limburg weer onder de Kroon geschaard!!

    meneertje Rutte zou dat echt niet voor elkaar krijgen om maar te zwijgen over die geblondeerde………………

  4. Alois zegt: 01-05-11 om 19:36

    over het zg prive (diner) bezoek aan de Sultan van Oman en de commotie die er ontstond onder de Haagsche Regenten, zou HM gezegd hebben ik BEN en BLIJF Koningin der Nederlanden, of jullie dat nu leuk vinden of niet!!! En Grafitti kan ze heel goed aanbrengen!!!! Oranje Boven!!

  5. J.M.Verdaasdonk zegt: 02-05-11 om 14:18

    Geen geknibbel aan onze Koningin,zij is geweldig voor ons en voor Nederland.Zij zorgd voor enige stabiliteit en rust,zij doet heel veel goed en we moeten niet denken dat het zo florisant is met een republiek,trouwens daar is Nederland veel te klein voor.Groetjes

  6. Ricardo zegt: 03-05-11 om 17:49

    De Tweede Kamer moet eens een duidelijk standpunt innemen en daaraan wat langer vasthouden. Omdat het immers allang mogelijk is om de rol van de koning bij formaties te beperken kan men dit zonder wetswijziging gewoon toepassen. Het lijkt er echter meer op dat tijdens (in)formaties de Kamer zelf er zelden uitkomt, zodat het veel makkelijker is om dit probleem op het bordje van een vortin te leggen die zich toch niet openlijk kan verdedigen. Laffe politiek met kilo’s boter op het eigen hoofd. Niets nieuws onder de zon..

  7. luckybee zegt: 10-05-11 om 06:37

    Mijn Oranje gevoel beperk ik tot de herrinnering aan Willem de Zweiger onze Stad Houder van de Geuzen republiek.

Geef een reactie