De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Rutte breeduit achter Willem-Alexander

Met zijn brief van negen kantjes over het koningschap die hij op 24 mei naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, is premier Mark Rutte breeduit achter het komend koningschap van Willem Alexander gaan staan. De minister-president wil niets weten van een ceremonieel koningschap. Hij maakt nog eens duidelijk dat wat hem betreft de constitutionele monarchie in ons land kan blijven zoals die is. 

Willem-Alexander zal bij zijn aantreden als staatshoofd niet geconfronteerd worden met (haalbare) plannen en voorstellen die tornen aan de bevoegdheden zoals koningin Beatrix ze heeft. Dat moet een opluchting zijn voor Willem-Alexander, de komende koning. Want die zei in een interview eens dat hij weinig op heeft met een koningschap dat van elke politieke betekenis is ontdaan en – simpel gezegd – enkel neerkomt op ‘lintjes doorknippen’.

 

Uit de regering

De roep om de koning voortaan niet langer lid van de regering te laten zijn, werd de laatste maanden luider en luider. Er leek zich zelfs een meerderheid in de Tweede Kamer, zij het vooralsnog niet de vereiste tweederde meerderheid, voor af te tekenen. Partijen als PvdA, Groen Links, D66 en SP lieten weten dat de naderende troonswisseling een mooi moment  zou zijn om het koningschap te moderniseren. De PVV van Geert Wilders achtte de tijd zelfs rijp via een initiatiefwetsontwerp de koning uit de regering te halen. 

Op aandrang van de Tweede Kamer heeft premier Rutte de ideeën en gedachten van het kabinet hierover op papier (negen kantjes) gezet. Hij concludeert dat ook binnen de bestaande wetten en regels een modernisering van de monarchie mogelijk is. “Wie de geschiedenis overziet moet constateren dat het Nederlandse Koningschap zich binnen de staatsrechtelijke regels steeds heeft weten te moderniseren en aan te passen aan de eisen van de tijd.”, aldus Mark Rutte.

Hij benadrukt dat de koning weliswaar lid is van de regering, maar ‘geen lid van de ministerraad en ook geen regeringsleider is ’. De koning vervult een ‘waardevolle rol als staatshoofd’ en heeft daarnaast ‘een samenbindende, vertegenwoordigende en aanmoedigende rol’. De premier wil maar gezegd hebben dat de politici de baas zijn en dat de koning zich naar hun besluiten te voegen heeft. Letterlijk zegt hij: “De koning is wel het symbool van de macht, maar bezit zelf géén eigen macht. Zonder eigen macht betekent evenwel niet zonder gezag.”

Populistische koning

Gezag echter betekent ook invloed en een koning zou daar (politiek) ook flink gebruik van kunnen maken. Een louter ceremoniële koning zou immers meer vrijheid van bewegen en spreken krijgen en- in tijden van mediahypes en populisme niet ondenkbaar – veel gezag bij het publiek kunnen opbouwen. Zo’n situatie zou zelfs afbreuk kunnen doen aan het gezag én de macht van de politiek. Een ceremoniële koning die zich als een populistische koning ontpopt, is voor de politiek een schrikbeeld.

Minister-president Rutte formuleert het ietsje voorzichtiger, maar even duidelijk: “Door de formele koppeling van Koning en ministers in de regering, onder het beslag van de ministeriële verantwoordelijkheid, wordt het risico voorkomen dat de Koning door het gezag  (informele macht!) dat hij in de samenleving heeft een eigen politieke rol opgedrongen krijgt.” Het regelmatig en formeel, maar nooit beslissend, betrekken van de koning bij regeringszaken levert bovendien een ‘goed geïnformeerd staatshoofd’ op en dat is volgens het kabinet van groot belang.

Bij elkaar houden

Naast de beperkte, politieke rol heeft de koning een nog veel belangrijkere functie: hij is het symbool van nationale eenheid en gemeenschap. “Een democratie waarin overtuigingen, opvattingen en achtergronden uiteenlopen, kan niet zonder gemeenschap. De gemeenschap moet bij elkaar worden gehouden. Daarbij spelen symbolen een belangrijke rol. Zij vormen gemeenschappelijke oriëntatiepunten.”, zo legt  Mark Rutte uit. Een koning moet de boel dus bij elkaar houden.

Het zal PvdA-leider Job Cohen als muziek in de oren geklonken hebben. Misschien heeft zijn partij de notitie van de premier over het koningschap daarom wel zo warm verwelkomd. De partij is prompt teruggekomen van haar standpunt dat een ceremonieel koningschap overwogen moet worden. Andere oppositiepartijen betitelden deze koerswending als ‘gedraai’, maar het vasthouden aan de monarchie in de huidige vorm werd elf jaar geleden door premier Kok ook voluit verdedigd en een ander PvdA-coryfee, ‘onderkoning’ Herman Tjeenk Willink, is sinds jaar en dag een geharnast voorstander van een ongewijzigd koningschap.

Partijpolitieke reacties 

Wie de partijpolitieke reacties op de brief van premier Rutte overziet, ontkomt niet aan de conclusie dat invoering van een ceremonieel koningschap van de politieke agenda geschrapt kan worden. Temeer nog omdat het zittend kabinet in de Eerste Kamer afhankelijk is geworden van steun van de SGP. Deze partij staat pal achter de monarchie. En al is de SGP tegenstander van vrouwen in politieke functies, met vrouwen op de troon heeft zij geen enkele moeite.
 Geert Wilders heeft overigens laten weten dat zijn partij- tegen de wens van het door hem gedoogde kabinet in- zal blijven ijveren voor een compleet apolitieke invulling van het koningschap, maar de vereiste meerderheid daarvoor is nu wel héél ver achter de politieke horizon verdwenen.

De weg naar een onomstreden troonswisseling in 20?? lijkt gebaand en de feestelijkheden rond de herdenking van 200 jaar monarchie in 2013 zullen – normaal gesproken – niet in het teken komen te staan van een ophanden inperking van de rol van de dan zittende monarch.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


10 reacties op “Rutte breeduit achter Willem-Alexander”

  1. Bas zegt: 25-05-11 om 14:14

    Normaal gesproken krijg je spijt na de verkiezingen. Omdat beloften niet nagekomen worden, of zo

    Deze keer ben ik bijna iedere dag opnieuw blij dat ik niet op de VVD gestemd heb, maar op D’66

    een monarchie is een schending van elk gelijkheidsbeginsel en dat is de basis van het liberalisme

    Waardeloze vent, die Rutte

  2. Tja zegt: 25-05-11 om 15:23

    Nooit gehoord van het gelijkheidsprincipe van de elite van Nederland?

    Iedereen is gelijk, de een een beetje meer dan de ander

    Helaas is dat de realiteit, en dat zal altijd de realiteit blijven. Precies de reden waarom ik altijd zo moet lachen om VVD en liberaal, en om VVD en mensen in een rijtjeshuis die er ook op stemmen.

  3. Ricardo zegt: 25-05-11 om 17:15

    Ook hier bepaalde de woede van Wilders even de agenda en zagen we ‘linkse’ partijen vuriger dan ooit de koningin verdedigen terwijl PVV en VVD liepen te mokken over de invloed van de majesteit tijdens (in)formaties. Wilders speelt nu zelfs SGP en CU uit elkaar. Niet alleen vanwege zijn slimme aanpak maar mi. ook vanwege ‘machtswellustig slappe knieën’ van anderen. De Tweede Kamer kan al sinds jaar en dag zelf de rol van het koninklijk huis tijdens (in)formaties veranderen. De welbekende storm in het glas water is dus voorbij, meer dan de wijzigingen van Kok komt er niet. Persoonlijk zou ik het tekenen van wetten ook anders willen zien. Maar blijkbaar is ook de PVV opportunistisch en een beetje bang voor het eigen electoraat waar het het de onverminderd grote populariteit van het koningshuis betreft..

  4. niels zegt: 25-05-11 om 17:39

    even reageren op die eerste reactie,hij heeft helemaal geen goedt woordt over voor rutte,we mogen wel blij zijn dat paars niet is gekomen
    laat ze het maar 4 jaar uitzitten,

    hoogachtend,

  5. patrickdenekker@hotmail.com zegt: 25-05-11 om 20:35

    Is de VVD dan geen liberale partij? Die zou toch voor een republiek moeten staan? Meneer Rutte, aub niet om de hete brij heen draaien. Natuurlijk heeft het koningshuis invloed op de vorming van het politieke landschap. Zo’n jongenman die opgroeide in een ivoren torentje, een beetje erg rechts overkomt, uitgesproken deel uitmaakt van een sekte (protestants toch?) en in zijn denken en voorstellingsvermogen ver van het gewone volk staat – zo’n jongeman mag de toekomst van de gewone Nederlander toch niet beïnvloeden? We laten ons toch niet in de lure leggen door schoothondjes zoals Rutte?
    En die praatjes dat ons Koningshuis Nederland zou verkopen in het buitenland… da’s natuurlijk propaganda. Ouderwetse iconen zoals tulpen en molens, dat vinden ze leuk. Buitenlanders vinden onze prins eigenlijk een beetje sneu.

  6. Jelte zegt: 25-05-11 om 23:51

    IK ben lid van de Partij van de Arbeid en heb aldus niet veel op met de huidige regering.
    Echter ben ik erg blij, dat mijn partij zich in deze kwestie toch achter het kabinet heeft geschaard.
    Ik ben van mening, dat het koningschap, zoals dat thans in de grondwet is verankerd, de democratie in Nederland bevordert.
    Zolang de Minister van Algemene Zaken verantwoordelijk is voor de het doen en laten van de Koning, kan de volksvertegenwoordiging haar werk naar behoren doen.
    Indien de Koning een cermoniële rol zou krijgen toebedeeld, wordt hij een ongrijpbare politieke factor, die niet op democratische wijze te beheersen is.

  7. Jeroen zegt: 27-05-11 om 02:33

    Ik ben het eens met Rutte. Ik vind je moet het of laten zoals het is, of de hele mikmak afschaffen. Ik zit niet te wachten op iemand die 8 ton per jaar krijgt voor alleen maar linten door te knippen. (Tenzij ik dat ben natuurlijk, maar daar zal nooit een meerderheid voor zijn ;) )

  8. Henrica zegt: 29-05-11 om 16:34

    Ik zou het fin vinden als Prins Willem-Alexander koning wordt om ons land in ere te behouden. Maar de nu leidende regering mag eens les nemen van onze voorgangers. Graag is er plek voor meer wederzijds respect en gelijkheid zodat de kloof tussen arm en rijk wordt overbrugt. Werk als regering wat meer samen zoals Prinses Maxima zegt soms geven vrouwen het beste les.

  9. Het is een schande , dat vooral de kleine partijen zo’n grote mond opzetten over ons koningshuis. Ik snap Wilders ook niet, die zo tegen het Koningshuis is, De meeste mensen die hem stemmen zijn juist voorstanders van het koningshuis en koningsschap. Ik vind het laf en geloof stellig, dat als er een enquette zou komen het merendeel van Nederland het Koningshuis trouw zal blijven

  10. LINI zegt: 05-07-11 om 16:46

    ik ben helemaal tegen dat koningshuis, die niet eens nederlands bloed heeft, want voor mij zijn ze allemaal duits, en nu met een maxima erbij. het kost veel geld en heeft geen nut. een republiek waar iedereen kiest voor een presidet, dat is altijd mijn mening geweest. als ik dat al heb gezegd vergeet het dat maar maar ik denk dat ik het niet genoeg kan zeggen.

Geef een reactie