De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Een onderkoningin kan ook

Begin volgend jaar komt de functie van vice-president van de Raad van State vrij, omdat Herman Tjeenk Willink (PvdA) na veertien jaar zijn functie als ‘onderkoning’ van Nederland zal neerleggen. In politiek Den Haag wordt er al volop gespeculeerd over zijn opvolging. De Raad van State is, net als de Staten-Generaal en de Algemene Rekenkamer, een Hoog College van Staat.

De raad, formeel voorgezeten door het staatshoofd, maar feitelijk door de vice-president (daarom in de wandelgangen als onderkoning aangeduid), is de onafhankelijk adviseur van de regering over wetgeving en bestuur en de hoogste algemene bestuursrechter van het land. De nieuwe onderkoning zal gaan samenwerken met Willem-Alexander als koning en in elk geval de viering van 200 jaar monarchie in Nederland in 2013 mogen meemaken.

Onderkoningin

De vice-president van de Raad van State geldt als de belangrijkste adviseur van de koning en kan met name bij kabinetsformaties een politieke rol van betekenis vervullen. Algemeen wordt de huidige Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Piet Hein Donner (CDA) getipt als de nieuwe onderkoning van Nederland. Maar tegen zijn benoeming begint een venijnige kritiek de kop op te steken.

Als een goede tegenkandidaat valt steeds vaker de naam van de vroegere voorzitter van de Eerste Kamer Yvonne Timmerman-Buck (ook CDA). En inderdaad: een onderkoningin kan ook! Het zou uniek zijn, want nooit eerder was een vrouw vice-president van de Raad van State. Het zou de Nederlandse taal zelfs verrijken met een nieuw woord: onderkoningin. Het ligt in de verwachting dat het kabinet-Rutte in het najaar een besluit neemt over de nieuwe invulling van de prestigieuze en gevoelige functie.

In januari wordt onderkoning Herman Tjeenk Willink namelijk 70 jaar en zal hij daarom – na veertien jaar onderkoning onder koningin Beatrix geweest te zijn – moeten aftreden.

Piet Hein Donner

Al een paar jaar duikt de naam van Piet Hein Donner, van protestantse huize en telg uit een deftige familie van bestuurders en juristen, op als het gaat over de vraag wie de nieuwe vice-president van de Raad van State en daarmee de belangrijkste adviseur van de koning (m/v) zou moeten worden.

Hij is er ook bij uitstek voor gekwalificeerd, want Donner is een scherpzinnig jurist die door eerdere functies (ambtenaar, lid Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, lid van de Raad van State en minister op meerdere posten in meerdere kabinetten) politiek en ambtelijk Den Haag kent als zijn broekzak en weet hoe de hazen er lopen.

Uitermate geschikt dus om een nieuwe, jonge koning met raad en daad te kunnen bijstaan. Dat zou hij na zijn benoeming nog een jaar of zeven kunnen doen, want Piet Hein Donner wordt in oktober 63 jaar en een onderkoning blijft tot zijn zeventigste op zijn post.

Ruim baan voor Piet Hein Donner dus, zou je zeggen. Maar de onkreukbare, immer in driedelig pak gestoken jurist, is de laatste maanden politiek licht omstreden geraakt. Zijn halsstarrigheid op sommige dossiers (ontslagrecht, verlaging AOW, ambtenaren-CAO etc.) knaagden aan zijn imago als verzoener en doener. Zijn besluit om – in tegenstelling tot een groot deel van zijn CDA – voluit te kiezen voor gedoogsamenwerking met de PVV maakte hem in eigen kring omstreden. Zijn recente ‘Integratienota’ staat hier en daar haaks op wat hij eerder over de multiculturele samenleving te berde bracht en leverde hem het verwijt op te draaien en te polariseren.

Job Cohen

De enige concurrent die Donner aanvankelijk leek te hebben, was PvdA-leider Job Cohen: een degelijk, samenbindend rasbestuurder en geliefd bij de koninklijke familie. Hij verbond als burgemeester van Amsterdam Willem-Alexander en Máxima in de echt. Maar Cohen – een jaar ouder dan Donner – maakt sinds het aantreden van het kabinet-Rutte met gedoogsteun van de PVV, waar ze Cohen bijkans als de duivel zien, geen kans meer.

Bovendien is het gebruik dat de voorzitterschappen van Eerste en Tweede Kamer en het vice-presidentschap van de Raad van State gelijkelijk over de grote partijen verdeeld worden. Op dit moment is Gerdi Verbeet (PvdA) voorzitter van de Tweede Kamer en Fred de Graaf (VVD) zwaait de scepter in de Eerste Kamer. Een goede reden om een CDA-er als Piet Hein Donner, al gaat het electoraal slecht met zijn verdeeld partij, tot vice-president van de Raad van State te benoemen. De tijd dat die andere grote partij van ons land, de PVV, de functie zou claimen is immers nog (?) niet aangebroken.

Geert Wilders gedoogt behalve het zittend minderheidskabinet ook de monarchie slechts. Het ligt alleen al daarom niet voor de hand iemand van zijn partij tot onderkoning te bombarderen. Een benoeming trouwens waar de koningin, al dan niet in overleg met haar opvolger, vanachter de schermen ook wel haar zegje over zal doen.

Yvonne Timmerman-Buck

Job Cohen afgeserveerd en Piet Hein Donner ietsje minder de gedoodverfde onderkoning dan hij lange tijd was. En daarom duikt hier en daar de naam van Yvonne Timmerman-Buck op. Deze in Kerkrade (het ‘homeland’ van Wilders) geboren juriste studeerde in Tilburg en is van katholieke CDA-huize. Een katholieke onderkoning is zeldzaam tot nu toe, maar uiteindelijk is de komende koningin Máxima ook katholiek.

Deze maand wordt Yvonne Timmerman-Buck, getrouwd met ex-staatssecretaris Buck en moeder van drie kinderen, 55 jaar. Ze zou dus vijftien jaar onderkoningin kunnen zijn. Ze werkte op het ministerie van justitie, was voorzitter van de Eerste Kamer en in 2005 voorzitter van het ‘Nationaal Comité zilveren regeringsjubileum Koningin Beatrix’ (sic!).

Sinds eind 2009 is zij lid van de Raad van State. Binnen het CDA heeft ze een laag profiel. Yvonne Timmerman-Buck is formeel en wars van polarisatie, publiciteit en uiterlijk vertoon. Een gedroomde kandidaat zo op het eerste oog. Groot nadeel voor haar: in tegenstelling tot Piet Hein Donner zit zij niet aan de kabinetstafel waar het besluit over de benoeming van de nieuwe onderkoning valt.

Het zou wél een mooi trio zijn: Koning Willem-Alexander (Willem IV?), Koningin Máxima en Onderkoningin Yvonne. Maar vooralsnog lijkt de politiek meer geslepen Piet Hein Donner toch de beste papieren te hebben om de nieuwe onderkoning van Nederland te worden.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


6 reacties op “Een onderkoningin kan ook”

  1. Bas zegt: 11-07-11 om 12:44

    Het feit dat Donner ouder is – en dus sneller aan vervanging toe is, lijkt mij een heel grote pre voor Donner

    Want een benoeming op een dergelijk belangrijke functie voor 15 jaar, zonder enige vorm van terugfluiten, dat vind ik veel te lang

    Immers de RvS zijn rechters, en ze genieten de bescherming van de Rechterlijke macht – ook waar het een niet rechterlijke functie betreft

    In mijn ogen zou het beter zijn als de functie voorzitter van de RvS, een rechterlijke functie, losgekoppeld zou worden van de functie afviseur van de koning. En dan zou de adviseur voor, bijvoorbeeld, 5 jaar beneoemd kunnen worden.

  2. Jos zegt: 11-07-11 om 23:04

    @Piet, met onderstaande quote maak je gelijk je stukje grotendeels ongeloofwaardig:

    “PvdA-leider Job Cohen: een degelijk, samenbindend rasbestuurder”. Vind je dat echt??

    Cohen heeft er een puinhoop van gemaakt, zowel in het verleden, in Amsterdam als hedentendage.
    Hoezo “samenbindend” ik moet er hard om lachen. En nee voor die mening kan je tegenwoordig gewoon PvdA’er zijn.

  3. Idioot zegt: 13-07-11 om 20:58

    Doe die vrouw maar

  4. marjan zegt: 03-08-11 om 19:15

    geef mij maxima maar

  5. Hennie zegt: 04-08-11 om 13:42

    Laat Yvonne Timmerman-Buck de nieuwe vice-president van de RvS maar worden.
    De ministers en staatssecretarissen van deze regering heb ik al niet zo hoog in hun huidige functie, laat staan dat ik ze vertrouw in de functie van vice-president van de RvS (onderkoning!).
    Ik vind het wel een goed idee om iemand voor een bepaalde termijn te benoemen – met de mogelijkheid tot verlenging. Dat lijkt me ook prettiger voor degene die in die functie wordt benoemd.

  6. oranjes die hebben altijd snel een baan weer …

Geef een reactie