De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Het ongemak rond de anjer-erfenis van Prins Bernhard

Al een paar jaar worden er verwoede pogingen gedaan om de witte anjer, het handelsmerk van wijlen prins Bernhard, te laten uitgroeien tot ‘het nationaal symbool van waardering, erkenning en respect van en voor Nederlandse militairen’. De veteranenanjer is geïntroduceerd door de Stichting Anjerveteranendag, maar intussen heeft het Comité Nederlandse Veteranendag , waarvan prins Willem-Alexander de beschermheer is, zich achter dit initiatief opgesteld. Toch is er sprake van enig ongemak.

 

Gescheiden herdenking

De witte anjer wordt nog altijd sterk in verband gebracht met prins Bernhard, maar diens reputatie is na de Lockheed-affaire en na onthullingen over zijn buitenechtelijke levenswandel niet onomstreden. Daar komt bij dat veel jonge veteranen, die bijvoorbeeld deelnamen aan Nederlandse VN-missies, zich minder gemakkelijk met Bernhard identificeren dan het steeds kleinere aantal veteranen uit het verzet tegen de Duitse bezetters.

Een gescheiden herdenking voor veteranen – Nationale Veteranendag op de laatste zaterdag van juni – en voor de slachtoffers van oorlogsgeweld – Nationale Dodenherdenking op 4 mei – draagt er ook niet toe bij om van de witte anjer een nationaal symbool te maken. Te meer niet omdat het Nationaal Comité 4 en 5 mei op de proppen is gekomen met een eigen nationaal symbool: een speldje van een vrijheidsfakkel met een gestileerde vredesduif als vlam.

Het vaak aangehaalde en benijde Britse voorbeeld ligt in Nederland niet in het verschiet. In Groot Brittannië dragen veel mensen – inclusief overheidsdienaren, politici van alle partijen en TV-presentatoren – elk jaar in november een week lang een rode klaproos (poppy) op hun revers. Met dit nationale symbool herdenken ze daar eendrachtig de militaire en niet militaire slachtoffers van oorlogen.

 

Bernhards witte anjer

Al tijdens zijn studententijd in de jaren dertig van de vorige eeuw is prins Bernhard een witte anjer in zijn linker revers gaan dragen. Eenmaal verloofde en echtgenoot van (koningin) Juliana is hij met deze gewoonte consequent doorgegaan. Verhalen willen dat hij elke dag een verse anjer kreeg aangereikt.

Wat begon als een modieuze gril en een studentikoze frivoliteit wordt later zijn handelsmerk. Sinds 1950 worden door het Prins Bernhard Cultuurfonds elk jaar mensen die zich belangeloos inspannen voor cultuur of natuur met een zilveren anjer onderscheiden. En bij de begrafenis van Bernhard in 2004 lag er een witte anjer op zijn kist.

In het Nederland van de Tweede Wereldoorlog wordt de anjer van Bernhard zelfs even een symbool van Oranjetrouw en verzet tegen de Duitse bezetter. Beroemd als Anjerdag wordt 29 juni 1940. Deze verjaardag van prins Bernhard is de eerste verjaardag van een lid van het Koninklijk Huis na de bezetting van Nederland door de Duitsers. Als protest tegen de bezetters droegen veel Nederlanders toen demonstratief een witte anjer en /of oranje strikje. Tot woede van de Duitsers.

 

Veteranenanjer

De geschiedenis van de veteranenanjer is nog maar kort. Tijdens het veteranendefilé op 5 mei 2005 in Wageningen, afgenomen door prins Willem-Alexander, lopen er een paar leden van het UNIFIL-detachement (Libanon-veteranen) mee met een witte anjer; als eerbetoon aan de kort tevoren overleden prins Bernhard. Het bracht een paar mensen op het idee via een Stichting Anjerveteranendag Bernhards anjer te transformeren tot veteranenanjer om zo alle Nederlandse oorlogs- en vredesmilitairen te eren.

Intussen is mede op basis van een laatste wens van prins Bernhard besloten tot een jaarlijkse landelijke veteranendag in Den Haag als vervanging voor het jaarlijkse militaire defilé op 5 mei in Wageningen. Dat is, hoewel bedoeld voor alle veteranen, toch steeds sterk in het teken blijven staan van de veteranen uit de Tweede Wereldoorlog. Het Wageningse defilé gaat overigens onder de naam Bevrijdingsdefilé gewoon door.

 

Beschermheer

Aanvankelijk wordt voor de Nationale Veteranendag 29 juni, de verjaardag van Bernhard, als vaste datum gekozen, maar later wordt dat om praktische redenen de laatste zaterdag in juni. De veteranenanjer duikt in 2006 op bij de Nationale Veteranendag. Het organiserend comité van de veteranendag schaarde zich na aanvankelijke aarzeling een jaar later achter het particulier initiatief van de witte anjer als veteranenanjer.

De Prins van Oranje was daar een sterk voorstander van zoals hij uitlegt in De Telegraaf van 25 juni 2011: “Een fantastisch initiatief dat ik steunde vanaf dag één. Daarom draag ik op veteranendag ook een anjer op mijn uniform, hoewel dat formeel niet mag. (…) Er was wat frictie tussen de witte anjerorganisaties en het comité, maar daar had de beschermheer van het comité geen moeite.”

Willem-Alexander wilde ook nog wel kwijt dat hij jaloers is op de Britse eenheid om via een (papieren) klaproos massaal de oorlogsveteranen te herdenken: “Het zou toch geweldig zijn als ook iedereen hier met een witte anjer gaat rondlopen rond Veteranendag? Om zo de veteranen te herdenken! Ik denk dat het heel verre toekomstmuziek is.”

 

Toekomst

De Prins van Oranje heeft gelijk. Weinig wijst er inderdaad op dat de witte anjer in de (nabije) toekomst hét nationale Nederlandse symbool wordt bij veteranenherdenkingen en al zeker niet bij oorlogsherdenkingen. Het Comité 4 en 5 mei heeft immers haar eigen symbool en de veteranenanjer wint dan wel terrein, maar lijkt vooralsnog niet in brede lagen van de bevolking echt aan te slaan.

Het ongemak rond de anjererfenis van prins Bernhard zou daarbij wel eens een rol kunnen spelen. Het is bijvoorbeeld opvallend dat de honderdste geboortedag van de anjerprins op 29 juni jongstleden geruisloos is gepasseerd.

Begin september is er in Apeldoorn nog wel een ballonnengala om stil te staan bij die honderdste geboortedag van Bernhard, maar volgens de organisatoren zelf mag daar niet al te veel van verwacht worden. Dat zegt iets.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


15 reacties op “Het ongemak rond de anjer-erfenis van Prins Bernhard”

  1. E.Lamme zegt: 17-08-11 om 19:12

    Wat een gezeur over die Lockheedaffaire. Een kleine wederdienst werd opgeblazen door een stel linkse rakkers en nog steeds is dat hetgene wat die groep naar voren schuift als het over Prins Bernhard gaat.
    Deze man heeft 1000 goede dingen gedaan voor het Nederlandse volk, voor de natuur en voor de dierenwereld en 1 keer iets wat een klein beetje in zijn eigen belang was. Ik zou het een eer vinden 1 dag in het jaar een witte anjer te dragen als symbool voor het goede doel en herinnering aan een goed mens.

  2. Pegasus zegt: 17-08-11 om 20:04

    Het wordt tijd dat deze hele familie, die niet afstamt van de Grondwettelijk vereiste Willem I opstapt.

  3. Bas zegt: 18-08-11 om 09:02

    Hoe je het ook wendt of keert, de person Bernard von Lippen Biesterfeldt was een man die op zijn best omstreden is.

    Van de man is inmiddels bekend dat hij eigenlijk de sterke man in Nederland wilde wezen.
    Achteraf gezien is hij in de Lockheed affaire ontzettend uit de wind gezet.
    2, 3 buitenechtelijke kinderen

    Ik kan, zelfs als ik mijn best zou doen, niets vinden in de man dat ook maar enigszins repect afdwingt.

    Ik vind het niet vreemd dat zijn honderdste geboortedag ongemerkt voorbij is gegaan: goede kans dat een officiële herdenking ook protesten had opgeroepen

  4. jan de boer zegt: 18-08-11 om 10:04

    @pegasus, de familie stamt wèl af van Willem I, althans zoals de Grondwet voorschrijft. Als Wim-Lex en Maxima een baby hadden gekregen met donkere tint en zwart kroeshaar (ik noem maar een variant die evident niet van hun beider DNA kan zijn) en Wim-Lex erkent dat kind wettelijk, voldoet het gewoon aan de eisen, ook al is de Peuter Prinz zelf niet de vader. Die wet is zo slim opgesteld dat de natuurlijke vader (zoals de Ranitz was bij Wilhelmina) niet relevant is en dat hele verhaal over DNA dus ook niet op gaat.

  5. @E.Lamme
    Kunt u hier een paar van die 1000 goede dingen opnoemen die Bernhard voor ons land heeft gedaan? Bij voorbaat dank.

  6. Antje Hage zegt: 18-08-11 om 15:16

    Het ongemak komt vooral dat doordat prins Bernhard een ontrouwbare schavuit en halve misdadiger was. Zelf vond hij maar een beetje deugniet en deugde hij wel.
    Maatschappelijke instituten dienen zich volledig te ontvlechten van de Oranjefamilie. En met name van wijlen prins Bernhard. Behalve de naam verlenen ze geen enkele dienst of goed maar profiteren zij wel van de inspanningen van anderren. Voorts mogen we hopen dat we snel bevrijd raken van deze profijtfamilie end at Nederland weer de republiek wordt die het was en hoort te zijn.

  7. kalle zegt: 19-08-11 om 10:22

    @ E. Lammme
    Noem er dan eens 500 op. dat is maar de helft
    Moet dan niet moeilijk zijn ??.

    Die man heeft er goed van (zijn titel) geleefd, en alleen aan zichzelf gedacht.

  8. Wil zegt: 19-08-11 om 11:44

    Bernhard heeft alleen maar dingen gedaan die voor hem financieel aantrekkelijk waren.
    E. Lamme verdiept u zich eens in de ware geschiedenis dan hoor ik wel een andere mening van u.
    Ik zou graag horen wat die 1000 goede dingen zijn. Zijn contact met Hitler?

  9. hertog zegt: 19-08-11 om 13:28

    @ E. Lamme

    “die man heeft 100 goede dingen gedaan”. dan is het niet zo moeilijk om een paar goede dingen te bedenken, Bij mijn weten heeft hij zich alleen maar beziggehouden met veelwijferij, smeergelden, corruptie zich omringen met dubieuze figuren,etc. Ik ben benieuwd!

  10. L vH zegt: 21-08-11 om 16:35

    Wie onschuldig is werpe de eerste steen. Niet zeuren maar eren!!!!

  11. Alois zegt: 22-08-11 om 13:40

    is het niet zo dat ten tijde van de Republiek der 7 vereenigde Nederlanden er een erfelijk stadhouder aan het hoofd stond omringd door allerlei rijke regenten ,stammende uit vermogende koopmansfamilies en artistocraten?? De familie van Oranje stamt bij mij weten al dan niet met correct DNA af van deze stadhouderlijke familie.
    Dus in weze is deze situatie eigenlijk onveranderd gebleven, ware het niet dat de titel Stadhouder in 1813 omgezet is naar Monarchie!! Die regenten zitten er ook nog steeds hoor, dus of we zoveel beter of slechter af zijn……..???

  12. Dirk Zaandam zegt: 22-08-11 om 23:28

    1000 goede dingen? Dat is om te lachen. Noem er eens 10. Verder dan kinderen verwkken zult u niet komen. En dat deed hij dan wel met graagte en bij meerderen.

  13. L v H zegt: 23-08-11 om 11:07

    Heren, heren kijk eens in de spiegel. De meestern van jullie hebben de prins nog nooit in levende lijve ontmoed. Het is makkelijk kwaad te spreken over der doden. Dus blijf van onze Prins af. Een trotse veteraan. P.s Hoop dat aller veteranen zo gaan reageren!!!!!

  14. Bas zegt: 23-08-11 om 12:27

    Ik vind het wel grappig dat ik eerder schreef ’2,3 buitenechtelijke kinderen’ en dat dat ook het geval is: er is pas iemand opgedoken die claimt dat hij haar vader is

    Van de claim weet ik niets. Wel weet ik dat Bernard weinig deugde.

  15. Derk de Jong zegt: 27-08-11 om 21:31

    Bernhard ?? Wie was dat ook alweer ? ? Was dat die man die niet meer naast onze DIERBARE KONINGIN JULIANA mocht slapen.
    Was dat die man die voor de lol op jacht ging in Afrika ?

Geef een reactie